toksyczność jelitowa
Toksyczność jelitowa to zespół objawów wynikających z uszkodzenia nabłonka jelitowego przez czynniki zewnętrzne, takie jak leki, toksyny, promieniowanie czy infekcje. Stan ten charakteryzuje się zaburzeniem integralności bariery jelitowej, co prowadzi do zwiększonej przepuszczalności ściany jelita i może skutkować przedostawaniem się bakterii, toksyn i antygenów do krwiobiegu.
Klinicznie toksyczność jelitowa manifestuje się biegunką (często sekrecyjną), bólami brzucha, nudnościami, wymiotami oraz zespołem złego wchłaniania. W ciężkich przypadkach może prowadzić do zapalenia jelit, krwawienia z przewodu pokarmowego, perforacji jelita lub niedrożności. Szczególnie narażeni są pacjenci poddawani chemioterapii, radioterapii, przyjmujący niesteroidowe leki przeciwzapalne, antybiotyki oraz osoby z chorobami autoimmunologicznymi.
Diagnostyka toksyczności jelitowej opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym, badaniach laboratoryjnych (m.in. ocena markerów stanu zapalnego, badanie kału), endoskopii z biopsją oraz badaniach obrazowych. Leczenie obejmuje eliminację czynnika wywołującego, odpowiednie nawodnienie, suplementację elektrolitów, stosowanie leków przeciwbiegunkowych, probiotyków oraz w ciężkich przypadkach antybiotykoterapię i leczenie żywieniowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dasatinib Krka 70 mg
Dazatynib przeszedł szeroką ocenę bezpieczeństwa przedklinicznego obejmującą badania in vitro i in vivo na modelach zwierzęcych (myszy, szczury, króliki, małpy). Główne działania toksyczne dotyczyły przewodu pokarmowego (jelitowa toksyczność u szczurów i małp), układu krwiotwórczego (minimalne do lekkiego zmniejszenie parametrów czerwonokrwinkowych i zmiany w szpiku) oraz układu limfatycznego (redukcja liczby limfocytów i masy narządów limfoidalnych u szczurów). Zmiany te były odwracalne po przerwaniu leczenia. Długoterminowo u małp obserwowano śródmiąższową mineralizację nerek. Dazatynib wykazywał działanie przeciwpłytkowe (hamowanie agregacji płytek in vitro, wydłużenie czasu krwawienia in vivo u szczurów), jednak bez samoistnych krwotoków. W badaniach kardiologicznych wykazano potencjał wydłużania odstępu QT in vitro, lecz nie potwierdzono tego efektu in vivo u małp. Ocena genotoksyczności wskazała na brak mutagenności w teście Amesa i mikrojądrowym in vivo, natomiast wykazano efekt klastogenny in vitro na komórkach CHO. Badania reprodukcyjne ujawniły brak wpływu na płodność szczurów, ale dawki zbliżone do klinicznych indukowały obumieranie płodów i zmiany w kośćcu płodów u szczurów i królików, co wskazuje na selektywną toksyczność w okresie organogenezy.
agregacja płytek krwi, brodawczak macicy, czas krwawienia, dazatynib, działanie fototoksyczne, działanie immunosupresyjne, działanie przeciwpłytkowe, efekt klastogenny, gruczolak prostaty, kanał potasowy hERG, mineralizacja śródmiąższowa nerek, narząd limfoidalny, odstęp QT, parametry czerwonokrwinkowe, potencjał genotoksyczny, rak płaskonabłonkowy, repolaryzacja komór, selektywna toksyczność, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność jelitowa, toksyczność w ciąży, węzeł chłonny, włókna Purkinjego, zmiany hematologiczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dasatinib Krka 80 mg
Profil bezpieczeństwa dazatynibu został szczegółowo oceniony w badaniach nieklinicznych na różnych gatunkach zwierząt, w tym myszach, szczurach, małpach i królikach. Główne działania toksyczne dotyczyły przewodu pokarmowego, układu krwiotwórczego oraz limfatycznego, z toksycznością jelitową jako czynnikiem ograniczającym dawkowanie. Zmiany te były odwracalne po przerwaniu terapii. W układzie krwiotwórczym obserwowano minimalne do lekkiego zmniejszenie parametrów czerwonokrwinkowych oraz zmiany w szpiku kostnym, a w układzie limfatycznym – redukcję liczby limfocytów i masy narządów limfoidalnych. U małp stwierdzono zwiększoną śródmiąższową mineralizację nerek bez innych objawów nefrotoksyczności. Dazatynib hamował agregację płytek krwi i wydłużał czas krwawienia u szczurów, jednak nie powodował samoistnych krwotoków. Badania kardiotoksyczności wykazały brak istotnych zmian odstępu QT w zapisie EKG po podaniu pojedynczej dawki u małp.
agregacja płytek krwi, brodawczak, czas krwawienia, dazatynib, działanie fototoksyczne, działanie immunosupresyjne, działanie mutagenne, efekt klastogenny, grasica, gruczolak prostaty, hemostaza, kanał potasowy hERG, mineralizacja śródmiąższowa nerek, narządy limfoidalne, nefrotoksyczność, obumieranie płodów, obumieranie zarodków, odstęp QT, parametry czerwonokrwinkowe, potencjał rakotwórczy, rak płaskonabłonkowy, repolaryzacja komór, rozwój embrionalno-płodowy, śledziona, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność jelitowa, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, węzły chłonne, włókna Purkinjego, zapis EKG - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Roticox 90 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa etorykoksybu wykazały brak genotoksyczności oraz gatunkowo swoisty mechanizm indukcji gruczolaków wątrobowokomórkowych i pęcherzykowych tarczycy u szczurów, nieistotny klinicznie dla ludzi ze względu na brak indukcji CYP3A w wątrobie człowieka. W badaniach toksyczności przewodu pokarmowego stwierdzono owrzodzenia jelitowe u szczurów przy dawkach przekraczających dawkę terapeutyczną 90 mg/dobę, a w długotrwałych ekspozycjach także przy stężeniach terapeutycznych, co wskazuje na ryzyko związane z długotrwałym stosowaniem. U psów toksyczność przewodu pokarmowego i nerek pojawiała się jedynie przy dawkach wyższych niż terapeutyczne.
CYP3A, deformacja układu kostnego płodu, działanie teratogenne, etorykoksyb, genotoksyczność, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał rakotwórczy, przeciwwskazanie, toksyczność etorykoksybu, toksyczność jelitowa, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność reprodukcyjna, wczesne poronienie, zaburzenie przewodu pokarmowego, zaburzenie układu serowo-naczyniowego