proliferacja peroksysomów
Proliferacja peroksysomów to proces zwiększania liczby i rozmiaru peroksysomów w komórkach. Peroksysomy to organelle komórkowe otoczone pojedynczą błoną, które zawierają enzymy uczestniczące w metabolizmie lipidów i detoksykacji reaktywnych form tlenu.
W proliferacji peroksysomów kluczową rolę odgrywają receptory aktywowane przez proliferatory peroksysomów (PPAR), które należą do rodziny receptorów jądrowych. Po aktywacji przez ligandy, PPAR regulują ekspresję genów zaangażowanych w biogenezę peroksysomów, metabolizm kwasów tłuszczowych oraz procesy przeciwzapalne.
Znaczenie kliniczne proliferacji peroksysomów dotyczy głównie chorób metabolicznych, takich jak zaburzenia peroksysomalne (np. adrenoleukodystrofia, zespół Zellwegera), a także ma związek z mechanizmami działania niektórych leków hipolipemizujących (fibraty). Zaburzenia proliferacji peroksysomów mogą prowadzić do nieprawidłowego metabolizmu lipidów i gromadzenia długołańcuchowych kwasów tłuszczowych, co skutkuje dysfunkcją wielu narządów, szczególnie układu nerwowego, wątroby i nerek.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lamisil 250 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa terbinafiny wykazały, że doustne podawanie leku w dawkach do około 100 mg/kg masy ciała na dobę u szczurów i psów nie powodowało istotnych objawów toksyczności, choć wątroba i nerki mogą być narządami docelowymi przy wyższych dawkach. W badaniach na małpach dawka nietoksyczna wynosiła 50 mg/kg/dobę, a obserwowane zmiany w siatkówce były odwracalne i nie towarzyszyły im zmiany histologiczne. Wysokie dawki (≥100 mg/kg/dobę) u psów wywoływały objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak drgawki, co potwierdzono również po dożylnym podaniu u szczurów i małp. Terbinafina nie wykazała działania mutagennego ani klastogennego w testach in vitro i in vivo, a dwuletnie badania rakotwórczości na myszach nie wykazały zmian nowotworowych przy dawkach do 130 mg/kg/dobę (samce) i 156 mg/kg/dobę (samice). U szczurów zaobserwowano natomiast zwiększoną częstość nowotworów wątroby przy dawce 69 mg/kg/dobę, co jest efektem specyficznym gatunkowo i związanym z proliferacją peroksysomów.
ataksja, badania płodności, badania przedkliniczne, badania rakotwórczości, bezpieczeństwo stosowania leku, dawka nietoksyczna, drgawki, działanie mutagenne, ekspozycja układowa, nieprawidłowości siatkówki, objawy toksyczności, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, proliferacja peroksysomów, śmiertelność potomstwa, terbinafina, toksyczność pourodzeniowa, toksyczność przewlekła, toksyczność zarodka i płodu, wpływ na reprodukcję, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lipanthyl NT 145 145 mg
Dane przedkliniczne fenofibratu wskazują na toksyczność mięśni szkieletowych u szczurów przy dawkach powyżej 30 mg/kg, co stanowi około 17-krotność maksymalnej dawki zalecanej u ludzi. Toksyczność mięśnia sercowego obserwowano przy dawkach około 3-krotnie przekraczających dawkę ludzką. U psów stwierdzono odwracalne zmiany w przewodzie pokarmowym przy dawkach około 5-krotnie wyższych niż u ludzi. Badania mutagenności wykazały brak potencjału genotoksycznego, natomiast karcynogenność ograniczała się do nowotworów wątroby u gryzoni, co jest zjawiskiem specyficznym dla tych gatunków i nie ma istotnego znaczenia klinicznego dla ludzi. W badaniach reprodukcyjnych nie stwierdzono działania teratogennego, a embriotoksyczność pojawiała się jedynie przy dawkach toksycznych dla matki. Fenofibrat nie wykazywał negatywnego wpływu na płodność, mimo obserwacji odwracalnej hipospermii i wakuolizacji jąder u młodych psów przy dużych dawkach.
