toksyczność przewodu pokarmowego
Toksyczność przewodu pokarmowego odnosi się do szkodliwego wpływu substancji chemicznych, leków, toksyn lub innych czynników na struktury i funkcje przewodu pokarmowego. Może ona prowadzić do różnorodnych objawów klinicznych, od łagodnych dolegliwości żołądkowo-jelitowych do poważnych powikłań zagrażających życiu.
Najczęstsze objawy toksyczności przewodu pokarmowego obejmują nudności, wymioty, biegunkę, bóle brzucha, krwawienie z przewodu pokarmowego oraz zaburzenia wchłaniania. W cięższych przypadkach może dojść do perforacji ściany przewodu pokarmowego, zapalenia trzustki, niewydolności wątroby lub zespołu ogólnoustrojowej reakcji zapalnej.
Przyczyny toksyczności przewodu pokarmowego są różnorodne i obejmują leki (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, antybiotyki, chemioterapeutyki), substancje chemiczne (metale ciężkie, pestycydy), toksyny bakteryjne, grzyby trujące oraz alkohol. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym, badaniach laboratoryjnych oraz obrazowych, a w niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie endoskopii.
Leczenie toksyczności przewodu pokarmowego zależy od czynnika wywołującego i stopnia nasilenia objawów. Obejmuje ono odstawienie czynnika toksycznego, leczenie objawowe (nawodnienie, leki przeciwwymiotne, przeciwbólowe), a w ciężkich przypadkach intensywną terapię z monitorowaniem funkcji życiowych. W niektórych sytuacjach konieczne jest zastosowanie specyficznych antidotów lub metod eliminacji toksyn, takich jak płukanie żołądka czy hemodializa.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Etoricoxib Teva 120 mg
Przedkliniczne badania etorykoksybu wykazały brak działania genotoksycznego oraz niskie ryzyko rakotwórczości u myszy. U szczurów zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy przy dawkach przekraczających dwukrotność dobowej dawki ludzkiej (90 mg), co jest związane z indukcją enzymów CYP specyficzną dla tego gatunku, nieobserwowaną u ludzi. Toksyczność przewodu pokarmowego u szczurów ujawniała się owrzodzeniami przy stężeniach terapeutycznych i wyższych, a u psów przy wysokich stężeniach odnotowano zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego, co wskazuje na konieczność monitorowania tych funkcji podczas terapii. W badaniach reprodukcyjnych etorykoksyb nie wykazywał działania teratogennego u szczurów przy dawce 15 mg/kg/dobę (około 1,5-krotność dawki ludzkiej), jednak u królików zaobserwowano zwiększone zaburzenia układu sercowo-naczyniowego płodów przy narażeniu mniejszym niż kliniczne, a także deformacje niezwiązane z leczeniem. Zarówno u szczurów, jak i królików stwierdzono wzrost liczby wczesnych poronień przy narażeniu ≥1,5-krotności narażenia u ludzi, co stanowi istotne przeciwwskazanie do stosowania leku w ciąży.
ekspozycja układowa, Etoricoxib Teva, etorykoksyb, genotoksyczność, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, indukcja CYP3A, narażenie układowe, niewydolność nerek, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał rakotwórczy, teratogenność, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność reprodukcyjna, układ kostny płodu, wczesne poronienie, zaburzenia sercowo-naczyniowe - Leksykon substancji czynnych
Walgancyklowir – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Walgancyklowir, prolek gancyklowiru, wykazuje w badaniach przedklinicznych profil toksyczności zbliżony do substancji macierzystej. Najważniejsze działania toksyczne obejmują nieodwracalną utratę komórek jąder, nefrotoksyczność prowadzącą do mocznicy i zwyrodnienia komórek nerkowych, a także przemijające efekty hematologiczne, takie jak niedokrwistość, neutropenia i limfocytopenia. Dodatkowo obserwuje się przemijające uszkodzenia błony śluzowej układu pokarmowego. Gancyklowir wykazuje działanie mutagenne i klastogenne, co koreluje z rakotwórczością u myszy, klasyfikując go jako potencjalny czynnik kancerogenny. W badaniach przedklinicznych stwierdzono także istotne działanie teratogenne, embriotoksyczne oraz gonadotoksyczne, w tym hamowanie spermatogenezy i zmniejszenie płodności u samców i samic.
aspermatogeneza, działanie rakotwórcze, embriotoksyczność, gonadotoksyczność, karcynogen, klastogenność, limfocytopenia, martwica błony śluzowej, mielotoksyczność, mutagenność, nefrotoksyczność, neutropenia, niedokrwistość, parametry hematologiczne, parametry nerkowe, prolek gancyklowiru, przenikanie do mleka, teratogenność, toksyczność gonadalna, toksyczność przewodu pokarmowego, walgancyklowir, zaburzenie płodności, zahamowanie spermatogenezy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Leflunomid Egis 15 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne leflunomidu wykazały toksyczne działanie na szpik kostny, krew, układ pokarmowy, skórę, śledzionę, grasice oraz węzły chłonne, co skutkowało zaburzeniami hematologicznymi takimi jak niedokrwistość, leukopenia i trombocytopenia. Obserwowano również zmiany w strukturze i funkcji serca, wątroby, rogówki oraz dróg oddechowych, prawdopodobnie wtórne do immunosupresji. Toksyczność występowała przy dawkach równoważnych terapeutycznym stosowanym u ludzi, co wskazuje na wąski margines bezpieczeństwa. Potencjał mutagenny leflunomidu nie został potwierdzony, jednak metabolit TFMA wykazywał in vitro zdolność do wywoływania aberracji chromosomowych i mutacji punktowych, choć brak jest danych potwierdzających te efekty in vivo.
4-trifluorometyloanilina, aberracje chromosomowe, badania rakotwórczości, chłoniak złośliwy, ciałka Heinza, ciałka Howell-Jolly’ego, dojrzewanie erytrocytów, działanie embriotoksyczne, działanie immunosupresyjne, działanie teratogenne, działanie toksyczne, gruczolak oskrzelikowo-pęcherzykowy, hepatocyty, komórki macierzyste szpiku, leukopenia, mutacja punktowa, niedokrwistość, parametry morfologiczne, potencjał mutagenny, rak płuca, synteza DNA, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność przewodu pokarmowego, trombocytopenia, układ krwiotwórczy, właściwości antygenowe, zaburzenia hematologiczne - Leksykon substancji czynnych
Kwas l-folinowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas l-folinowy w postaci l-folinianu disodu (Levofolic 50 mg/ml) posiada istotne przeciwwskazania, które należy bezwzględnie respektować w praktyce klinicznej. Przede wszystkim jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze oraz u chorych z niedokrwistością złośliwą i innymi niedoborami witaminy B12, gdyż może maskować hematologiczne objawy niedoboru, nie zapobiegając jednocześnie progresji uszkodzeń neurologicznych. Ponadto, stosowanie kwasu l-folinowego w terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem wymaga szczególnej ostrożności – jest przeciwwskazane u pacjentów z przeciwwskazaniami do 5-fluorouracylu oraz u tych, którzy wykazują objawy toksyczności żołądkowo-jelitowej, zwłaszcza ciężką biegunkę, ze względu na ryzyko nasilonej toksyczności i potencjalnie zagrażających życiu powikłań.
