glikozydy fenolowe
Glikozydy fenolowe to naturalne związki chemiczne składające się z części cukrowej (glikonu) połączonej wiązaniem glikozydowym z częścią niecukrową (aglikonem) o charakterze fenolowym. Występują powszechnie w świecie roślinnym i stanowią ważną grupę metabolitów wtórnych.
Pod względem strukturalnym glikozydy fenolowe charakteryzują się obecnością pierścienia aromatycznego z grupami hydroksylowymi, do którego przyłączona jest cząsteczka cukru (najczęściej glukozy, ale także galaktozy, ramnozy czy ksylozy). Ta budowa nadaje im właściwości rozpuszczalne w wodzie i umożliwia magazynowanie w wakuolach komórkowych roślin.
W medycynie glikozydy fenolowe wykazują szereg właściwości biologicznych, w tym działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe. Związki te są obiektem intensywnych badań naukowych ze względu na ich potencjalne zastosowanie w profilaktyce i terapii chorób cywilizacyjnych, w tym schorzeń sercowo-naczyniowych, neurodegeneracyjnych czy nowotworowych.
Przykładami glikozydów fenolowych są arbutyna (stosowana w infekcjach dróg moczowych), salicyna (prekursor kwasu acetylosalicylowego), czy też liczne flawonoidy glikozydowe. Związki te często stanowią aktywne składniki preparatów ziołowych i suplementów diety o właściwościach prozdrowotnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Salicortex
Salicortex, zawierający 330 mg kory wierzby na tabletkę z co najmniej 20 mg glikozydów fenolowych przeliczone na salicynę, wymaga ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z określonymi przeciwwskazaniami oraz w szczególnych sytuacjach klinicznych. Produkt nie jest wskazany do stosowania w ostrej fazie zapalenia stawów, gdyż nie zapewnia szybkiego efektu przeciwzapalnego. W trakcie terapii konieczne jest systematyczne monitorowanie stanu klinicznego pacjenta, a w przypadku gorączki powyżej 39°C, utrzymującej się dłużej lub towarzyszącej silnemu bólowi głowy, należy niezwłocznie skierować pacjenta na konsultację lekarską. Nasilenie objawów chorobowych wymaga ponownej oceny diagnozy i ewentualnej modyfikacji leczenia.
- Leksykon substancji czynnych
Kora wierzby – Dawkowanie i sposób podawania
Kora wierzby (Salicis cortex) jest stosowana w różnych postaciach farmaceutycznych, z dawkowaniem dostosowanym do wieku pacjenta i wskazań terapeutycznych. U dorosłych zaleca się tabletki Salicortex 330 mg (zawierające ≥20 mg glikozydów fenolowych w przeliczeniu na salicynę) w dawce 1 tabletka 3 razy dziennie po posiłku, płyn doustny Gastrovit TraviComplex 5 ml do 4 razy na dobę (rozcieńczony w wodzie) oraz syrop Ziołowa Tradycja 5 ml 3-4 razy na dobę z co najmniej 4-godzinnymi przerwami. U dzieci i młodzieży dawkowanie syropów Pyrosal i Ziołowa Tradycja jest zróżnicowane w zależności od wieku, z ograniczeniami stosowania: Gastrovit TraviComplex nie jest zalecany poniżej 18 lat, a syrop Ziołowa Tradycja poniżej 3 lat. Preparaty podaje się doustnie, z uwzględnieniem odpowiednich instrukcji (np. popijanie ciepłym płynem lub rozcieńczanie w wodzie).
