syntetyczny glikokortykosteroid

Syntetyczne glikokortykosteroidy to sztucznie otrzymywane pochodne hormonów kory nadnerczy o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym. Są szeroko stosowane w leczeniu wielu schorzeń, takich jak choroby autoimmunologiczne, stany zapalne, alergie czy astma.

W porównaniu do naturalnych glikokortykosteroidów, ich syntetyczne odpowiedniki charakteryzują się zmodyfikowaną strukturą chemiczną, co wpływa na zwiększenie siły działania przeciwzapalnego przy jednoczesnym ograniczeniu aktywności mineralokortykoidowej. Popularne syntetyczne glikokortykosteroidy to m.in. prednizon, prednizolon, metyloprednizolon, deksametazon i betametazon.

Syntetyczne glikokortykosteroidy można podawać ogólnoustrojowo (doustnie, domięśniowo, dożylnie) lub miejscowo (wziewnie, donosowo, na skórę, do stawu). Pomimo skuteczności terapeutycznej, długotrwałe stosowanie tych leków wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych, takich jak osteoporoza, zaburzenia metaboliczne, osłabienie odporności, nadciśnienie tętnicze czy zaburzenia psychiczne.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Clobederm 0,5 mg/g

Propionian klobetazolu, zawarty w maści Clobederm w stężeniu 0,5 mg/g (0,05%), jest najsilniejszym syntetycznym glikokortykosteroidem do stosowania miejscowego (kod ATC: D07AD). Jego mechanizm działania obejmuje silne efekty przeciwzapalne, przeciwświądowe, przeciwalergiczne oraz obkurczające naczynia krwionośne, co czyni go preparatem o bardzo wysokiej sile działania w dermatologii. Lipofilowa natura propionianu klobetazolu umożliwia efektywną penetrację przez warstwę lipidową naskórka, a postać maści dodatkowo zwiększa biodostępność miejscową substancji czynnej, co przekłada się na skuteczność terapeutyczną w leczeniu dermatoz.
biodostępność miejscowa, dermatoza, działanie przeciwalergiczne, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, efekt ogólnoustrojowy, glikol propylenowy, hormon adrenokortykotropowy, kortykosteroid o bardzo silnym działaniu, kortykosteroid stosowany ogólnie, maść, mechanizm działania, obkurczanie naczyń krwionośnych, oś nadnerczowo-przysadkowa, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, penetracja skóry, propionian klobetazolu, syntetyczny glikokortykosteroid, właściwość lipofilna, zapalenie skóry
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Pabi-Dexamethason 500 mcg

W przypadku stosowania leku Pabi-Dexamethason w dawkach 500 μg lub 1 mg deksametazonu, brak jest jednoznacznych danych dotyczących wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Pomimo tego, ze względu na farmakologiczne właściwości glikokortykosteroidów, możliwe jest wystąpienie działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego, które mogą zaburzać zdolności psychomotoryczne. Lekarz powinien uwzględnić indywidualną ocenę pacjenta, biorąc pod uwagę dawkę, czas trwania terapii, współistniejące schorzenia, stosowane leki oraz wiek pacjenta, aby ocenić ryzyko potencjalnego wpływu na koncentrację, czas reakcji i ogólną zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
charakterystyka produktu leczniczego, deksametazon, działanie niepożądane, działanie niepożądane OUN, farmakoterapia, glikokortykosteroid, ocena indywidualnego ryzyka, PABI-DEXAMETHASON, schorzenie współistniejące, syntetyczny glikokortykosteroid, terapia długoterminowa, zaburzenie koncentracji, zaburzenie widzenia, zawrót głowy, zdolność psychomotoryczna
Leksykon substancji czynnych
Fluocynolon acetonid – Wskazania do stosowania

Fluocynolon acetonid to syntetyczny glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, przeciwświądowym i przeciwalergicznym, dostępny w różnych postaciach farmaceutycznych i stężeniach, co determinuje jego zastosowanie kliniczne. W dermatologii stosuje się maść Flucinar (0,25 mg/g) do krótkotrwałego leczenia ostrych, ciężkich, niezakażonych, suchych stanów zapalnych skóry, takich jak łojotokowe i atopowe zapalenie skóry, liszaj pokrzywkowy, wyprysk kontaktowy alergiczny, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty, łuszczyca zadawniona oraz liszaj płaski. Flucinar N (0,25 mg/g fluocynolonu acetonidu + 5 mg/g neomycyny siarczanu) jest wskazany w tych samych jednostkach chorobowych, ale powikłanych wtórnym zakażeniem bakteryjnym wrażliwym na neomycynę. W okulistyce implant Iluvien (190 µg) stosowany jest do leczenia przewlekłego cukrzycowego obrzęku plamki żółtej opornego na standardowe terapie oraz do zapobiegania nawrotom niezakaźnego zapalenia tylnego odcinka błony naczyniowej oka, zapewniając długotrwałe, kontrolowane uwalnianie substancji czynnej bezpośrednio do ciałka szklistego.
antybiotyk aminoglikozydowy, atopowe zapalenie skóry, biodostępność, ciałko szkliste, cukrzycowy obrzęk plamki żółtej, działanie przeciwalergiczne, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, fluocynolon acetonid, ILUVIEN, implant do ciałka szklistego, kontrolowane uwalnianie substancji, liszaj płaski, liszaj pokrzywkowy, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca zadawniona, maść Flucinar, maść Flucinar N, nadmierne rogowacenie, neomycyny siarczan, niezakaźne zapalenie błony naczyniowej, rumień wielopostaciowy, stan zapalny skóry, syntetyczny glikokortykosteroid, toczeń rumieniowaty, uporczywy świąd, wtórne zakażenie bakteryjne, wyprysk kontaktowy alergiczny, zakażenie bakteryjne
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dexamethasone Krka 40 mg

Deksametazon, syntetyczny glikokortykosteroid o kodzie ATC H02AB02, charakteryzuje się wyjątkowo silnym działaniem przeciwzapalnym, które jest siedmiokrotnie silniejsze niż prednizolon. Mechanizm jego działania opiera się na wiązaniu z receptorami glikokortykosteroidowymi, co prowadzi do hamowania syntezy i uwalniania mediatorów zapalenia, takich jak cytokiny prozapalne, prostaglandyny i leukotrieny. Ponadto wykazuje działanie antyalergiczne, przeciwgorączkowe oraz immunosupresyjne, wpływając na proliferację limfocytów T i B oraz produkcję przeciwciał. Deksametazon cechuje się minimalnym efektem mineralokortykoidowym, co jest korzystne u pacjentów z niewydolnością serca i nadciśnieniem tętniczym, oraz długim biologicznym okresem półtrwania wynoszącym 36-54 godziny, umożliwiającym rzadsze dawkowanie (co 24-72 godziny) i utrzymanie stabilnego stężenia leku w organizmie.
aktywność mineralokortykoidowa, cytokina pirogenna, cytokina prozapalna, deksametazon, działanie antyalergiczne, działanie immunosupresyjne, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwzapalne, efekt mineralokortykoidowy, glikokortykosteroid, kortykosteroid ogólnoustrojowy, leukotrien, mediator reakcji alergicznej, mediator zapalenia, migracja leukocytów, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, odpowiedź humoralna, odpowiedź komórkowa, okres półtrwania biologiczny, ośrodek termoregulacji, prednizolon, proliferacja limfocytów, prostaglandyna, reakcja nadwrażliwości, receptor glikokortykosteroidowy, retencja sodu, syntetyczny glikokortykosteroid, terapia glikokortykosteroidowa
Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Dexamytrex (5 mg + 1 mg)/ml

Produkt leczniczy Dexamytrex w postaci kropli do oczu zawiera gentamycynę siarczan (5 mg/ml) oraz deksametazonu sodu fosforan (1 mg/ml). Pomimo miejscowego stosowania, istnieje ryzyko ogólnoustrojowej ekspozycji na te substancje, co jest szczególnie istotne u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Glikokortykosteroidy, takie jak deksametazon, mogą przenikać przez łożysko i stanowić zagrożenie dla płodu, w tym ryzyko zahamowania wzrostu wewnątrzmacicznego, potencjalnego rozszczepu podniebienia oraz długoterminowego wpływu na rozwój chorób metabolicznych i sercowo-naczyniowych. W okresie okołoporodowym stosowanie może prowadzić do atrofii korowo-nadnerczowej u noworodka, wymagającej leczenia substytucyjnego.
atrofia korowo-nadnerczowa, deksametazon, deksametazonu sodu fosforan, ekspozycja wewnątrzmaciczna, endogenny kortyzol, funkcja nadnerczy, gentamycyny siarczan, glikokortykosteroid, hydrokortyzon, krople do oczu, leczenie substytucyjne, pierwszy trymestr ciąży, rozszczep podniebienia, syntetyczny glikokortykosteroid, wchłanianie ogólnoustrojowe, zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dexaprotect 1 mg/ml

Dexaprotect to roztwór do oczu zawierający 1 mg/ml deksametazonu sodu fosforanu, syntetycznego kortykosteroidu o silnym działaniu przeciwzapalnym i przeciwalergicznym. Preparat należy do grupy leków oftalmologicznych, przeciwzapalnych (kod ATC: S01BA01). Deksametazon wykazuje około 25-krotnie silniejsze działanie przeciwzapalne niż hydrokortyzon oraz 5-krotnie silniejsze niż prednizolon. Roztwór jest klarowny, bezbarwny, o pH 7,1-8,1 i osmolalności 270 ± 7,5% mOsm/kg, co zapewnia dobrą tolerancję miejscową. Substancje pomocnicze obejmują fosforan (1,976 mg/ml) i disodu fosforan dwunastowodny (7,450 mg/ml), które stabilizują preparat.
deksametazonu fosforan, deksametazonu sodu fosforan, disodu fosforan dwunastowodny, działanie przeciwalergiczne, działanie przeciwzapalne, hamowanie syntezy prostaglandyn, kortykosteroid, krople do oczu, lek oftalmologiczny, silne działanie przeciwzapalne, stabilizacja błon komórkowych, stabilizacja błon lizosomalnych, stan zapalny, syntetyczny glikokortykosteroid, syntetyczny kortykosteroid, zapalenie ciała rzęskowego, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lorinden N (0,2 mg + 5 mg)/g

Lorinden N to krem zawierający flumetazonu piwalan (0,2 mg/g), syntetyczny glikokortykosteroid o umiarkowanym działaniu przeciwzapalnym, przeciwświądowym i naczynioskurczowym, oraz neomycynę siarczan (5 mg/g), aminoglikozydowy antybiotyk o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego wobec bakterii Gram-dodatnich (m.in. Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis) i Gram-ujemnych (m.in. Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae). Preparat wykazuje synergistyczne działanie, umożliwiając jednoczesne leczenie stanu zapalnego i zakażenia bakteryjnego skóry, co jest szczególnie istotne w terapii wtórnie zakażonych dermatoz zapalnych. Flumetazon hamuje mediatory zapalenia, zmniejsza aktywność komórek zapalnych oraz objawy takie jak obrzęk, zaczerwienienie i ból, a neomycyna eliminuje patogeny bakteryjne podtrzymujące proces zapalny.
Krem Lorinden N, będący emulsją typu olej w wodzie, zapewnia odpowiednią penetrację substancji czynnych przez barierę skórną oraz korzystne właściwości kosmetyczne. Ze względu na ryzyko rozwoju oporności bakterii na neomycynę, stosowanie preparatu powinno być ograniczone do przypadków wymagających jednoczesnego działania przeciwzapalnego i przeciwbakteryjnego. Preparat jest wskazany w miejscowym leczeniu wtórnie zakażonych dermatoz zapalnych, gdzie konieczne jest skojarzone działanie glikokortykosteroidu i antybiotyku aminoglikozydowego.
aminoglikozyd, antybiotyk, antybiotyk aminoglikozydowy, bakteria patogenna, bakterie Gram-ujemne, bakterie tlenowe Gram-dodatnie, bariera skórna, dermatoza zapalna, działanie naczynioskurczowe, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, emulsja typu olej w wodzie, Enterobacter aerogenes, Escherichia coli, flumetazonu piwalan, glikokortykosteroid, Klebsiella pneumoniae, komórki zapalne, mediatory stanu zapalnego, neomycyny siarczan, oporność bakterii na antybiotyk, proteus vulgaris, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, syntetyczny glikokortykosteroid, szczep wytwarzający penicylinazę, toksyczność ogólnoustrojowa, wtórnie zakażona dermatoza zapalna, zakażenie bakteryjne skóry
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ovixan 1 mg/g

Furoinian mometazonu, substancja czynna kremu Ovixan, jest silnym glikokortykosteroidem klasy III, stosowanym miejscowo w stężeniu 1 mg/g. Charakteryzuje się unikalną strukturą chemiczną z estr furoinianowym w pozycji 17, co przekłada się na wysoką skuteczność terapeutyczną i korzystny profil bezpieczeństwa. Działanie farmakologiczne obejmuje właściwości przeciwzapalne, przeciwświądowe oraz przeciwuczuleniowe, co czyni go efektywnym w terapii schorzeń dermatologicznych o podłożu zapalnym i alergicznym. Mometazonu furoinian jest klasyfikowany w grupie D07AC13 (kortykosteroidy proste do stosowania dermatologicznego).
działanie przeciwświądowe, działanie przeciwuczuleniowe, działanie przeciwzapalne, emulsja olej w wodzie, emulsja woda w oleju, furoinian mometazonu, glikokortykosteroid, glikokortykosteroid miejscowy, łuszczyca, mediator reakcji alergicznej, mediator stanu zapalnego, Ovixan, przewlekła dermatoza, reakcja alergiczna skórna, schorzenie dermatologiczne, skala TSS, syntetyczny glikokortykosteroid
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dexapolcort N (150 mcg + 750 mcg)/ml

Dexapolcort N to preparat złożony zawierający neomycynę siarczan (1,38 mg/g) oraz deksametazon (0,28 mg/g) w formie zawiesiny do stosowania miejscowego na skórę. Neomycyna, aminoglikozydowy antybiotyk o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, skutecznie eliminuje bakterie Gram-dodatnie (w tym Staphylococcus aureus, także niektóre szczepy MRSA) oraz Gram-ujemne (m.in. Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Proteus vulgaris), hamując syntezę białek bakteryjnych poprzez wiązanie z podjednostką 30S rybosomu. Deksametazon, syntetyczny glikokortykosteroid o umiarkowanym działaniu przeciwzapalnym, wykazuje dodatkowo właściwości przeciwświądowe, przeciwalergiczne oraz obkurczające naczynia, co przekłada się na redukcję rumienia, obrzęku i świądu w miejscach zapalnych skóry.
antybiotyk aminoglikozydowy, bakteria beztlenowa, deksametazon, działanie przeciwalergiczne, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, leukotrien, mediator stanu zapalnego, neomycyny siarczan, obkurczenie naczyń krwionośnych, odkładanie kolagenu, proliferacja fibroblastów, prostaglandyna, proteus vulgaris, przepuszczalność naczyń krwionośnych, receptor glikokortykosteroidowy, Staphylococcus aureus, syntetyczny glikokortykosteroid, synteza białek bakteryjnych, szczep MRSA, zakażenie skóry
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Netaxen 3 mg/ml + 1 mg/ml

Produkt leczniczy Netaxen w formie kropli do oczu zawiera netylmycynę (3 mg/ml) oraz deksametazon (1 mg/ml) i jest wskazany do leczenia stanów zapalnych przedniego odcinka oka, zwłaszcza w przypadkach potwierdzonego zakażenia bakteryjnego lub ryzyka jego rozwoju. Szczególnie zalecany jest po zabiegach operacyjnych, gdzie ryzyko infekcji bakteryjnej jest wysokie. Preparat łączy działanie przeciwbakteryjne aminoglikozydu netylmycyny, hamującego syntezę białek bakteryjnych, z silnym działaniem przeciwzapalnym deksametazonu, co pozwala na kompleksowe leczenie stanów zapalnych o złożonej etiologii. Krople charakteryzują się pH 6,7-7,7 oraz osmolalnością 0,270-0,330 Osmol/kg, co zapewnia dobrą tolerancję miejscową.
antybiotyk aminoglikozydowy, chlorek benzalkoniowy, deksametazon, disodu fosforan dwunastowodny, działanie przeciwzapalne, fosforan sodu deksametazonu, krople do oczu, netylmycyna, oporność bakterii na antybiotyki, siarczan netylmycyny, sodu diwodorofosforan jednowodny, środek przeciwbakteryjny, stan zapalny przedniego odcinka oka, syntetyczny glikokortykosteroid, synteza białek bakteryjnych, zabieg operacyjny, zakażenie bakteryjne