5-fluorouracyl, ciężka biegunka, kwas l-folinowy, l-folinian disodu, Levofolic, metotreksat, nadwrażliwość na lek, niedokrwistość złośliwa, objawy neurologiczne, parametry hematologiczne, reakcja alergiczna, remisja hematologiczna, substancja pomocnicza, terapia skojarzona, toksyczność leku, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność żołądkowo-jelitowa, uszkodzenie neurologiczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Roxiper 20 mg + 4 mg + 1,25 mg
Produkt leczniczy Roxiper, zawierający rozuwastatynę, peryndopryl oraz indapamid, został poddany szerokim badaniom przedklinicznym, które potwierdziły akceptowalny profil bezpieczeństwa przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Badania toksyczności na zwierzętach wykazały, że połączenie peryndoprylu i indapamidu cechuje się nieznacznie wyższą toksycznością niż monoterapia, z objawami takimi jak toksyczne działanie na przewód pokarmowy u psów oraz zwiększony wpływ toksyczny na organizm matki u szczurów, jednak te efekty pojawiały się przy dawkach znacznie przekraczających dawki terapeutyczne. Badania genotoksyczności i karcinogenności dla peryndoprylu i indapamidu nie wykazały potencjału mutagennego ani rakotwórczego, a toksyczność reprodukcyjna nie ujawniła działania embriotoksycznego, teratogennego ani wpływu na płodność.
badanie farmakologiczne, badanie genotoksyczności, badanie karcinogenności, dawka terapeutyczna, działanie embriotoksyczne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja ogólnoustrojowa, kanał potasowy hERG, margines bezpieczeństwa, objawy nerkowe, pęcherzyk żółciowy, peryndopryl z indapamidem, poziom terapeutyczny, preparat złożony, profil bezpieczeństwa, rozuwastatyna peryndopryl indapamid, toksyczność jąder, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność reprodukcyjna rozuwastatyny, zmiany histopatologiczne wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fluorouracil Accord
Fluorouracil Accord (50 mg/ml) jest lekiem przeciwmetabolicznym o wąskim indeksie terapeutycznym, stosowanym wyłącznie pod ścisłym nadzorem specjalisty onkologa, z koniecznością monitorowania parametrów hematologicznych, biochemicznych i klinicznych. Najczęstszą toksycznością jest mielosupresja, manifestująca się leukopenią, granulocytopenią, trombocytopenią, z najniższą liczbą WBC między 7. a 14. dniem terapii; dopuszczalne wartości to >3500/mm³ dla WBC i >100 000/mm³ dla płytek. W przypadku spadku WBC poniżej 2000/mm³ z granulocytopenią wskazane jest leczenie w izolacji szpitalnej. Należy przerwać terapię przy pierwszych objawach toksyczności przewodu pokarmowego (owrzodzenia, zapalenie jamy ustnej, biegunka, krwawienia). Szczególną ostrożność wymaga się u pacjentów z wcześniejszą radioterapią, zaburzeniami czynności nerek i wątroby, a także u osób starszych i osłabionych. Ryzyko kardiotoksyczności (zawał, arytmie, zapalenie mięśnia sercowego, zespół takotsubo) jest wyższe przy ciągłej infuzji i u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca w wywiadzie.
choroba niedokrwienna serca, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, dławica piersiowa, encefalopatia hiperamonemiczna, fluoropirymidyna, gen DPYD, granulocytopenia, hiperurykemia, immunosupresja, kardiomiopatia stresowa, kardiotoksyczność, krwinki białe, kwasica mleczanowa, leukoencefalopatia, leukopenia, mielosupresja, nadwrażliwość na światło, neurotoksyczność, neutropenia, niedobór DPD, owrzodzenie jamy ustnej, pancytopenia, toksyczność przewodu pokarmowego, trombocytopenia, wstrząs kardiogenny, zapalenie jamy ustnej, zapalenie mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego, zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół ręka-stopa, zespół rozpadu guza, zespół takotsubo, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Carmustine Accordpharma
Karmustyna, stosowana w terapii onkologicznej, wiąże się z ryzykiem toksyczności płucnej, która może wystąpić u około 30% pacjentów, manifestując się naciekami i/lub włóknieniem płuc. Ryzyko to wzrasta przy dawce skumulowanej 1200-1500 mg/m² powierzchni ciała oraz u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak palenie tytoniu, wcześniejsze choroby układu oddechowego, radioterapia klatki piersiowej, stosowanie innych leków pulmonotoksycznych oraz u kobiet poddawanych schematom kondycjonującym przed przeszczepieniem komórek macierzystych. Zaleca się wykonanie wyjściowych badań czynnościowych płuc (FVC, DLCO) oraz radiologii klatki piersiowej, a także regularne monitorowanie funkcji płuc podczas terapii, szczególnie u pacjentów z wartościami FVC lub DLCO poniżej 70% normy.
hepatotoksyczność, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, karmustyna, mielosupresja, morfologia krwi, napromienianie klatki piersiowej, naświetlanie całego ciała, natężona pojemność życiowa, neurotoksyczność, neutropenia, neutropeniczne zapalenie jelit, palenie tytoniu, pojemność dyfuzyjna dla tlenku węgla, przeszczepienie komórek macierzystych, schemat kondycjonujący, toksyczność kardiologiczna, toksyczność nerkowa, toksyczność płucna, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność szpikowa, włóknienie płuc, zaburzenia elektrolitowe, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bortezomib Eugia
Bortezomib podaje się wyłącznie dożylnie lub podskórnie, z absolutnym zakazem podawania dooponowego ze względu na ryzyko zgonu. Terapia często wiąże się z toksycznością przewodu pokarmowego (nudności, biegunka, wymioty, zaparcia) oraz poważnymi zaburzeniami hematologicznymi, w tym cykliczną trombocytopenią z najniższą liczbą płytek krwi około 11. dnia cyklu. U pacjentów z zaawansowanym szpiczakiem mnogim, gdy wyjściowa liczba płytek jest <75 000/μl, aż 90% doświadcza spadku do ≤25 000/μl, a 14% poniżej 10 000/μl. W przypadku chłoniaka z komórek płaszcza (MCL) stosowanie schematu BzR-CAP wiąże się z wysoką częstością trombocytopenii stopnia ≥3 (56,7% vs 5,8% w R-CHOP). Konieczne jest monitorowanie morfologii krwi przed każdym podaniem, wstrzymanie terapii przy liczbie płytek <25 000/μl (lub ≤30 000/μl przy skojarzeniu z melfalanem i prednizonem) oraz rozważenie przetoczenia płytek. Neutropenia wymaga monitorowania zakażeń i ewentualnego stosowania G-CSF. Profilaktyka przeciwwirusowa jest zalecana ze względu na zwiększone ryzyko reaktywacji wirusa półpaśca (14% w terapii bortezomib+melfalan+prednizon vs 4% bez bortezomibu). Przy skojarzeniu z rytuksymabem należy wykonać badanie HBV i rozważyć profilaktykę przeciwwirusową.