degeneracja mięśnia sercowego, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, fenofibrat, hipospermia, kwas fenofibrynowy, Lipanthyl NT, margines bezpieczeństwa, mutagenność fenofibratu, niedojrzałość jajników, niedokrwistość, nowotwór wątroby, owrzodzenie i nadżerka, potencjał genotoksyczny, proliferacja peroksysomów, przedłużenie ciąży, toksyczność mięśni szkieletowych, toksyczność mięśnia sercowego, toksyczność przewodu pokarmowego, wakuolizacja jąder, włókna mięśniowe typu I - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Biofibrat 200 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa fenofibratu, substancji czynnej Biofibratu, wykazały brak toksyczności specyficznej przy dawkach do 30 mg/kg dla mięśni szkieletowych (około 17-krotnie wyższych niż maksymalna dawka u ludzi) oraz brak toksyczności mięśnia sercowego przy dawkach do 3-krotnie wyższych niż dawka maksymalna dla ludzi. W badaniach na psach odnotowano odwracalne zmiany w przewodzie pokarmowym, jednak nie występowały one przy dawkach do 5-krotnie wyższych niż u ludzi. Fenofibrat nie wykazał potencjału mutagennego, a obserwowane nowotwory wątroby u gryzoni były związane z proliferacją peroksysomów, mechanizmem nieistotnym klinicznie dla ludzi. Badania teratogenności nie potwierdziły działania teratogennego, choć przy toksycznych dawkach zaobserwowano embriotoksyczność oraz wydłużenie ciąży i trudności porodowe.
badanie teratogenności, badanie toksykologiczne, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, hipospermia, kancerogenność, kwas fenofibrynowy, mięsień szkieletowy, mutagenność, mutagenność fenofibratu, niedojrzałość jajników, niedokrwistość, nowotwór wątroby, owrzodzenie i nadżerka, płodność, proliferacja peroksysomów, przedłużenie ciąży, przewód pokarmowy, toksyczność przewlekła, wakuolizacja jąder, włókno mięśniowe typu I, wpływ na reprodukcję, zmiana degeneracyjna mięśnia sercowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fenardin 160 mg
Fenardin (fenofibrat 160 mg) przeszedł szerokie badania przedkliniczne na różnych gatunkach zwierząt, które wykazały, że toksyczne działania niepożądane dotyczą głównie mięśni szkieletowych typu I oraz mięśnia sercowego, niedokrwistości i redukcji masy ciała przy dawkach znacznie przekraczających maksymalną dawkę zalecaną u ludzi (30 mg/kg dla mięśni szkieletowych, czyli około 17-krotnie wyższej, oraz dawki 3-krotnie wyższej dla mięśnia sercowego). U psów obserwowano odwracalne owrzodzenia przewodu pokarmowego przy dawkach około 5-krotnie wyższych niż u ludzi, co wskazuje na odpowiedni margines bezpieczeństwa. Badania mutagenności były negatywne, a działanie karcinogenne u gryzoni, związane z proliferacją peroksysomów, nie ma znaczenia klinicznego dla ludzi.
Badania teratogenności fenofibratu na myszach, szczurach i królikach nie wykazały potencjału teratogennego, choć przy wysokich dawkach odnotowano działania embriotoksyczne oraz zaburzenia ciąży i porodu. W badaniach toksyczności u młodych psów stwierdzono odwracalną hypospermię i zmiany w gonadach, jednak bez negatywnego wpływu na płodność. Całość danych przedklinicznych potwierdza akceptowalny profil bezpieczeństwa fenofibratu przy stosowaniu dawek terapeutycznych, z odpowiednim marginesem bezpieczeństwa i brakiem mutagenności oraz teratogenności, co wspiera jego bezpieczne stosowanie kliniczne.
