obniżenie odporności
Obniżenie odporności (immunosupresja) to stan zmniejszonej aktywności układu immunologicznego, co prowadzi do zwiększonej podatności organizmu na infekcje i choroby. W praktyce klinicznej może występować jako stan przejściowy lub przewlekły, będący następstwem różnorodnych czynników fizjologicznych, patologicznych lub jatrogennych.
Przyczyny obniżenia odporności są wieloczynnikowe i obejmują: choroby pierwotne układu immunologicznego (niedobory odporności wrodzone), choroby nabyte (np. zakażenie HIV), stosowanie leków immunosupresyjnych (glikokortykosteroidy, leki przeciwnowotworowe, leki stosowane po przeszczepach), radioterapię, choroby nowotworowe (szczególnie układu krwiotwórczego), niedożywienie, stres, przewlekłe choroby wyniszczające oraz podeszły wiek.
Objawy kliniczne obniżonej odporności manifestują się przede wszystkim nawracającymi, przewlekłymi lub nietypowymi infekcjami. Charakterystyczne są zakażenia oportunistyczne wywołane przez patogeny o niskiej zjadliwości, które u osób z prawidłową odpornością nie powodują objawów chorobowych. Infekcje mogą mieć ciężki przebieg, słabo reagować na standardowe leczenie i prowadzić do powikłań.
Diagnostyka obniżonej odporności obejmuje badania laboratoryjne oceniające poszczególne składowe układu immunologicznego, w tym: morfologię krwi z rozmazem, oznaczenie poziomów immunoglobulin, ocenę subpopulacji limfocytów, testy funkcjonalne fagocytów oraz badania genetyczne w przypadku podejrzenia wrodzonych niedoborów odporności.
Postępowanie terapeutyczne zależy od przyczyny immunosupresji i może obejmować leczenie choroby podstawowej, modyfikację stosowanej farmakoterapii, substytucję brakujących składników układu odpornościowego (np. immunoglobuliny), stosowanie czynników wzrostu (G-CSF), profilaktykę przeciwinfekcyjną oraz szybkie wdrażanie celowanej terapii przeciwdrobnoustrojowej w przypadku wystąpienia infekcji.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Hydrocortisonum Jelfa 20 mg
Hydrokortyzon w postaci doustnej, dostępny m.in. jako Hydrocortisonum Jelfa 20 mg, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu. Reakcje alergiczne mogą obejmować wysypkę, świąd, obrzęk tkanek miękkich, a w skrajnych przypadkach anafilaksję zagrażającą życiu. Ponadto, stosowanie hydrokortyzonu jest bezwzględnie przeciwwskazane u chorych z układowymi zakażeniami grzybiczymi, ze względu na ryzyko immunosupresji i pogorszenia przebiegu infekcji. Lekarz powinien dokładnie przeanalizować wywiad medyczny, zwracając szczególną uwagę na obecność tych przeciwwskazań przed podjęciem decyzji o terapii.
alternatywna metoda leczenia, glikokortykosteroid, linia podziału tabletki, modyfikacja dawkowania, nadwrażliwość na substancję czynną, obniżenie odporności, odpowiedź immunologiczna, ordynacja leku, proces infekcyjny, przeciwwskazanie, reakcja anafilaktyczna, sytuacja kliniczna, terapia, układowe zakażenie grzybicze, wywiad medyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clobederm
Clobederm, zawierający 0,5 mg klobetazolu propionianu w 1 g maści, jest silnym kortykosteroidem miejscowym, którego stosowanie powinno być ograniczone do maksymalnie 2 tygodni. Dłuższa terapia wymaga rozważenia zastosowania słabszego kortykosteroidu. Należy unikać aplikacji na duże powierzchnie skóry oraz u dzieci powyżej 12 lat ze względu na ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak obrzęki, nadciśnienie tętnicze, hiperglikemia, immunosupresja oraz zaburzenia osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. W trakcie leczenia wskazana jest kontrola czynności kory nadnerczy poprzez oznaczanie kortyzolu we krwi i moczu po stymulacji ACTH. Preparat nie powinien mieć kontaktu z oczami, błonami śluzowymi ani ranami, a szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z jaskrą lub zaćmą ze względu na ryzyko nasilenia objawów choroby oczu oraz możliwe zaburzenia widzenia, w tym ryzyko rozwoju CSCR.