ból neuropatyczny, bortezomib, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, czynnik stymulujący kolonię granulocytów, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperbilirubinemia, hiperestezja, hipoestezja, hipotonia ortostatyczna, inhibitor CYP3A4, małopłytkowość, neuropatia autonomiczna, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niedrożność jelit, niewydolność wątroby, parestezja, podanie dooponowe, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, profilaktyka przeciwwirusowa, proliferacyjne kłębuszkowe zapalenie nerek, reaktywacja wirusa półpaśca, śródmiąższowe zapalenie płuc, substrat CYP3A4, szpiczak mnogi, toksyczność przewodu pokarmowego, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zakażenie HBV, zakażenie wirusem półpaśca, zapalenie wątroby, zapalenie wielostawowe, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dasatinib Krka 140 mg
Profil bezpieczeństwa dazatynibu został szczegółowo oceniony w badaniach nieklinicznych na różnych gatunkach zwierząt, w tym myszach, szczurach, małpach i królikach. Główne działania toksyczne dotyczyły przewodu pokarmowego (toksyczność jelitowa ograniczająca dawkę), układu krwiotwórczego (minimalne do lekkiego zmniejszenie parametrów czerwonokrwinkowych oraz zmiany w szpiku kostnym) oraz układu limfatycznego (zmniejszenie liczby limfocytów i masy narządów limfoidalnych u szczurów). Zmiany te miały charakter odwracalny po przerwaniu leczenia. W badaniach długoterminowych u małp stwierdzono jedynie zwiększoną śródmiąższową mineralizację nerek, bez innych istotnych patologii nerkowych. Wpływ na hemostazę obejmował hamowanie agregacji płytek in vitro oraz wydłużenie czasu krwawienia in vivo u szczurów, jednak bez wywoływania samoistnych krwotoków. Potencjalne wydłużenie odstępu QT obserwowano in vitro, ale nie potwierdzono tego efektu w badaniach in vivo na małpach.
agregacja płytek krwi, brodawczak, czas krwawienia, dazatynib, działanie klastogenne, EKG, fototoksyczność, genotoksyczność, gruczolak prostaty, hemostaza, immunosupresja, implantacja zarodka, kanał potasowy hERG, mineralizacja śródmiąższowa nerek, obumieranie płodu, obumieranie zarodka, odstęp QT, parametry czerwonokrwinkowe, potencjał kancerogenny, rak płaskonabłonkowy, repolaryzacja serca, rozwój zarodkowy, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność nerkowa, toksyczność przewodu pokarmowego, układ krwiotwórczy, układ krzepnięcia, układ limfatyczny, węzły chłonne, włókna Purkinjego, zmiany kośćca płodu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bortezomib Glenmark
Podczas terapii bortezomibem (Bortezomib Glenmark) konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów ze względu na liczne działania niepożądane, w tym bardzo częstą toksyczność hematologiczną (małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość). Małopłytkowość osiąga najniższe wartości około 11. dnia cyklu, z liczbą płytek spadającą do średnio 40% wartości wyjściowej u pacjentów ze szpiczakiem mnogim i około 50% u chorych na chłoniaka z komórek płaszcza (MCL). W przypadku liczby płytek poniżej 25 000/μl (lub ≤30 000/μl przy terapii skojarzonej z melfalanem i prednizonem) zaleca się wstrzymanie leczenia. Należy także uwzględnić ryzyko zakażeń, w tym aktywacji wirusa półpaśca (częstość do 14% w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem) oraz konieczność profilaktyki przeciwwirusowej. U pacjentów z grup ryzyka zakażenia HBV wskazane jest badanie przed terapią i monitorowanie podczas leczenia, a w razie potrzeby zastosowanie profilaktyki przeciwwirusowej. W trakcie terapii obserwuje się również neuropatię obwodową (często nasilającą się do 5. cyklu), neuropatię autonomiczną, niedociśnienie ortostatyczne, a także rzadkie przypadki zespołu tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES) i zakażeń wirusem JC prowadzących do PML.
ból neuropatyczny, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, hiperbilirubinemia, hiperestezja, hipoestezja, inhibitor CYP3A4, małopłytkowość, neuropatia autonomiczna, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedrożność jelit, ostra białaczka szpikowa, parestezja, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, proliferacyjne kłębuszkowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpiczak mnogi, toksyczność hematologiczna, toksyczność przewodu pokarmowego, trombocytopenia przemijająca, wirus Johna Cunninghama, wirus półpaśca, wirus zapalenia wątroby typu B, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Macrogol Aurovitas 10 g
Przedkliniczna ocena toksykologiczna makrogolu 4000, substancji czynnej leku Macrogol Aurovitas, wykazała brak toksyczności ogólnoustrojowej oraz brak działania toksycznego na przewód pokarmowy w badaniach na różnych gatunkach zwierząt laboratoryjnych. Substancja nie wykazywała działania teratogennego ani mutagennego, co wskazuje na niski potencjał wywoływania wad rozwojowych i zmian genetycznych. Badania interakcji farmakokinetycznych na szczurach potwierdziły, że makrogol 4000 nie wpływa na wchłanianie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), leków przeciwzakrzepowych, inhibitorów wydzielania kwasu solnego oraz sulfonamidów hipoglikemizujących, co jest istotne dla bezpieczeństwa stosowania w terapii skojarzonej.
badania kliniczne, badania rakotwórczości, badania toksykologiczne, cukrzyca, działanie mutagenne, działanie teratogenne, interakcje farmakologiczne, interakcje lekowe, kancerogenność, leki hipoglikemizujące, leki przeciwzakrzepowe, makrogol 4000, nadkwaśność, niesteroidowe leki przeciwzapalne, potencjał rakotwórczy, potencjał toksyczny, profil bezpieczeństwa, środek przeczyszczający, toksyczność ogólnoustrojowa, toksyczność przewodu pokarmowego, wady rozwojowe płodu, zmiany materiału genetycznego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dexak SL 25 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa deksketoprofenu wykazały brak szczególnych zagrożeń dla człowieka w konwencjonalnych testach farmakologicznych, genotoksyczności oraz immunofarmakologii. Badania toksyczności przewlekłej na myszach i małpach wskazały poziom NOAEL przy dawkach dwukrotnie wyższych niż maksymalne zalecane dawki u ludzi. Działania niepożądane, takie jak krew w kale, spowolniony przyrost masy ciała oraz nadżerki błony śluzowej żołądka i dwunastnicy, obserwowano jedynie przy dawkach 14-18-krotnie przekraczających dawki terapeutyczne. Brak jest danych dotyczących potencjału kancerogennego deksketoprofenu u zwierząt, co pozostawia tę kwestię nierozstrzygniętą na poziomie przedklinicznym.
