niedoczynność trzeciorzędowa

Niedoczynność trzeciorzędowa (zwana również centralną niedoczynnością tarczycy) to stan kliniczny spowodowany niewystarczającą stymulacją prawidłowej tarczycy przez przysadkę mózgową i podwzgórze. W przeciwieństwie do niedoczynności pierwotnej (gdzie uszkodzona jest sama tarczyca) i wtórnej (gdzie problem dotyczy przysadki mózgowej), w niedoczynności trzeciorzędowej dysfunkcja występuje na poziomie podwzgórza, które nie produkuje wystarczającej ilości tyreoliberyny (TRH).

Etiologia niedoczynności trzeciorzędowej obejmuje: urazy głowy, guzy podwzgórza, stany zapalne, naświetlania okolicy czaszki, zabiegi neurochirurgiczne oraz długotrwałe leczenie glikokortykosteroidami. Stan ten może również wystąpić w następstwie ciężkich chorób ogólnoustrojowych, niedożywienia czy jadłowstrętu psychicznego, kiedy organizm zmniejsza produkcję hormonów tarczycy jako mechanizm adaptacyjny.

Diagnostyka różnicowa pomiędzy niedoczynnością wtórną a trzeciorzędową może być trudna, ponieważ w obu przypadkach stwierdza się obniżone stężenie fT4 przy nieprawidłowo niskim lub prawidłowym poziomie TSH. Kluczowym badaniem różnicującym jest test stymulacji TRH, który w niedoczynności trzeciorzędowej wykazuje prawidłową odpowiedź przysadki, ale przy obniżonej podstawowej produkcji TSH. Leczenie polega na suplementacji L-tyroksyny, przy czym dawkowanie wymaga szczególnej ostrożności i regularnego monitorowania parametrów tarczycowych.

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl