Wpływ leku Dexamytrex na płodność, ciążę i laktację: Kluczowe informacje dla lekarzy

Produkt leczniczy Dexamytrex w postaci kropli do oczu, roztwór o stężeniu (5 mg + 1 mg)/ml zawiera dwie substancje czynne: gentamycyny siarczan (5 mg/ml) oraz deksametazonu sodu fosforan (1 mg/ml). Przy stosowaniu tego preparatu u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią, lekarze powinni uwzględnić szereg istotnych kwestii klinicznych.¹

Stosowanie produktu Dexamytrex w okresie ciąży

Mimo miejscowego stosowania kropli do oczu, nie można wykluczyć ogólnoustrojowej ekspozycji na zawarte w nich substancje czynne. W przypadku glikokortykosteroidów (w tym deksametazonu) wchłanianie ogólnoustrojowe stanowi potencjalne zagrożenie dla rozwijającego się płodu.²

Zasadniczo należy unikać stosowania produktu Dexamytrex w czasie ciąży tak długo, jak to tylko możliwe. Jeżeli jednak stosowanie preparatu jest bezwzględnie konieczne z klinicznego punktu widzenia, należy przestrzegać zasady minimalnej skutecznej dawki i możliwie najkrótszego czasu terapii.³

Zagrożenia związane ze stosowaniem glikokortykosteroidów w okresie ciąży

Długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów w okresie ciąży może prowadzić do poważnych konsekwencji, wśród których należy wymienić:⁴

• Zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego płodu – przy długotrwałej ekspozycji na glikokortykosteroidy
• Potencjalne ryzyko wystąpienia rozszczepu podniebienia – dane z badań na zwierzętach wykazały związek między stosowaniem glikokortykosteroidów a rozwojem rozszczepu podniebienia; kwestia ta pozostaje przedmiotem dyskusji w kontekście ryzyka dla płodów ludzkich, zwłaszcza przy ekspozycji w pierwszym trymestrze ciąży⁵
• Potencjalny wpływ na rozwój chorób metabolicznych i sercowo-naczyniowych w późniejszym życiu dziecka – istnieją dane epidemiologiczne i wyniki badań na zwierzętach wskazujące na możliwy związek między ekspozycją wewnątrzmaciczną na glikokortykosteroidy a rozwojem tych schorzeń w dorosłym życiu⁶

Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że syntetyczne glikokortykosteroidy, takie jak deksametazon zawarty w produkcie Dexamytrex, są słabiej metabolizowane przez łożysko w porównaniu z endogennym kortyzolem (hydrokortyzonem). Z tego powodu stanowią one większe potencjalne zagrożenie dla płodu.⁷

Zagrożenia związane ze stosowaniem w późnym okresie ciąży

Stosowanie glikokortykosteroidów w końcowym okresie ciąży wiąże się z ryzykiem rozwoju atrofii korowo-nadnerczowej u noworodka. Stan ten może wymagać wdrożenia leczenia substytucyjnego u noworodka, a następnie stopniowego zmniejszania dawki przyjmowanych steroidów.⁸

Stosowanie produktu Dexamytrex podczas karmienia piersią

Glikokortykosteroidy przenikają do mleka kobiecego. Jakkolwiek dotychczas nie opublikowano doniesień o ich szkodliwym wpływie na karmione piersią niemowlęta, należy zachować ostrożność podczas stosowania preparatu Dexamytrex u matek karmiących.⁹

Zasadą, którą należy się kierować, jest ocena stosunku korzyści do ryzyka. Nie należy stosować produktu leczniczego u kobiet karmiących piersią, jeśli potencjalne ryzyko dla dziecka przewyższa potencjalne korzyści terapeutyczne dla matki. W przypadku konieczności zastosowania dużych dawek glikokortykosteroidów, należy zalecić przerwanie karmienia piersią.¹⁰

W odniesieniu do gentamycyny zawartej w produkcie Dexamytrex, ze względu na niewielką ilość tej substancji, jaka przedostaje się do krążenia ogólnego przy podaniu ocznym, nie przewiduje się działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią.¹¹

Praktyczne zalecenia dla lekarzy przepisujących Dexamytrex

1. Zawsze rozważ stosunek korzyści do ryzyka przed przepisaniem produktu Dexamytrex kobietom w ciąży lub karmiącym piersią
2. Jeśli leczenie jest konieczne w okresie ciąży, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas
3. Monitoruj stan pacjentki i płodu/noworodka przy długotrwałym stosowaniu preparatu
4. Poinformuj pacjentkę o potencjalnych zagrożeniach, szczególnie w przypadku długotrwałego stosowania
5. W przypadku stosowania produktu w późnym okresie ciąży, uprzedź neonatologa o potencjalnej konieczności monitorowania funkcji nadnerczy u noworodka
6. Rozważ czasowe przerwanie karmienia piersią przy konieczności zastosowania dużych dawek glikokortykosteroidów