zapalenie skóry popromienne

Zapalenie skóry popromienne (radiodermatitis) to reakcja skórna występująca w odpowiedzi na ekspozycję na promieniowanie jonizujące. Jest częstym skutkiem ubocznym radioterapii stosowanej w leczeniu nowotworów, dotykającym nawet 95% pacjentów poddawanych tej formie terapii.

Klinicznie wyróżnia się zapalenie skóry popromienne ostre i przewlekłe. Postać ostra rozwija się w trakcie lub krótko po zakończeniu radioterapii i manifestuje się rumieniem, obrzękiem, złuszczaniem na sucho lub mokro, a w ciężkich przypadkach owrzodzeniami i martwicą skóry. Postać przewlekła może pojawić się miesiące lub lata po radioterapii i charakteryzuje się atrofią skóry, teleangiektazjami, hiperpigmentacją lub hipopigmentacją oraz zwłóknieniem tkanek podskórnych.

Stopień nasilenia zmian skórnych zależy od wielu czynników, w tym dawki promieniowania, objętości napromieniowanej tkanki, frakcjonowania dawki, lokalizacji anatomicznej oraz indywidualnych cech pacjenta (np. otyłość, palenie tytoniu, choroby współistniejące jak cukrzyca). Szczególnie wrażliwe na uszkodzenia popromienne są obszary o cienkiej skórze i fałdy skórne.

Leczenie zapalenia skóry popromiennego obejmuje zarówno profilaktykę, jak i terapię objawową. Zaleca się delikatną pielęgnację skóry, unikanie drażniących substancji, stosowanie łagodnych środków myjących i nawilżających. W terapii wykorzystuje się preparaty steroidowe, opatrunki hydrokoloidowe, substancje nawilżające i regenerujące barierę naskórkową. W ciężkich przypadkach konieczne może być czasowe przerwanie radioterapii, leczenie przeciwbólowe oraz interwencja chirurgiczna.