szczep wytwarzający penicylinazę
Szczep wytwarzający penicylinazę to bakteria posiadająca zdolność produkcji enzymu penicylinazy (beta-laktamazy), który rozkłada pierścień beta-laktamowy antybiotyków penicylinowych, czyniąc je nieskutecznymi. Najczęściej spotykane są penicylinazotwórcze szczepy Staphylococcus aureus oraz bakterie z rodziny Enterobacteriaceae.
Zjawisko oporności na penicyliny poprzez wytwarzanie penicylinazy zostało zaobserwowane już w latach 40. XX wieku, wkrótce po wprowadzeniu penicyliny do lecznictwa. Obecnie ponad 90% szczepów S. aureus wytwarza penicylinazę, co znacząco ogranicza skuteczność naturalnych penicylin.
W praktyce klinicznej, w przypadku zakażeń wywołanych przez szczepy wytwarzające penicylinazę, stosuje się antybiotyki beta-laktamowe odporne na działanie tego enzymu (np. metycylinę, oksacylinę, kloksacylinę) lub połączenia penicylin z inhibitorami beta-laktamaz (np. amoksycylina z kwasem klawulanowym, piperacylina z tazobaktamem). Wykrywanie szczepów wytwarzających penicylinazę jest istotnym elementem diagnostyki mikrobiologicznej, warunkującym wybór odpowiedniej antybiotykoterapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Cefazolina – Właściwości farmakodynamiczne
Cefazolina, półsyntetyczna cefalosporyna I generacji podawana pozajelitowo, działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii, wiążąc się z białkami PBP (transpeptydazami). Jej skuteczność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna opiera się na czasie, w którym stężenie wolnej cefazoliny utrzymuje się powyżej MIC (minimalnego stężenia hamującego) dla danego drobnoustroju (%T>MIC). Cefazolina wykazuje wysoką stabilność wobec penicylinaz bakterii Gram-dodatnich, ale jest podatna na beta-laktamazy ESBL i AmpC. Oporność może wynikać z mutacji PBP, produkcji dodatkowych PBP o zmniejszonym powinowactwie (np. MRSA), ograniczonego przenikania przez ścianę komórkową bakterii Gram-ujemnych oraz aktywnego usuwania leku przez pompy efflux. Wartości graniczne MIC według EUCAST to m.in. ≤0,001 mg/L dla Enterobacterales (E. coli, Klebsiella spp.) i ≤0,5 mg/L dla paciorkowców zieleniących, z opornością definiowaną odpowiednio powyżej 4 mg/L i 0,5 mg/L.
antybiotyk beta-laktamowy, bakteria Gram-dodatnia tlenowa, bakteria Gram-ujemna tlenowa, beta-laktamaza, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum działania, białko wiążące penicylinę, cefalosporyna, cefalosporyna pierwszej generacji, ceftazydym z awibaktamem, ceftibuten, ceftolozan z tazobaktamem, dysfagia, działanie bakteriobójcze, Enterobacterales, enterokok, enzym autolityczny, ESBL, gronkowiec, gronkowiec metycylinooporny, hydrolaza, lekowrażliwość drobnoustrojów, metycylinooporność, MIC, minimalne stężenie hamujące, oporność krzyżowa, oporność na metycylinę, oporność nabyta, osmoliza komórki bakteryjnej, paciorkowiec zieleniący, paciorkowiec β-hemolizujący, PK/PD, pompa efflux, synteza ściany komórkowej, szczep metycylinowrażliwy, szczep wytwarzający penicylinazę, transpeptydaza, wartość graniczna MIC, wrażliwość drobnoustroju, zakażenie dróg moczowych