deksketoprofen, działanie niepożądane, genotoksyczność, immunofarmakologia, krew w kale, model zwierzęcy, modele zwierzęce, nadżerki błony śluzowej, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, NOAEL, potencjał kancerogenny, przeżycie zarodka-płodu, rozwój płodu, toksyczność przewlekła, toksyczność przewodu pokarmowego - Leksykon substancji czynnych
Epirubicyna – Przedawkowanie
Epirubicyna, antracyklina stosowana w chemioterapii przeciwnowotworowej, w przypadku przedawkowania wywołuje poważne powikłania obejmujące mielotoksyczność, kardiotoksyczność oraz toksyczność przewodu pokarmowego. Ostre uszkodzenie mięśnia sercowego może wystąpić w ciągu pierwszych 24 godzin po podaniu bardzo dużej dawki, natomiast opóźniona niewydolność serca może rozwinąć się nawet po kilku miesiącach do lat od terapii. Mielotoksyczność manifestuje się ciężkim zahamowaniem czynności szpiku kostnego z leukopenią i trombocytopenią pojawiającymi się 10–14 dni po przedawkowaniu, co zwiększa ryzyko infekcji i krwawień. Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i przewodu pokarmowego, pojawiają się kilka dni po zdarzeniu i prowadzą do bolesnych owrzodzeń oraz trudności w przyjmowaniu pokarmów i płynów.
antracyklina, arytmia, chlorowodorek epirubicyny, czynnik wzrostu G-CSF, epirubicyna, infekcja wtórna, izolacja ochronna, kardiotoksyczność, konsultacja kardiologiczna, krwawienie, leukopenia, mielotoksyczność, monitorowanie pacjenta, neutropenia, niewydolność serca, objawy ostre, powikłania, supresja szpiku kostnego, toksyczność przewodu pokarmowego, transfuzja krwinek czerwonych, trombocytopenia, układ krwiotwórczy, uszkodzenie mięśnia sercowego, zapalenie błony śluzowej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Coxitex 90 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa etorykoksybu, substancji czynnej preparatu Coxitex, nie wykazały działania genotoksycznego, co potwierdza brak zdolności do uszkadzania DNA. W badaniach kancerogenności u myszy nie stwierdzono efektu rakotwórczego, natomiast u szczurów, przy dawkach ponad dwukrotnie przekraczających dobową dawkę terapeutyczną u ludzi (90 mg), obserwowano rozwój gruczolaków wątrobowokomórkowych i pęcherzykowych tarczycy. Zmiany te są wynikiem specyficznego dla szczurów mechanizmu indukcji enzymów CYP w wątrobie, który nie występuje u ludzi, co potwierdza brak indukcji izoenzymu CYP3A u człowieka. Działania toksyczne na przewód pokarmowy szczurów były zależne od dawki i czasu ekspozycji, z owrzodzeniami pojawiającymi się przy stężeniach porównywalnych lub wyższych niż terapeutyczne u ludzi. U psów zaobserwowano zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego przy stężeniach przekraczających dawki terapeutyczne.
badanie kancerogenności, bezpieczeństwo farmakologiczne, charakterystyka produktu leczniczego, dawka dobowa, dawka terapeutyczna, deformacja zewnętrzna, działanie teratogenne, etorykoksyb, genotoksyczność, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, izoenzym CYP3A, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał kancerogenny, profil bezpieczeństwa leku, stężenie osoczowe, substancja czynna, toksyczność przewodu pokarmowego, układ kostny płodu, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lipanthyl NT 145 145 mg
Dane przedkliniczne fenofibratu wskazują na toksyczność mięśni szkieletowych u szczurów przy dawkach powyżej 30 mg/kg, co stanowi około 17-krotność maksymalnej dawki zalecanej u ludzi. Toksyczność mięśnia sercowego obserwowano przy dawkach około 3-krotnie przekraczających dawkę ludzką. U psów stwierdzono odwracalne zmiany w przewodzie pokarmowym przy dawkach około 5-krotnie wyższych niż u ludzi. Badania mutagenności wykazały brak potencjału genotoksycznego, natomiast karcynogenność ograniczała się do nowotworów wątroby u gryzoni, co jest zjawiskiem specyficznym dla tych gatunków i nie ma istotnego znaczenia klinicznego dla ludzi. W badaniach reprodukcyjnych nie stwierdzono działania teratogennego, a embriotoksyczność pojawiała się jedynie przy dawkach toksycznych dla matki. Fenofibrat nie wykazywał negatywnego wpływu na płodność, mimo obserwacji odwracalnej hipospermii i wakuolizacji jąder u młodych psów przy dużych dawkach.
degeneracja mięśnia sercowego, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, fenofibrat, hipospermia, kwas fenofibrynowy, Lipanthyl NT, margines bezpieczeństwa, mutagenność fenofibratu, niedojrzałość jajników, niedokrwistość, nowotwór wątroby, owrzodzenie i nadżerka, potencjał genotoksyczny, proliferacja peroksysomów, przedłużenie ciąży, toksyczność mięśni szkieletowych, toksyczność mięśnia sercowego, toksyczność przewodu pokarmowego, wakuolizacja jąder, włókna mięśniowe typu I - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dasatinib Stada 20 mg
Profil bezpieczeństwa dazatynibu został szczegółowo oceniony w badaniach przedklinicznych in vitro i in vivo na różnych modelach zwierzęcych (myszy, szczury, małpy, króliki). Główne obszary toksyczności obejmowały układ pokarmowy, krwiotwórczy i limfatyczny, z jelitem jako głównym organem docelowym u szczurów i małp. U szczurów obserwowano łagodne do umiarkowanych zmiany erytrocytów i szpiku kostnego, a także obniżenie liczby limfocytów i masy organów limfatycznych, które były odwracalne po zakończeniu terapii. Długoterminowo u małp stwierdzono śródmiąższową mineralizację nerek. Dazatynib hamował agregację płytek i wydłużał czas krwawienia u szczurów, jednak nie wywoływał samoistnych krwotoków. Pomimo potencjalnego wpływu na kanał potasowy hERG i włókna Purkinjego in vitro, badania in vivo u małp nie wykazały wydłużenia odstępu QT ani innych istotnych zmian EKG.
agregacja płytek krwi, badanie rakotwórczości, dazatynib, działanie immunosupresyjne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, erytrocyty, fototoksyczność, hemostaza, kanał hERG, komórki CHO, krzepnięcie krwi, odstęp QT, podanie doustne, rak płaskonabłonkowy, repolaryzacja komór, rozwój zarodkowo-płodowy, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność przewodu pokarmowego, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, włókna Purkinjego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Valcyte 50 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa walgancyklowiru, proleku gancyklowiru, wykazały toksyczność narządową obejmującą nieodwracalną toksyczność gonadalną (utrata komórek jąder), nefrotoksyczność (mocznica i zwyrodnienie komórek nerkowych) oraz przemijającą mielotoksyczność (niedokrwistość, neutropenia, limfocytopenia) i toksyczność przewodu pokarmowego (martwica błony śluzowej). Ekspozycja toksyczna była porównywalna lub niższa niż u ludzi stosujących dawki indukcyjne. Gancyklowir wykazuje istotny potencjał genotoksyczny, potwierdzony działaniem mutagennym w komórkach chłoniaka myszy oraz klastogennym w komórkach ssaków, co koreluje z dodatnim wynikiem badania rakotwórczości na myszach, klasyfikując go jako potencjalny czynnik kancerogenny.