badanie mutagenności, działanie embriotoksyczne, działanie niepożądane, fenofibrat, guz wątroby, hypospermia, kwas fenofibrynowy, mięsień sercowy, mięsień szkieletowy, nadżerka przewodu pokarmowego, niedokrwistość, potencjał karcinogenny, potencjał mutagenny, potencjał teratogenny, profil bezpieczeństwa, proliferacja peroksysomów, toksyczność mięśniowa, wakuolizacja jąder, włókno mięśniowe typu I, zmiana degeneracyjna - Leksykon substancji czynnych
Permetryna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Permetryna, substancja o działaniu przeciwpasożytniczym, wykazuje niską toksyczność ostrą po podaniu doustnym u gryzoni, z wartościami LD50 wahającymi się od 0,5 do 5 g/kg masy ciała, zależnie od formy podania i stosunku izomerów cis/trans. Najmniejsza toksyczność obserwowana była przy wodnych zawiesinach (LD50 3-4 g/kg mc.), natomiast wyższa przy zawiesinach w oleju kukurydzianym (~0,5 g/kg mc.), co wiąże się z lepszym wchłanianiem w obecności nośników tłuszczowych. Po aplikacji dermalnej toksyczność jest minimalna (LD50 >2000-4000 mg/kg mc.), a głównym efektem toksycznym po podaniu doustnym jest neurotoksyczność manifestująca się zespołem drżeń (zespół T) oraz sporadycznie kardiotoksyczność. W badaniach przewlekłych głównym narządem docelowym jest wątroba, gdzie obserwowano hipertrofię i zwiększenie masy narządu przy dawkach ≥100 mg/kg mc./dobę u szczurów, a najniższa dawka NOEL wynosiła około 3-5 mg/kg mc./dobę w badaniach długoterminowych. Dodatkowo odnotowano zmiany w układzie rozrodczym i tarczycy przy wyższych dawkach, jednak nie stwierdzono działania teratogennego ani genotoksycznego.
aplikacja miejscowa, badanie toksykologiczne, dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, działanie niepożądane, działanie onkogenne, działanie przeciwpasożytnicze, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekotoksyczność, eozynofilia, hipertrofia komórek wątroby, kancerogeneza, kardiotoksyczność, komórki nabłonkowe tarczycy, LD50, LOEL, neurotoksyczność, NOEL, podrażnienie skóry, profil bezpieczeństwa, proliferacja peroksysomów, pyretroidy, reakcja nadwrażliwości miejscowej, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, właściwości lipofilne, zapalenie skóry, zapalenie spojówek, zespół CS, zespół T - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Permetryna Scabinol Forte 50 mg/g
Dane przedkliniczne dotyczące permetryny wskazują na niską toksyczność ostrej ekspozycji doustnej u gryzoni, z wartościami LD50 w zakresie 0,5-5 g/kg masy ciała, zależnymi od formulacji preparatu (najmniejsza toksyczność w wodnych zawiesinach, wyższa w oleju kukurydzianym) oraz stosunku izomerów cis/trans (izomer cis bardziej toksyczny). Objawy ostrej toksyczności obejmowały głównie neurotoksyczność (zespół T – drżenia, częściowy zespół CS – nadmierne wydzielanie śliny), z objawami pojawiającymi się do 2 godzin po ekspozycji. Po podaniu miejscowym toksyczność ogólnoustrojowa była minimalna, bez zgonów przy dawce 2 g/kg mc. na skórę. W badaniach podprzewlekłych i przewlekłych głównym narządem docelowym była wątroba, z obserwowanym wzrostem masy i hipertrofią komórek wątrobowych przy dawkach ≥100 mg/kg mc./dobę u szczurów. Najmniejsze dawki NOEL wynosiły od 5 mg/kg mc./dobę u psów do 20-1500 mg/kg mc./dobę u szczurów, zależnie od czasu i drogi podania. W badaniach toksyczności skórnej LOEL wynosiła 50 mg/kg mc./dobę, manifestując się podrażnieniem i reakcjami nadwrażliwości.
działanie rakotwórcze, ekotoksyczność, eozynofilia, hipertrofia komórek wątroby, izomer cis/trans, kardiotoksyczność, komórki nabłonkowe tarczycy, nadwrażliwość, neurotoksyczność, permetryna, podanie miejscowe, potencjał genotoksyczny, proliferacja peroksysomów, przerost wątroby, pyretroid, toksyczność ogólnoustrojowa, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, toksyczność skórna, wątroba, zawiesina w oleju, zawiesina wodna, zespół CS - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fibralipid 200 mg
Przedkliniczne badania fenofibratu wykazały toksyczność mięśni szkieletowych, głównie włókien typu I, przy dawkach przekraczających 30 mg/kg u szczurów, co odpowiada około 17-krotności maksymalnej dawki zalecanej u ludzi. Nie stwierdzono toksycznego wpływu na mięsień sercowy przy dawce do 3-krotności dawki maksymalnej dla ludzi, co potwierdza bezpieczeństwo kardiologiczne leku. W badaniach na szczurach odnotowano niedokrwistość i spadek masy ciała przy dawkach znacznie wyższych niż terapeutyczne. U psów obserwowano odwracalne zmiany w przewodzie pokarmowym, jednak przy dawce około 5-krotnie wyższej niż maksymalna dawka u ludzi nie stwierdzono uszkodzeń, co wskazuje na korzystny margines bezpieczeństwa dla układu pokarmowego. Fenofibrat nie wykazywał potencjału mutagennego, a nowotwory wątroby u gryzoni były związane z proliferacją peroksysomów, mechanizmem specyficznym dla tych gatunków i nieistotnym klinicznie dla ludzi.