ból głowy, ból kostno-stawowy, Gastrovit TraviComplex, glikozydy fenolowe, gorączka przy przeziębieniu, kora wierzby, płyn doustny, postać farmaceutyczna, preparat leczniczy, preparat z korą wierzby, Pyrosal, Salicortex, salicyna, syrop, tabletka, wskazanie terapeutyczne, wyciąg płynny złożony, wywiad medyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Salicortex 330 mg
Preparat Salicortex zawiera 330 mg kory wierzby (Salicis cortex) w jednej tabletce, ze standaryzowaną zawartością nie mniej niż 20 mg glikozydów fenolowych przeliczonych na salicynę. Głównymi substancjami czynnymi są glikozydy fenolowe pochodne saligeniny, które po metabolizacji przekształcają się w kwas salicylowy. Mechanizm działania opiera się na hamowaniu syntezy prostaglandyn poprzez wpływ na aktywność cyklooksygenaz, co przekłada się na efekt przeciwzapalny, przeciwbólowy oraz przeciwgorączkowy. Standaryzacja ekstraktu zapewnia powtarzalność działania farmakologicznego, a naturalny kompleks związków zawartych w korze wierzby może działać synergistycznie, wzmacniając efekt terapeutyczny.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Salicortex 330 mg
Produkt leczniczy Salicortex zawiera 330 mg wyciągu z kory wierzby na tabletkę, z gwarantowaną zawartością co najmniej 20 mg glikozydów fenolowych w przeliczeniu na salicynę. Badania toksyczności ostrej wyciągu, zawierającego 10% glikozydów fenolowych, wykazały niską toksyczność przy dawkach od 12 g do 20 g podawanych zwierzętom doświadczalnym, bez obserwacji padnięć. Jednakże nie przeprowadzono dedykowanych badań przedklinicznych dla samego produktu Salicortex, co ogranicza pełną ocenę jego bezpieczeństwa stosowania.
- Leksykon substancji czynnych
Salicyna – Wskazania do stosowania
Salicyna, główny glikozyd fenolowy obecny w korze wierzby (Salicis cortex), jest aktywnym składnikiem preparatów leczniczych takich jak Salicortex, zawierających 330 mg kory wierzby na tabletkę, co odpowiada co najmniej 20 mg glikozydów fenolowych przeliczonych na salicynę. Substancja ta wykazuje działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, będące efektem metabolizmu do kwasu salicylowego, co wpływa na ośrodek termoregulacji w podwzgórzu. Wskazania kliniczne obejmują łagodne do umiarkowanego nasilenia bóle kostno-stawowe, bóle głowy o charakterze napięciowym oraz gorączkę towarzyszącą przeziębieniu. Salicyna stanowi alternatywę dla niesteroidowych leków przeciwzapalnych, szczególnie w terapii długoterminowej bólów o niewielkim nasileniu.
ból głowy, ból głowy napięciowy, ból kostno-stawowy, dawka terapeutyczna, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, glikozyd fenolowy, glikozydy fenolowe, gorączka przeziębieniowa, infekcja górnych dróg oddechowych, kora wierzby, kwas salicylowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ośrodek termoregulacji, podwyższona temperatura ciała, Salicortex, stan podwyższonej temperatury, terapia długoterminowa, układ mięśniowo-szkieletowy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Salicortex 330 mg
Produkt leczniczy SALICORTEX® zawiera 330 mg kory wierzby (Salicis cortex) w każdej tabletce, z zawartością glikozydów fenolowych przeliczaną na salicynę nie mniejszą niż 20 mg. Substancje pomocnicze to skrobia ziemniaczana oraz krzemu dwutlenek koloidalny bezwodny, które zapewniają odpowiednią stabilność i biodostępność substancji czynnej. Lek występuje w formie tabletek doustnych, dostępnych w opakowaniach zawierających 20, 60 lub 90 tabletek, w pojemnikach szklanych, polietylenowych lub polipropylenowych. Nie odnotowano istotnych niezgodności farmaceutycznych ani interakcji na poziomie farmaceutycznym.