chłoniak myszy, czynnik rakotwórczy, działanie biologiczne, działanie embriotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, leczenie indukcyjne, limfocytopenia, martwica błony śluzowej, mielotoksyczność, mocznica, nefrotoksyczność, neutropenia, niedokrwistość, potencjał genotoksyczny, prolek gancyklowiru, toksyczność gonadalna, toksyczność przewodu pokarmowego, upośledzenie płodności, wada wrodzona płodu, walgancyklowir, zaburzenie spermatogenezy, zwyrodnienie komórek nerkowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Perindopril + Indapamide Krka 4 mg + 1,25 mg
Badania przedkliniczne produktu leczniczego Perindopril + Indapamide Krka wykazały, że preparat złożony zawierający peryndopryl 4 mg i indapamid 1,25 mg charakteryzuje się nieznacznie zwiększoną toksycznością w porównaniu do monoterapii poszczególnymi składnikami, jednak różnica ta nie wpływa istotnie na ogólny profil bezpieczeństwa. W modelach zwierzęcych zaobserwowano specyficzne działania toksyczne: nerkowe u szczurów, które nie ulegają nasileniu w stosunku do monoterapii, toksyczność przewodu pokarmowego u psów bardziej wyraźną przy preparacie złożonym oraz zwiększony toksyczny wpływ matczyny u szczurów. Wszystkie działania niepożądane występowały przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne, co wskazuje na zachowanie szerokiego marginesu bezpieczeństwa dla dawek klinicznych.
choroby nerek, działanie niepożądane, działanie teratogenne, genotoksyczność, indapamid, karcynogenność, monoterapia, objawy nerkowe, peryndopryl, potencjał genotoksyczny, potencjał karcynogenny, toksyczność embrionalna, toksyczność matczyna, toksyczność narządowa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność reprodukcyjna, wady rozwojowe, zaburzenia płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dexak 25 mg
Deksleketoprofen, substancja czynna w preparacie Dexak (25 mg, roztwór doustny), przeszedł szerokie badania przedkliniczne oceniające jego bezpieczeństwo. Badania farmakologii bezpieczeństwa, genotoksyczności oraz immunofarmakologii nie wykazały istotnych zagrożeń dla ludzi. W badaniach toksyczności przewlekłej na myszach i małpach ustalono poziom NOAEL przy dawkach dwukrotnie wyższych niż maksymalne zalecane dawki terapeutyczne, co wskazuje na odpowiedni margines bezpieczeństwa. Działania niepożądane, takie jak krew w kale, spowolniony przyrost masy ciała oraz nadżerki błony śluzowej żołądka i dwunastnicy, pojawiały się jedynie przy ekspozycji 14-18 razy przekraczającej dawki stosowane u ludzi, co potwierdza względne bezpieczeństwo stosowania deksketoprofenu zgodnie z zaleceniami.
deksketoprofen, działanie niepożądane, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, immunofarmakologia, krew w kale, margines bezpieczeństwa, nadżerki błony śluzowej dwunastnicy, nadżerki błony śluzowej żołądka, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NOAEL, potencjał kancerogenny, przeżycie zarodka, rozwój płodu, toksyczność przewlekła, toksyczność przewodu pokarmowego, trzeci trymestr ciąży, układ immunologiczny, wpływ na rozród - Leksykon substancji czynnych
Laktoza – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Laktoza, będąca disacharydem naturalnie występującym w mleku ssaków i powszechnie stosowana jako substancja pomocnicza w produktach leczniczych, wykazuje niski profil toksyczności w badaniach przedklinicznych. Dane z testów genotoksyczności, takich jak test Amesa in vitro oraz badania in vivo, nie wskazują na działanie mutagenne czy genotoksyczne laktozy. Dwuletnie badania rakotwórczości leków zawierających laktozę nie wykazały zwiększonego ryzyka nowotworowego przypisywanego tej substancji. Ponadto, badania reprodukcyjne i rozwojowe nie potwierdziły istotnego wpływu laktozy na płodność, rozwój embrionalno-płodowy ani toksyczność reprodukcyjną, a obserwowane efekty były związane z substancjami aktywnymi leków, np. dazatynibem czy pregabaliną, przy czym toksyczność płodowa występowała jedynie przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne.
badania na zwierzętach, dazatynib, disacharyd, działanie farmakodynamiczne, embriotoksyczność, etorykoksyb, fototoksyczność, genotoksyczność, immunotoksyczność, mutagenność, obumieranie płodu, płodność, pregabalina, reakcja fototoksyczna, rozwój embrionalno-płodowy, substancja pomocnicza, test Amesa, toksyczność ogólna, toksyczność płodowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność przedkliniczna, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność żołądkowo-jelitowa, układ krwiotwórczy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bortezomib Krka
Leczenie produktem Bortezomib Krka wymaga ścisłego monitorowania pacjentów pod kątem działań niepożądanych, zwłaszcza hematologicznych i neurologicznych. Produkt o mocy 1 mg podaje się wyłącznie dożylnie, a 3,5 mg dożylnie lub podskórnie, z bezwzględnym zakazem podawania dooponowego ze względu na ryzyko zgonu. Najczęstsze działania niepożądane to małopłytkowość, neutropenia i niedokrwistość, z charakterystycznym spadkiem liczby płytek krwi do wartości około 40-50% wyjściowej, najniższa liczba płytek występuje zwykle w dniu 11. cyklu. W przypadku spadku płytek poniżej 25 000/μl (lub 30 000/μl przy skojarzeniu z melfalanem i prednizonem) należy wstrzymać leczenie. Zalecane jest regularne badanie morfologii krwi oraz rozważenie przetoczeń płytek i stosowania czynników stymulujących kolonie granulocytów w przypadku neutropenii. Profilaktyka przeciwwirusowa jest wskazana ze względu na zwiększone ryzyko reaktywacji wirusa półpaśca, szczególnie w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem lub rytuksymabem.
ból neuropatyczny, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperbilirubinemia, hiperestezja, hipoestezja, hipotonia ortostatyczna, kłębuszkowe zapalenie nerek, krwawienie śródmózgowe, krwawienie żołądkowo-jelitowe, neuropatia amyloidowa, neuropatia cukrzycowa, neuropatia obwodowa, neuropatia ruchowa, neuropatia układu autonomicznego, niedrożność jelit, ostra białaczka szpikowa, parestezja, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reaktywacja wirusa półpaśca, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpiczak mnogi, toksyczność hematologiczna, toksyczność przewodu pokarmowego, trombocytopenia, wirus Johna Cunninghama, wydłużenie odstępu QT, WZW typu B, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zakażenie HBV, zakażenie wirusem półpaśca, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Calcium folinate Sandoz
Folinian wapnia powinien być podawany wyłącznie drogą domięśniową lub dożylną, gdyż dooponowe podanie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka zgonu, zwłaszcza w kontekście przedawkowania metotreksatu. Terapia skojarzona folinianem wapnia z metotreksatem lub 5-fluorouracylem wymaga ścisłego nadzoru doświadczonego onkologa, ze względu na możliwość maskowania niedokrwistości złośliwej oraz ryzyko nasilenia toksyczności 5-fluorouracylu, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku lub w złym stanie ogólnym. Należy monitorować morfologię krwi, zwłaszcza leukocyty, oraz objawy zapalenia błon śluzowych i biegunkę, które mogą wymagać redukcji dawki 5-fluorouracylu. Podkreśla się konieczność unikania mieszania folinianu wapnia i 5-fluorouracylu w tym samym wstrzyknięciu dożylnym oraz monitorowania stężenia wapnia w surowicy, z uzupełnieniem w przypadku hipokalcemii.
