zespół ostrej choroby popromiennej

Choroba popromienna (ARS) jest wynikiem ekspozycji na wysokie dawki promieniowania jonizującego i wymaga wielodyscyplinarnego leczenia obejmującego dekontaminację, terapię uszkodzeń szpiku kostnego oraz eliminację wewnętrznego skażenia. Dekontaminacja polega na usunięciu odzieży i obuwia (redukcja skażenia o około 90%), myciu skóry oraz izolacji pacjenta, co zapobiega dalszemu rozprzestrzenianiu się radioaktywności. Uszkodzenie szpiku kostnego leczy się czynnikami stymulującymi tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF), takimi jak filgrastym, sargramostym i pegfilgrastym, podawanymi w dawce 5 μg/kg masy ciała dziennie. W ciężkich przypadkach stosuje się transfuzje krwinek czerwonych i płytek oraz rozważa się przeszczep komórek macierzystych, zwłaszcza przy dawkach ≥7 Gy i utrzymującej się aplazji szpiku powyżej 14 dni. W przypadku wewnętrznego skażenia stosuje się specyficzne środki, m.in. jodek potasu (KI) w ciągu 4 godzin od ekspozycji na radioaktywny jod, błękit pruski (Radiogardase) na cezu i tal oraz DTPA na pluton, ameryk i kiur, dostępne w formie dożylnej lub nebulizowanej (dla dorosłych). Leczenie objawowe obejmuje przeciwwymiotne (antagoniści 5-HT3, kortykosteroidy), antybiotykoterapię profilaktyczną i leczniczą, analgetyki, leki przeciwzapalne i opioidy, a także wsparcie w postaci nawodnienia, leków na zapalenie błon śluzowych i zabiegów chirurgicznych w ciężkich przypadkach.