biodostępność substancji czynnej, droga doustna, dwutlenek krzemu koloidalny, glikozydy fenolowe, interakcje lekowe, kora wierzby, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności leku, podanie doustne, postać farmaceutyczna, Salicortex, salicyna, skrobia ziemniaczana, substancja przeciwzbrylająca, substancja wiążąca, tabletka, właściwości przepływowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Salicortex 330 mg
Preparat Salicortex zawiera korę wierzby (Salicis cortex) w dawce 330 mg na tabletkę, z co najmniej 20 mg glikozydów fenolowych przeliczonych na salicynę. Nie przeprowadzono dedykowanych badań farmakokinetycznych tego preparatu, jednak badania metabolizmu głównych glikozydów kory wierzby (salicyna, saligenina, populina) wykazały, że metabolity salicyny wydalane z moczem są identyczne z metabolitami powstającymi po podaniu kwasu acetylosalicylowego. Salicyna ulega rozkładowi w jelitach pod wpływem β-glukozydazy błony śluzowej oraz flory bakteryjnej, dając saligeninę, która charakteryzuje się czterokrotnie lepszą resorpcją niż salicyna.
5-dihydroksybenzoesowy, alkohol salicylowy, cytochrom P450, flora bakteryjna jelit, glikozydy fenolowe, glukuronid kwasu salicylowego, kora wierzby, kwas 2, kwas acetylosalicylowy, kwas gentyzurynowy, kwas gentyzynowy, kwas glukuronowy, kwas salicylowy, kwas salicylurowy, populina, salicyna, saligenina, sprzęganie z glicyną, β-glukozydaza - Leksykon leków
Działania niepożądane – Salicortex 330 mg
Lek Salicortex 330 mg zawiera korę wierzby jako substancję czynną, dostarczając co najmniej 20 mg glikozydów fenolowych w przeliczeniu na salicynę na tabletkę. Pomimo naturalnego pochodzenia, stosowanie preparatu wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, głównie ze strony układu immunologicznego i przewodu pokarmowego. Objawy nadwrażliwości mogą obejmować wysypkę, świąd, pokrzywkę, wykwity skórne oraz poważniejsze reakcje, takie jak astma oskrzelowa z dusznością i świszczącym oddechem. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe manifestują się nudnościami, wymiotami, bólami brzucha, niestrawnością, zgagą oraz biegunką. Częstość występowania tych działań niepożądanych jest nieznana, co wymaga szczególnej uwagi podczas monitorowania pacjentów, zwłaszcza na początku terapii lub przy długotrwałym stosowaniu.
astma oskrzelowa, biegunka, błona śluzowa przewodu pokarmowego, ból brzucha, duszność, dyspepsja, działanie niepożądane, glikozydy fenolowe, kora wierzby, nadwrażliwość, niestrawność, nudności, objaw skórny, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, salicyna, skurcz oskrzeli, świąd, świszczący oddech, wykwit skórny, wymioty, wysypka, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenia przewodu pokarmowego, zgaga, związek salicylowy - Leksykon substancji czynnych
Salicyna – Dawkowanie i sposób podawania
Salicyna, będąca aktywnym składnikiem kory wierzby (Salicis cortex), jest stosowana w preparacie Salicortex, gdzie jedna tabletka zawiera 330 mg kory wierzby, co odpowiada minimum 20 mg glikozydów fenolowych w przeliczeniu na salicynę. Standardowe dawkowanie wynosi 1 tabletka 3 razy dziennie po posiłkach, co daje dzienną dawkę 990 mg kory wierzby i co najmniej 60 mg salicyny. Zalecenia dotyczące czasu terapii różnią się w zależności od wskazania: do 4 tygodni w bólach kostno-stawowych, 1 dzień w bólach głowy oraz maksymalnie 3 dni w gorączce towarzyszącej przeziębieniu. Przyjmowanie tabletek po jedzeniu oraz popijanie ich dużą ilością ciepłego płynu ma na celu zwiększenie biodostępności i zmniejszenie ryzyka podrażnień przewodu pokarmowego.