antagonista kwasu foliowego, biegunka, chemioterapeutyk przeciwnowotworowy, fluorouracyl, folinian wapnia, hipokalcemia, inhibitor syntezy DNA, kwas folinowy, lek przeciwpadaczkowy, leukopenia, metotreksat, napad drgawkowy, nefrotoksyczność, niedokrwistość złośliwa, niewydolność nerek, ośrodkowy układ nerwowy, pacjent w podeszłym wieku, padaczka, podanie dooponowe, przedawkowanie metotreksatu, toksyczność przewodu pokarmowego, wiązanie z albuminami, zapalenie błony śluzowej - Leksykon substancji czynnych
Kofeina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kofeina, często stosowana w preparatach leczniczych w połączeniu z innymi substancjami, wykazuje względne bezpieczeństwo w dawkach terapeutycznych. Wartości LD50 różnią się w zależności od gatunku i drogi podania: u królików LD50 po podaniu podskórnym wynosi >265 mg/kg mc., u szczurów doustnie 192 mg/kg mc., a dla dorosłych ludzi dawka toksyczna przekracza 1 g, z dawką śmiertelną w zakresie 5-20 g (inne źródła podają 18-50 g). Doniesienia o zatruciach śmiertelnych obejmują dawki 500 mg doustnie i 3,2 g dożylnie. Dane przedkliniczne dotyczące mutagenności są niejednoznaczne; kofeina wykazuje mutagenność in vitro w niektórych modelach, ale nie w testach na Salmonella typhimurium i Escherichia coli. Badania in vivo na zwierzętach nie potwierdzają istotnego potencjału mutagennego ani rakotwórczego przy dawkach terapeutycznych (np. do 102 mg/kg mc. u szczurów i 55 mg/kg mc. u myszy). Kofeina może nasilać genotoksyczność innych mutagenów i zwiększać formację mikrojąder u myszy z niedoborem folianów, jednak nie wykazuje klastogenicznego działania w testach mikrojądrowych ani aberracji chromosomalnych in vitro przy stężeniach terapeutycznych.
aberracja chromosomalna, badanie mikrobiologiczne, dawka śmiertelna, dawka terapeutyczna, działanie klastogeniczne, działanie onkogenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ektrodaktylia, interakcja farmakodynamiczna, klastocyt, LD50, poronienie spontaniczne, potencjał karcynogenny, potencjał mutagenny, przenikanie przez łożysko, test mikrojądrowy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność przewodu pokarmowego, wada wrodzona, właściwości mutagenne, wymiana siostrzanych chromatyd, zaburzenie kostnienia szkieletu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dasatinib Krka 140 mg
Dasatinib Krka, zawierający substancję czynną dazatynib, jest silnym, subnanomolarnym inhibitorem kinazy BCR-ABL (aktywność w stężeniach 0,6-0,8 nM), wykazującym skuteczność zarówno wobec form aktywnych, jak i nieaktywnych enzymu. Lek przełamuje oporność na imatynib poprzez hamowanie mutacji domeny kinazy BCR-ABL, zwiększonej ekspresji BCR-ABL, aktywację kinaz SRC (LYN, HCK) oraz ekspresję genów oporności wielolekowej. W modelach przedklinicznych CML dazatynib zapobiega progresji choroby i wydłuża przeżycie, wykazując skuteczność także w ośrodkowym układzie nerwowym. Badania kliniczne fazy I i II potwierdziły jego skuteczność hematologiczną i cytogenetyczną u pacjentów z CML i Ph+ ALL, w tym u osób opornych lub nietolerujących imatynibu, stosując dawkę początkową 70 mg dwa razy dziennie z możliwością modyfikacji.
agregacja płytek krwi, dazatynib, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, efekt klastogenny, faza akceleracji białaczki, faza blastyczna, fototoksyczność, gruczolak prostaty, hemostaza, kinaza BCR-ABL, kinaza proteinowa, kinaza SRC, komórka białaczkowa, mieloblastyczny przełom blastyczny, mineralizacja nerek, odstęp QT, oporność na imatynib, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna Ph+, przewlekła białaczka szpikowa, rak płaskonabłonkowy, repolaryzacja komór serca, subnanomolarny inhibitor, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność przewodu pokarmowego, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny - Leksykon substancji czynnych
Bortezomib – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Bortezomib, stosowany w terapii szpiczaka mnogiego i chłoniaka z komórek płaszcza (MCL), wymaga podawania wyłącznie dożylnego lub podskórnego (3,5 mg) z wykluczeniem drogi dooponowej ze względu na ryzyko zgonu. Leczenie wiąże się z wysokim ryzykiem toksyczności hematologicznej, w tym małopłytkowości (najniższe wartości płytek obserwowane w dniu 11. cyklu, średnio 40-50% wartości wyjściowej), neutropenii oraz niedokrwistości, co wymaga regularnego monitorowania morfologii krwi. W badaniu LYM-3002 u pacjentów z MCL schemat VcR-CAP wykazał wyższą częstość trombocytopenii stopnia ≥3 (56,7% vs 5,8% w porównaniu do R-CHOP) oraz większe zapotrzebowanie na przetoczenia płytek (22,5% vs 2,9%). Wskazane jest przerwanie terapii przy liczbie płytek <25 000/μl lub ≤30 000/μl w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem. Neutropenia jest przemijająca, z największym nasileniem w dniu 11. cyklu, a profilaktyka i leczenie zakażeń oraz stosowanie czynników stymulujących kolonię granulocytów są zalecane. Neuropatia obwodowa, głównie czuciowa, występuje bardzo często, z większą częstością i nasileniem przy podawaniu dożylnym (neuropatia stopnia ≥2: 41% dożylna vs 24% podskórna; stopnia ≥3: 16% dożylna vs 6% podskórna). Konieczne jest monitorowanie objawów neuropatii i ewentualna modyfikacja dawki lub drogi podania.
