egzogenny kortykosteroid

Egzogenne kortykosteroidy to syntetyczne odpowiedniki hormonów naturalnie wytwarzanych przez korę nadnerczy, stosowane w terapii ze względu na ich silne działanie przeciwzapalne, immunosupresyjne i przeciwalergiczne. W przeciwieństwie do endogennych kortykosteroidów (produkowanych przez organizm), preparaty egzogenne są wprowadzane do organizmu pacjenta z zewnątrz, w postaci leków doustnych, wziewnych, donosowych, dożylnych, domięśniowych lub miejscowych.

W praktyce klinicznej egzogenne kortykosteroidy stosuje się w leczeniu wielu chorób, m.in. astmy oskrzelowej, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), chorób autoimmunologicznych, chorób zapalnych jelit, chorób reumatologicznych oraz schorzeń dermatologicznych. Ich mechanizm działania polega głównie na hamowaniu procesów zapalnych poprzez wpływ na ekspresję genów kodujących cytokiny prozapalne.

Stosowanie egzogennych kortykosteroidów wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, których nasilenie zależy od dawki, drogi podania i czasu trwania terapii. Do najczęstszych powikłań należą: zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, dyslipidemia), osteoporoza, nadciśnienie tętnicze, zaćma, jaskra, immunosupresja, zaburzenia psychiczne oraz zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Dlatego leczenie tymi preparatami wymaga starannego monitorowania i indywidualnego dostosowania schematu terapeutycznego.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Przedawkowanie – Dermisil (20 mg + 1 mg)/g

Produkt leczniczy Dermisil w postaci kremu zawiera kwas fusydynowy (20 mg/g) oraz betametazon w postaci walerianianu (1 mg/g betametazonu, odpowiadający 1,214 mg betametazonu walerianianu). Przedawkowanie preparatu wiąże się głównie z ryzykiem nadmiernej ekspozycji na betametazon, silny kortykosteroid, co może prowadzić do hamowania czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. W efekcie może rozwinąć się wtórna niewydolność kory nadnerczy, objawiająca się obniżoną endogenną produkcją kortyzolu. Stan ten jest zwykle odwracalny po zaprzestaniu stosowania leku i wdrożeniu odpowiedniego leczenia objawowego, w tym suplementacji glikokortykosteroidami w ciężkich przypadkach.
betametazon walerianowy, działanie przeciwinsulinowe, egzogenny kortykosteroid, endogenny kortyzol, glikemia, glikokortykosteroid systemowy, hiperglikemia, kortykosteroid, kwas fusydynowy, leczenie objawowe, nadciśnienie tętnicze, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, otyłość centralna, rozstępy skórne, supresja nadnerczy, twarz księżycowata, wchłanianie przezskórne, wtórna niewydolność kory nadnerczy, zaburzenie endokrynologiczne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Wynzora (50 mcg + 0,5 mg)/g

Przedawkowanie kremu Wynzora, zawierającego kalcypotriol (50 mikrogramów/g) oraz betametazon dipropionian (0,5 mg/g), niesie ryzyko poważnych działań niepożądanych wynikających z farmakologicznego działania obu składników. Nadmierne stosowanie kalcypotriolu może prowadzić do hiperkalcemii, manifestującej się m.in. wielomoczem, zaparciami, osłabieniem mięśni, splątaniem, a w ciężkich przypadkach śpiączką. Hiperkalcemia jest szczególnie prawdopodobna przy aplikacji na rozległe powierzchnie skóry. Z kolei długotrwałe przedawkowanie betametazonu dipropionianu może wywołać zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, skutkujące supresją czynności kory nadnerczy, co wymaga stopniowego odstawiania leku, aby uniknąć zespołu odstawienia i ostrej niewydolności nadnerczy.
betametazon, dysfagia, egzogenny kortykosteroid, endogenny kortykosteroid, hiperkalcemia, kalcypotriol i betametazon, kortykosteroid, niewydolność kory nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłabienie mięśni, ośrodkowy układ nerwowy, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, śpiączka, splątanie, wielomocz, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół odstawienia
Leksykon leków
Przedawkowanie – Momester Nasal 50 mcg/dawkę

Przedawkowanie mometazonu furoinianu w preparacie Momester Nasal (50 µg/dawkę, aerozol do nosa) wiąże się przede wszystkim z ryzykiem zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), co może prowadzić do supresji endogennej produkcji kortykosteroidów i wtórnej niewydolności kory nadnerczy. Mechanizm ten wynika z negatywnego sprzężenia zwrotnego wywołanego przez egzogenne kortykosteroidy podawane w wysokich dawkach. Jednak ze względu na bardzo niską biodostępność ogólnoustrojową mometazonu furoinianu (<1%) przy podaniu donosowym, ryzyko poważnych działań ogólnoustrojowych jest minimalne nawet przy znacznym przekroczeniu zalecanej dawki.
aerozol do nosa, biodostępność ogólnoustrojowa, działanie ogólnoustrojowe, egzogenny kortykosteroid, kortykosteroid, Momester Nasal, mometazon furoinian, niewydolność kory nadnerczy, oś HPA, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, supresja osi HPA

egzogenny kortykosteroid

Powiązane wpisy

Przedawkowanie – Dermisil (20 mg + 1 mg)/g

Przedawkowanie – Wynzora (50 mcg + 0,5 mg)/g

Przedawkowanie – Momester Nasal 50 mcg/dawkę