ACTH, centralna chorioretinopatia surowicza, dermatitis perioralis, działanie ogólnoustrojowe, glikol propylenowy, hiperglikemia, immunosupresant, immunosupresja, jaskra, klobetazol propionian, kora nadnerczy, kortykosteroid, kortyzol, leczenie przeciwbakteryjne, leczenie przeciwgrzybicze, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, martwica kości, martwicze zapalenie powięzi, metotreksat, mięsak Kaposiego, mykofenolan mofetylu, nadciśnienie tętnicze, obniżenie odporności, obrzęk, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, reakcja alergiczna skórna, teleangiektazja, zaćma, zanik tkanki podskórnej, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Etopozyd Accord 20 mg/ml
Etopozyd Accord to koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 20 mg/ml, dostępny w fiolkach zawierających od 100 mg do 1000 mg etopozydu. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na etopozyd lub substancje pomocnicze, w tym alkohol benzylowy (30 mg/ml) i etanol bezwodny (240,64 mg/ml), które mogą wywoływać reakcje uczuleniowe. Preparat ma pH 3,0-4,0 i wymaga rozcieńczenia przed podaniem dożylnym. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z grup ryzyka ze względu na zawartość alkoholu benzylowego i etanolu.
Stosowanie Etopozydu Accord jest bezwzględnie przeciwwskazane u kobiet karmiących piersią ze względu na ryzyko przenikania cytostatyku do mleka matki oraz u pacjentów otrzymujących szczepionki żywe, w tym przeciwko żółtej febrze, z uwagi na immunosupresyjne działanie leku i zwiększone ryzyko zakażeń szczepionkowych. Przed rozpoczęciem terapii należy dokładnie rozważyć przeciwwskazania i monitorować pacjentów pod kątem potencjalnych działań niepożądanych, dostosowując dawkowanie do indywidualnych potrzeb i protokołu terapeutycznego.
alkohol benzylowy, cytostatyk, dawkowanie, działanie immunosupresyjne, działanie niepożądane, etanol bezwodny, etopozyd, infuzja, karmienie piersią, koncentrat do sporządzania roztworu, mechanizm działania leku, nadwrażliwość, obniżenie odporności, podanie dożylne, protokół terapeutyczny, reakcja uczuleniowa, substancja pomocnicza, szczepionka przeciwko żółtej febrze, zakażenie szczepionkowe, żywa szczepionka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – BCG Szczepionka AJVaccines 2-8×10^6 CFU/ml
BCG Szczepionka AJVaccines zawiera żywy atenuowany szczep Mycobacterium bovis BCG i posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed kwalifikacją pacjenta do szczepienia. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki szczepionki oraz obecność ostrych, ciężkich chorób z gorączką lub uogólnionych infekcji skóry. Szczepionka jest przeciwwskazana u pacjentów z zaburzeniami odporności, w tym poddawanych terapii immunosupresyjnej (kortykosteroidy, radioterapia), chorych na nowotwory hematologiczne (chłoniaki, białaczki, ziarnica złośliwa), z pierwotnymi lub wtórnymi niedoborami odporności oraz u osób zakażonych HIV ze względu na ryzyko uogólnionego zakażenia prątkiem BCG. U niemowląt przeciwwskazania obejmują m.in. urodzenie przez matki HIV-dodatnie, ekspozycję na leki immunosupresyjne in utero lub przez karmienie oraz matki leczone antagonistami TNF-α.
antagonista TNF-α, Bacillus Calmette-Guérin, chłoniak, infekcja BCG, infekcja skóry, infekcja wirusowa, leczenie immunosupresyjne, lek przeciwgruźliczy, Mycobacterium bovis, nadwrażliwość, niedobór odporności, nowotwór złośliwy, obniżenie odporności, prątek BCG, radioterapia, reakcja poszczepienna, szczep BCG, terapia kortykosteroidami, układ krwiotwórczy i limfatyczny, układ siateczkowo-śródbłonkowy, zakażenie HIV - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Eloprine Forte 500 mg/5 ml
Eloprine Forte to syrop zawierający inozynę pranobeks (500 mg/5 ml), wykazujący działanie przeciwwirusowe i immunostymulujące. Lek jest wskazany jako terapia wspomagająca u pacjentów z obniżoną odpornością, zwłaszcza przy nawracających infekcjach górnych dróg oddechowych (≥3-4 epizody rocznie) oraz w profilaktyce wtórnej po ciężkich infekcjach. Ponadto, Eloprine Forte stosuje się w leczeniu opryszczki warg i skóry twarzy wywołanej przez wirus Herpes simplex, szczególnie w fazie prodromalnej zakażenia, u pacjentów z obniżoną odpornością lub w przypadkach opornych na leczenie miejscowe. Preparat zawiera 100 mg inozyny pranobeksu w 1 ml syropu, a jego skład obejmuje także sacharozę (3,25 g/5 ml), parabeny (E 218 – 5 mg, E 216 – 1,5 mg) oraz glikol propylenowy (7,42 mg/5 ml), co należy uwzględnić u pacjentów z cukrzycą lub skłonnościami do reakcji alergicznych.