amyloidoza, ból neuropatyczny, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, czynnik stymulujący kolonię granulocytów, frakcja wyrzutowa lewej komory, HBV, hiperbilirubinemia, hiperestezja, hipoestezja, inhibitor CYP3A4, krwawienie śródmózgowe, krwawienie żołądkowo-jelitowe, małopłytkowość, morfologia krwi, neuropatia autonomiczna, neuropatia cukrzycowa, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, ostra białaczka szpikowa, parestezja, podanie dooponowe, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, proliferacyjne kłębuszkowe zapalenie nerek, reaktywacja wirusa półpaśca, rytuksymab, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpiczak mnogi, toksyczność hematologiczna, toksyczność przewodu pokarmowego, trombocytopenia, wirus JC, wydłużenie odstępu QT, zapalenie wątroby, zapalenie wielostawowe, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bortezomib medac
Bortezomib, stosowany w leczeniu nowotworów hematologicznych, wymaga ścisłego przestrzegania zasad podawania, gdyż podanie dooponowe jest przeciwwskazane i może prowadzić do zgonu. Preparat w dawce 1 mg podaje się wyłącznie dożylnie, natomiast dawkę 3,5 mg można podawać dożylnie lub podskórnie. Terapia wiąże się z wysokim ryzykiem toksyczności hematologicznej, w tym małopłytkowości (spadek liczby płytek do ≤ 25 000/μl), neutropenii i niedokrwistości, co wymaga regularnego monitorowania morfologii krwi i ewentualnego przetaczania płytek. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko krwawień oraz konieczność wstrzymania leczenia przy liczbie płytek poniżej 25 000/μl (lub ≤ 30 000/μl w schemacie z melfalanem i prednizonem). Profilaktyka przeciwwirusowa jest zalecana ze względu na zwiększone ryzyko reaktywacji wirusa półpaśca (14% vs 4% w porównaniu do schematu bez bortezomibu). U pacjentów z ryzykiem zakażenia HBV konieczne jest badanie przesiewowe i monitorowanie podczas terapii skojarzonej z rytuksymabem.
ból neuropatyczny, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, czynniki stymulujące kolonie, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperbilirubinemia, hiperestezja, hipoestezja, hipotonia ortostatyczna, inhibitor CYP3A4, lek cytotoksyczny, małopłytkowość, neuropatia autonomiczna, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, niewydolność wątroby, ostra białaczka szpikowa, parestezje, podanie dooponowe, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, proliferacyjne kłębuszkowe zapalenie nerek, reaktywacja wirusa półpaśca, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpiczak mnogi, terapia skojarzona, toksyczność hematologiczna, toksyczność przewodu pokarmowego, wirus Johna Cunninghama, wydłużenie odstępu QT, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Vortemyel
Bortezomib (Vortemyel) stosowany jest wyłącznie drogą dożylną lub podskórną, podanie dooponowe jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zgonu. W trakcie terapii często obserwuje się toksyczność hematologiczną, w tym małopłytkowość (spadek liczby płytek do 25 000/μl lub niżej), neutropenię i niedokrwistość, z najniższą liczbą płytek i neutrofilów w 11. dniu cyklu. Wskazane jest regularne monitorowanie morfologii krwi oraz stosowanie G-CSF w przypadku neutropenii. Należy zwrócić uwagę na ryzyko krwawień przy trombocytopenii i wstrzymać leczenie, gdy PLT <25 000/μl (<30 000/μl przy skojarzeniu z melfalanem i prednizonem). Profilaktyka przeciwwirusowa jest zalecana ze względu na zwiększone ryzyko reaktywacji wirusa Herpes zoster (14% w schemacie bortezomib + melfalan + prednizon). Przed terapią skojarzoną z rytuksymabem należy wykonać badania przesiewowe w kierunku HBV i rozważyć profilaktykę przeciwwirusową u nosicieli.
bortezomib, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, czynniki stymulujące kolonie, droga podskórna, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperurycemia, hipotonia ortostatyczna, inhibitor CYP3A4, kłębuszkowe zapalenie nerek, małopłytkowość, neuropatia obwodowa, neuropatia układu autonomicznego, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, ostra białaczka szpikowa, parestezja, podanie dooponowe, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, profilaktyka przeciwwirusowa, schemat BR-CAP, śródmiąższowe zapalenie płuc, toksyczność hematologiczna, toksyczność przewodu pokarmowego, trombocytopenia, wirus półpaśca, wirus WZW typu B, wydłużenie odstępu QT, zakażenie opryszczką, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Edolox 30 mg
Przedkliniczne badania etorykoksybu, substancji czynnej preparatu Edolox, nie wykazały działania genotoksycznego ani rakotwórczego u myszy, natomiast u szczurów poddanych dawkom przekraczającym ponad dwukrotnie dobową dawkę stosowaną u ludzi (90 mg) zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy. Zmiany te są wynikiem indukcji enzymu CYP specyficznej dla szczurów, co nie ma przełożenia klinicznego u ludzi, u których nie stwierdzono indukcji CYP3A. Toksyczność przewodu pokarmowego była dawko- i czasozależna, z owrzodzeniami obserwowanymi u szczurów przy stężeniach porównywalnych lub wyższych od terapeutycznych, a u psów przy dawkach przekraczających terapeutyczne stwierdzono zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego.
CYP3A, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, ekspozycja układowa, etorykoksyb, genotoksyczność, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja enzymu CYP, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał rakotwórczy, stężenie osoczowe, substancja czynna, toksyczność przewodu pokarmowego, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dasatinib Stada 70 mg
Profil bezpieczeństwa dazatynibu został szczegółowo oceniony w badaniach przedklinicznych in vitro i in vivo na różnych gatunkach zwierząt, w tym na szczurach, małpach, myszach i królikach. Główne obszary toksyczności obejmują układ pokarmowy (jelito jako narząd docelowy, toksyczność ograniczająca dawkę), układ krwiotwórczy (łagodne do umiarkowanych zmiany parametrów erytrocytów i szpiku kostnego) oraz układ limfatyczny (redukcja liczby limfocytów i masy organów limfatycznych). W badaniach długoterminowych na małpach stwierdzono nasilenie śródmiąższowej mineralizacji nerek. Dazatynib hamuje agregację płytek krwi in vitro i wydłuża czas krwawienia in vivo, jednak samoistne krwotoki nie były obserwowane w badaniach przewlekłych. Pomimo potencjalnego wpływu na kanał potasowy hERG i włókna Purkinjego, badania telemetryczne EKG u małp nie wykazały wydłużenia odstępu QT ani innych zaburzeń rytmu.
agregacja płytek krwi, brodawczak macicy, czas krwawienia, dazatynib, dysfagia, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, fototoksyczność, gruczolak prostaty, hemostaza, immunosupresja, kanał hERG, mineralizacja nerek, obumieranie embrionów, odstęp QT, rak płaskonabłonkowy, rozwój embrionalno-płodowy, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność przewodu pokarmowego, układ limfatyczny, węzły chłonne, włókna Purkinjego, zapis EKG - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bortezomib Glenmark
Przed rozpoczęciem terapii bortezomibem, szczególnie preparatem Bortezomib Glenmark, konieczne jest dokładne zapoznanie się z ostrzeżeniami dotyczącymi bezpieczeństwa, w tym przeciwwskazaniem do podawania drogą dooponową (1 mg wyłącznie dożylnie, 3,5 mg dożylnie lub podskórnie). Terapia wiąże się z wysokim ryzykiem toksyczności hematologicznej, w tym małopłytkowości (np. minimalna liczba płytek spada do 40-50% wartości wyjściowej, z najniższym poziomem w 11. dniu cyklu), neutropenii i niedokrwistości, które mają charakter przemijający. W przypadku małopłytkowości zaleca się monitorowanie liczby płytek przed każdym podaniem, wstrzymanie leczenia przy liczbie płytek <25 000/μl (lub ≤30 000/μl w terapii skojarzonej z melfalanem i prednizonem) oraz rozważenie przetoczenia płytek. Profilaktyka przeciwwirusowa jest wskazana ze względu na zwiększone ryzyko reaktywacji wirusa półpaśca (14% w terapii bortezomibem z melfalanem i prednizonem vs 4% bez bortezomibu). U pacjentów z grup ryzyka należy monitorować HBV i rozważyć profilaktykę przeciwwirusową.
