biodostępność testosteronu
Biodostępność testosteronu odnosi się do tej części hormonu podanego do organizmu, która dociera do krążenia ogólnego i jest dostępna do działania na tkanki docelowe. Jest to kluczowy parametr farmakokinetyczny wpływający na skuteczność terapii testosteronem.
Testosteron podany doustnie charakteryzuje się niską biodostępnością (około 3-5%) ze względu na intensywny efekt pierwszego przejścia przez wątrobę. Z tego powodu w terapii zastępczej stosuje się alternatywne drogi podania, takie jak iniekcje domięśniowe, preparaty przezskórne (żele, plastry) czy implanty podskórne, które pozwalają uzyskać biodostępność sięgającą 80-100%.
Na biodostępność testosteronu wpływają również czynniki endogenne, takie jak stężenie globuliny wiążącej hormony płciowe (SHBG), która wiąże około 60% testosteronu we krwi, ograniczając jego biodostępność. Tylko wolna frakcja testosteronu (2-3%) oraz związana z albuminami (35-40%) jest biologicznie aktywna i określana jako biodostępny testosteron.
W diagnostyce hipogonadyzmu, poza pomiarem całkowitego stężenia testosteronu, coraz częściej oznacza się frakcję biodostępną lub oblicza indeks wolnego testosteronu, co pozwala na dokładniejszą ocenę statusu androgennego pacjenta, szczególnie w przypadkach z nieprawidłowym poziomem białek transportujących.