anoreksja psychiczna
Anoreksja psychiczna (jadłowstręt psychiczny) to poważne zaburzenie odżywiania charakteryzujące się skrajnym ograniczaniem spożycia pokarmów, intensywnym lękiem przed przybraniem na wadze oraz zaburzonym postrzeganiem własnego ciała. Pacjenci postrzegają siebie jako osoby z nadwagą, nawet gdy są znacznie wychudzeni.
Do kryteriów diagnostycznych anoreksji należą: utrzymywanie masy ciała poniżej minimalnej prawidłowej wartości (BMI ≤17,5 kg/m²), silny lęk przed przybraniem na wadze, zaburzenia w postrzeganiu własnego ciała oraz, u kobiet, brak co najmniej trzech kolejnych cykli miesiączkowych. Wyróżnia się dwa podtypy: restrykcyjny oraz z napadami objadania się i przeczyszczaniem.
Etiologia anoreksji jest złożona i obejmuje czynniki genetyczne, neurobiologiczne, psychologiczne oraz socjokulturowe. Zaburzenie dotyka głównie dziewczęta i młode kobiety, choć coraz częściej diagnozuje się je również u mężczyzn. Anoreksja wiąże się z wysoką śmiertelnością, wynoszącą około 5-10%, głównie z powodu powikłań medycznych lub samobójstw.
Leczenie anoreksji wymaga podejścia multidyscyplinarnego, obejmującego normalizację masy ciała, psychoterapię (głównie poznawczo-behawioralną, rodzinną lub psychodynamiczną) oraz farmakoterapię w przypadku współistniejących zaburzeń. Wczesna interwencja znacząco poprawia rokowanie, które w przypadku przewlekłego przebiegu choroby może być poważne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Narcystyczne zaburzenie osobowości – Objawy
Narcystyczne zaburzenie osobowości (NZO) to zaburzenie z klastra B, charakteryzujące się trwałym wzorcem grandiosowości, potrzebą nadmiernego podziwu oraz brakiem empatii, które manifestuje się od późnej adolescencji lub wczesnej dorosłości. Diagnoza według DSM-5 wymaga obecności co najmniej 5 z 9 kryteriów, takich jak wyolbrzymione poczucie własnej ważności, fantazje o nieograniczonym sukcesie, brak empatii, roszczeniowość i wykorzystywanie innych. NZO występuje u 0,5-5% populacji, z przewagą u mężczyzn (50-75%). Zaburzenie ma spektralny charakter, obejmujący podtypy grandiosowy (jawny) i wrażliwy (ukryty), a także warianty narcyzmu wspólnotowego, antagonistycznego i złośliwego. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca predyspozycje genetyczne, doświadczenia z dzieciństwa, traumy oraz czynniki społeczno-kulturowe. NZO wiąże się z upośledzeniem funkcji społecznych, emocjonalnych i zawodowych, a także zwiększonym ryzykiem współistniejących zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, zaburzenia lękowe, inne zaburzenia osobowości, nadużywanie substancji i zaburzenia odżywiania. Charakterystyczne są trudności w empatii emocjonalnej, nadwrażliwość na krytykę oraz skłonność do agresji i izolacji społecznej.
anoreksja psychiczna, antyspołeczne zaburzenie osobowości, brak empatii, czynniki genetyczne, DSM-5, histrioniczne zaburzenie osobowości, narcystyczne zaburzenie osobowości, narcyzm wrażliwy, psychoterapia psychodynamiczna, psychoterapia skupiona na przeniesieniu, terapia dialektyczno-behawioralna, terapia poznawczo-behawioralna, zaburzenia dysocjacyjne, zaburzenia lękowe, zaburzenia nastroju, zaburzenia osobowości klastra B, zaburzenie dwubiegunowe, zaburzenie osobowości borderline, zaburzenie psychiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenia odżywiania – Zapobieganie i profilaktyka
Zaburzenia odżywiania, charakteryzujące się zaburzeniami zachowań żywieniowych i percepcji ciała, stanowią poważne wyzwanie zdrowia publicznego ze względu na wysoką śmiertelność (około 10 200 zgonów rocznie w USA) oraz rosnącą częstość występowania. Profilaktyka tych zaburzeń dzieli się na trzy główne kategorie: uniwersalną (skierowaną do całych populacji), selektywną (do grup ryzyka) oraz wskazującą (do osób z wczesnymi objawami). Najskuteczniejsze programy profilaktyczne, takie jak Body Project, wykorzystują podejście promujące zdrowie, skupiając się na budowaniu poczucia własnej wartości, pozytywnego obrazu ciała oraz stosują techniki dysonansu poznawczego, co pozwala na redukcję ryzyka rozwoju zaburzeń odżywiania nawet o 60% w okresie 3 lat. Interwencje te koncentrują się na modyfikacji czynników ryzyka, takich jak internalizacja ideału szczupłości, niezadowolenie z ciała, presja rówieśnicza oraz na wzmacnianiu czynników ochronnych, w tym wsparcia społecznego i akceptacji różnorodności. Szkoły i środowiska sportowe stanowią kluczowe miejsca wdrażania programów profilaktycznych, które powinny obejmować edukację na temat zdrowia psychicznego, akceptacji ciała oraz promować zdrowe nawyki żywieniowe i aktywność fizyczną.
akceptacja ciała, anoreksja psychiczna, bulimia psychiczna, czynnik ochronny, czynnik ryzyka, depresja, dysonans poznawczy, internalizacja ideału szczupłości, lęk, negatywny afekt, niezadowolenie z ciała, odporność psychiczna, perfekcjonizm, poczucie własnej wartości, pozytywny obraz ciała, profilaktyka selektywna, profilaktyka uniwersalna, profilaktyka wskazująca, triada sportsmenki, uzależnienie od opioidów, zaburzenie odżywiania, zastraszanie, zdrowe odżywianie, zdrowie psychiczne