biegunka, ból neuropatyczny, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, drgawki, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperbilirubinemia, hiperestezja, hipoestezja, krwawienie śródmózgowe, krwawienie żołądkowo-jelitowe, małopłytkowość, neuropatia amyloidowa, neuropatia autonomiczna, neuropatia cukrzycowa, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, nudności, ostra białaczka szpikowa, parestezja, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, profilaktyka przeciwwirusowa, proliferacyjne kłębuszkowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpiczak mnogi, toksyczność hematologiczna, toksyczność przewodu pokarmowego, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, wymioty, WZW typu B, zakażenie wirusem Johna Cunninghama, zakażenie wirusem półpaśca, zapalenie wątroby, zapalenie wielostawowe, zaparcie, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dasatinib Zentiva 140 mg
Profil bezpieczeństwa dazatynibu został szczegółowo oceniony w badaniach nieklinicznych na różnych gatunkach zwierząt, w tym myszach, szczurach, małpach i królikach. Główne objawy toksyczności dotyczyły układu pokarmowego (toksyczność jelitowa ograniczająca dawkę), krwiotwórczego (zmiany parametrów erytrocytów i szpiku kostnego) oraz limfatycznego (redukcja liczby limfocytów i masy narządów limfatycznych), przy czym zmiany te miały charakter odwracalny po zakończeniu leczenia. Długoterminowe stosowanie u małp wiązało się ze zwiększoną mineralizacją śródmiąższową nerek. Dazatynib hamował agregację płytek krwi in vitro i wydłużał czas krwawienia in vivo u szczurów, jednak nie wywoływał samoistnych krwotoków. Pomimo potencjalnego wpływu na kanał potasowy hERG i włókna Purkinje’go sugerującego ryzyko wydłużenia odstępu QT, badania telemetryczne u małp nie wykazały istotnych zmian elektrokardiograficznych.
agregacja płytek krwi, brodawczak, czas krwawienia, działanie immunosupresyjne, efekt klastogenny, fototoksyczność, genotoksyczność, gruczolak prostaty, hemostaza, kanał potasowy hERG, krwotok skórny, mineralizacja śródmiąższowa nerek, obumieranie płodów, odstęp QT, organogeneza, parametry krwinek czerwonych, potencjał rakotwórczy, rak płaskonabłonkowy, repolaryzacja komór serca, rozwój embrionalno-płodowy, rozwój płodowy, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność pierwotna, toksyczność przewodu pokarmowego, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, układ sercowo-naczyniowy, węzły chłonne, włókna Purkinjego - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dasatinib Krka 80 mg
Dazatynib, dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach od 20 mg do 140 mg, jest silnym, subnanomolarnym inhibitorem kinazy BCR-ABL (aktywność w zakresie 0,6-0,8 nM), wykazującym również hamowanie kinaz SRC, c-KIT, receptorów efryny (EPH) oraz PDGFβ. Mechanizm działania obejmuje blokadę zarówno aktywnej, jak i nieaktywnej formy BCR-ABL, co pozwala na przełamywanie oporności na imatynib wynikającej z mutacji domeny kinazy, zwiększonej ekspresji BCR-ABL, aktywacji alternatywnych szlaków sygnalizacyjnych oraz oporności wielolekowej. W badaniach przedklinicznych dazatynib wykazywał skuteczność w modelach białaczki, w tym przewlekłej białaczki szpikowej (CML) i Ph+ ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL), co potwierdzono w badaniach klinicznych fazy I i II, gdzie stosowano dawkę początkową 70 mg dwa razy na dobę z możliwością modyfikacji w celu optymalizacji skuteczności i tolerancji terapii.
agregacja płytek krwi, białaczka szpikowa, działanie klastogenne, fototoksyczność, hemostaza, immunosupresja, inhibitor kinazy proteinowej, kinaza BCR-ABL, kinaza onkogenna, kinaza SRC, komórka białaczkowa, mineralizacja nerek, mutacja domeny kinazy, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, oporność na imatynib, oporność wielolekowa, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny, przewodnictwo elektryczne serca, rak płaskonabłonkowy, receptor PDGFβ, toksyczność przewodu pokarmowego, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Etoricoxib Teva 90 mg
Badania przedkliniczne etorykoksybu wykazały brak działania genotoksycznego oraz rakotwórczego u myszy, co wskazuje na niski potencjał mutagenny i korzystny profil bezpieczeństwa w kontekście nowotworowości. U szczurów, przy dawkach przekraczających dwukrotnie dobową dawkę stosowaną u ludzi (90 mg), zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy, jednak mechanizm ich powstawania jest specyficzny dla tego gatunku i nie ma bezpośredniego odniesienia do ryzyka u ludzi, gdyż etorykoksyb nie indukuje CYP3A w wątrobie ludzkiej. Toksyczność przewodu pokarmowego u szczurów była dawko- i czasozależna, z owrzodzeniami pojawiającymi się przy stężeniach porównywalnych lub wyższych od terapeutycznych. U psów wysokie stężenia leku wiązały się z nefrotoksycznością i gastrotoksycznością, co wskazuje na potencjalne ryzyko uszkodzenia nerek i przewodu pokarmowego przy stosowaniu dużych dawek.
badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, badanie toksyczności, CYP3A, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, działanie toksyczne, ekspozycja układowa, etorykoksyb, gastrotoksyczność, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, malformacja płodu, narażenie kliniczne, nefrotoksyczność, owrzodzenie przewodu pokarmowego, przenikanie do mleka, stężenie terapeutyczne, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność reprodukcyjna, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Coxydyna 30 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa etorykoksybu (Coxydyna) nie wykazały działania genotoksycznego, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa w kontekście wpływu na materiał genetyczny. W badaniach rakotwórczości u myszy nie stwierdzono efektów nowotworowych, natomiast u szczurów zaobserwowano gruczolaki wątrobowokomórkowe i pęcherzykowe tarczycy przy dawkach przekraczających dwukrotnie dobową dawkę stosowaną u ludzi (90 mg), co wiąże się z indukcją enzymów CYP specyficzną dla szczurów. U ludzi brak indukcji CYP3A sugeruje ograniczone znaczenie kliniczne tych zmian. Toksyczność przewodu pokarmowego u szczurów była dawko- i czasozależna, z owrzodzeniami obserwowanymi zarówno przy stężeniach wyższych, jak i porównywalnych do terapeutycznych u ludzi, natomiast u psów zaburzenia nerek i przewodu pokarmowego występowały tylko przy stężeniach przekraczających terapeutyczne.
badanie przedkliniczne, Coxydyna, CYP3A, działanie genotoksyczne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, etorykoksyb, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, indukcja CYP w wątrobie, karmienie piersią, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, toksyczność przewodu pokarmowego, wczesne poronienie, wpływ na reprodukcję, zaburzenie czynności nerek