działanie przeciwwirusowe i immunostymulujące, efekt immunomodulujący, glikol propylenowy, inozyna pranobeks, modulacja odpowiedzi immunologicznej, nawracająca opryszczka wargowa, nawracające infekcje górnych dróg oddechowych, nawracające zakażenia dróg oddechowych, obniżenie odporności, obniżona odporność organizmu, odporność komórkowa, okres prodromalny, opryszczka warg i skóry twarzy, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, profilaktyka wtórna, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, trudności z przyjmowaniem leków, wczesna faza zakażenia, wirus herpes simplex, zakażenie wirusem Herpes simplex - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Tardysol Baby 20 mg/ml
Preparat Tardysol Baby w postaci roztworu doustnego o stężeniu 20 mg/ml jonów żelaza (w formie żelaza siarczanu siedmiowodnego) jest wskazany do leczenia niedokrwistości z niedoboru żelaza u dzieci w wieku od 6 do 24 miesięcy. Preparat charakteryzuje się barwą żółtą do pomarańczowej i zawiera substancje pomocnicze o potencjalnym działaniu klinicznym: sorbitol (E420) w ilości 360 mg/ml, który może wywoływać efekt przeczyszczający, oraz glikol propylenowy (E1520) 12 mg/ml, który w dużych dawkach może powodować działania niepożądane. Diagnostyka niedokrwistości powinna opierać się na badaniach laboratoryjnych, takich jak obniżony poziom hemoglobiny, hematokrytu, MCV, MCH oraz stężenia żelaza w surowicy.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Predasol 25 mg
Predasol (prednizolon) stosowany parenteralnie wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie są ściśle związane z dawką oraz czasem terapii. Do najważniejszych powikłań należą immunosupresja prowadząca do zwiększonego ryzyka infekcji, w tym reaktywacji zakażeń wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych oraz oportunistycznych, a także pobudzenie strongyloidozy u pacjentów z utajonym zakażeniem. Długotrwałe stosowanie prednizolonu powoduje zahamowanie czynności kory nadnerczy i rozwój zespołu Cushinga jatrogennnego, objawiającego się m.in. twarzą księżycowatą, otyłością centralną oraz retencją płynów. Zaburzenia gospodarki elektrolitowej manifestują się zatrzymaniem sodu i hipokaliemią, co zwiększa ryzyko arytmii serca. Ponadto obserwuje się zaburzenia metaboliczne, takie jak nietolerancja glukozy, cukrzyca posteroidowa oraz dyslipidemia (hipercholesterolemia i hipertriglicerydemia).
arytmia, bradykardia, brak miesiączki, choroba wrzodowa żołądka, cukrzyca posteroidowa, eozynopenia, halucynacje, hipercholesterolemia, hipernatremia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, hirsutyzm, impotencja, infekcje oportunistyczne, jałowa martwica kości, jaskra, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukocytoza, limfopenia, maskowanie zakażeń, miopatia posteroidowa, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, niewydolność kory nadnerczy, obniżenie odporności, opóźnione gojenie ran, ośrodkowy układ nerwowy, osteoporoza, otyłość centralna, owrzodzenie rogówki, policytemia, powikłania zakrzepowo-zatorowe, reakcja anafilaktyczna, retencja płynów, rozstępy, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, strongyloidoza, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, uogólniona twardzina układowa, zaburzenia rytmu serca, zaćma, zanik mięśni, zapalenie naczyń, zapalenie ścięgien, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przedawkowanie – Laticort 0,1% 1 mg/g
Przedawkowanie hydrokortyzonu 17-maślanu zawartego w kremie Laticort 0,1% (1 mg/g) stanowi poważne zagrożenie medyczne, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu na rozległe powierzchnie skóry. Nadmierne wchłanianie glikokortykosteroidu może prowadzić do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), skutkując zahamowaniem endogennej produkcji kortyzolu i ryzykiem wtórnej niewydolności nadnerczy. U dzieci przedawkowanie może powodować zahamowanie wzrostu i opóźnienie dojrzewania płciowego, co wymaga natychmiastowej interwencji. Objawy kliniczne obejmują obrzęki, nadciśnienie tętnicze, hiperglikemię, cukromocz oraz obniżoną odporność, a w ciężkich przypadkach rozwój pełnoobjawowej choroby Cushinga.
aplikacja na rozległe powierzchnie skóry, bawoli kark, choroba Cushinga, cukromocz, glukoneogeneza wątrobowa, hiperglikemia, hydrokortyzon 17-maślan, nadciśnienie tętnicze, obniżenie odporności, obrzęk, odpowiedź immunologiczna komórkowa, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, otyłość centralna, parametry endokrynologiczne, próg nerkowy dla glukozy, retencja sodu, rozstępy, supresja produkcji kortyzolu, twarz księżycowata, wrażliwość na insulinę, wtórna niewydolność nadnerczy, zahamowanie wzrostu