biodostępność substancji czynnej, ból głowy, bóle kostno-stawowe, działanie niepożądane, glikozydy fenolowe, gorączka w przeziębieniu, kora wierzby, lek przeciwzakrzepowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, objawy żołądkowo-jelitowe, pochodna kwasu salicylowego, przewód pokarmowy, Salicis cortex, Salicortex, salicyna, wskazanie kliniczne, wywiad medyczny, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Salicyna – Działania niepożądane
Salicyna, główny składnik aktywny kory wierzby (Salicis cortex) obecny w preparatach takich jak Salicortex (1 tabletka zawiera 330 mg kory wierzby, co odpowiada ≥20 mg glikozydów fenolowych w przeliczeniu na salicynę), może wywoływać działania niepożądane głównie ze strony układu immunologicznego i pokarmowego. Do najczęstszych reakcji nadwrażliwości należą wysypka, świąd, pokrzywka, wykwity skórne oraz astma oskrzelowa manifestująca się dusznością i świszczącym oddechem. Ze strony przewodu pokarmowego obserwuje się nudności, wymioty, bóle brzucha, niestrawność, zgagę oraz biegunkę. Częstość występowania tych działań niepożądanych jest nieznana, co wynika z ograniczonej liczby badań klinicznych z randomizacją. Szczególnie narażone na powikłania są osoby z astmą, chorobą wrzodową, zaburzeniami czynności wątroby i nerek oraz pacjenci z nadwrażliwością na salicylany.
adrenalina, astma, astma indukowana salicylanami, astma oskrzelowa, biegunka, ból brzucha, choroba wrzodowa żołądka, glikokortykosteroid, glikozydy fenolowe, inhibitor pompy protonowej, kora wierzby, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwwymiotny, lek zobojętniający, niestrawność, nudności, owrzodzenie błony śluzowej, płynoterapia, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, salicyna, świąd, tlenoterapia, wstrząs anafilaktyczny, wykwit skórny, wymioty, wysypka skórna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zgaga - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Salicortex 330 mg
Preparat Salicortex zawiera 330 mg kory wierzby (Salicis cortex) na tabletkę, co odpowiada co najmniej 20 mg glikozydów fenolowych w przeliczeniu na salicynę – główny składnik aktywny o właściwościach przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych. Lek jest wskazany do stosowania w łagodnych bólach kostno-stawowych, epizodycznych bólach głowy oraz gorączce towarzyszącej przeziębieniu. Mechanizm działania opiera się na metabolizmie związków salicylowych do kwasu salicylowego, który wpływa na ośrodek termoregulacji w podwzgórzu oraz wykazuje działanie przeciwzapalne i analgetyczne, choć o mniejszym nasileniu niż syntetyczne leki przeciwbólowe.
ból głowy, ból kostno-stawowy, ból stawu, choroba zwyrodnieniowa, efekt przeciwgorączkowy, glikozydy fenolowe, gorączka infekcyjna, gorączka przeziębieniowa, infekcja górnych dróg oddechowych, kora wierzby, kwas acetylosalicylowy, kwas salicylowy, lek przeciwbólowy, lek przeciwzapalny, napięciowy ból głowy, ośrodek termoregulacji, podwyższona temperatura ciała, salicyna, związek salicylowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Salicortex 330 mg
Produkt leczniczy Salicortex zawiera 330 mg kory wierzby (Salicis cortex) na tabletkę, z co najmniej 20 mg glikozydów fenolowych przeliczonych na salicynę. Preparat ten jest ziołowym środkiem, którego aktywność farmakologiczną przypisuje się glikozydom fenolowym metabolizowanym do pochodnych kwasu salicylowego. Dotychczas nie odnotowano przypadków przedawkowania Salicortex, a brak jest danych klinicznych dotyczących toksyczności, objawów czy dawek przekraczających zalecane wartości. Mimo to, ze względu na potencjalne ryzyko reakcji u pacjentów z nadwrażliwością na salicylany lub przeciwwskazaniami do stosowania leków o podobnym mechanizmie działania, zaleca się ostrożność w stosowaniu preparatu.