degeneracja mięśnia sercowego, embriotoksyczność, fenofibrat, hypospermia, kwas fenofibrynowy, mutagenność, niedojrzałość jajników, niedokrwistość, nowotwór wątroby, owrzodzenia przewodu pokarmowego, potencjał genotoksyczny, potencjał teratogenny, proliferacja peroksysomów, teratogenność, toksyczność mięśni szkieletowych, wakuolizacja jąder, włókna mięśniowe typu I - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Permetryna Scabinol 40 mg/g
Dane przedkliniczne dotyczące permetryny wskazują na niski profil toksyczności, szczególnie przy podaniu miejscowym, co jest zgodne z farmakokinetyką substancji. Doustne LD50 permetryny technicznej wynosiło 0,5-5 g/kg masy ciała u gryzoni, z różnicami zależnymi od postaci podania (najniższa toksyczność dla wodnych zawiesin: 3-4 g/kg, wyższa dla zawiesin w oleju kukurydzianym: około 0,5 g/kg). Neurotoksyczność była głównym objawem ostrego zatrucia, manifestującym się zespołem drżeń (zespół T) i czasem nadmiernym wydzielaniem śliny (częściowy zespół CS). Po podaniu miejscowym toksyczność ogólnoustrojowa była minimalna, bez zgonów przy dawce 2 g/kg na skórę u szczurów. W badaniach podprzewlekłych NOEL wynosił 20-1500 mg/kg u szczurów i 5-250 mg/kg u psów, a głównym narządem docelowym była wątroba, gdzie obserwowano hipertrofię komórek wątroby przy dawkach ≥100 mg/kg/dobę przez 26 tygodni. Toksyczność miejscowa ograniczała się do podrażnienia skóry przy dawce LOEL 50 mg/kg/dobę.
działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, eozynofilia, hipertrofia komórek wątroby, izomer cis/trans, kardiotoksyczność, neurotoksyczność, permetryna, podrażnienie skóry, profil farmakokinetyczny, proliferacja peroksysomów, przerost wątroby, pyretroid, reakcja nadwrażliwości, substancja rakotwórcza, tarczyca, toksyczność ogólnoustrojowa, wątroba, zawiesina w oleju, zespół CS, zespół T - Leksykon substancji czynnych
Terbinafina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa terbinafiny wykazały, że substancja ta jest dobrze tolerowana przy dawkach doustnych do około 100 mg/kg mc./dobę u szczurów i psów, bez istotnych objawów toksyczności przewlekłej. Wysokie dawki (>100 mg/kg mc./dobę) wiązały się z toksycznością ośrodkowego układu nerwowego, w tym drgawkami, szczególnie przy dożylnym podaniu u szczurów i małp. LD50 dla myszy i szczurów przekracza 4 g/kg mc., co wskazuje na niską toksyczność ostrą. Badania genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego ani klastogennego. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów i królików nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność, choć dawka 250 mg/kg mc./dobę (10-krotność maksymalnej dawki dla ludzi) powodowała toksyczność u rodziców i zwiększoną śmiertelność potomstwa.
aberracja chromosomowa, ataksja, badanie rakotwórczości, drgawki, działanie mutagenne, ekspozycja układowa, genotoksyczność, guz wątroby, LD50, nieprawidłowości siatkówki, potencjał rakotwórczy, proliferacja peroksysomów, rozwój pourodzeniowy, śmiertelność potomstwa, substancja przeciwgrzybicza, terbinafina, test Amesa, test cytogenetyczny, test mikrojądrowy, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność rodzicielska, wpływ na płodność, wpływ na reprodukcję, wskaźnik ciąż, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Grofibrat M 267 mg
Fenofibrat, a dokładniej jego aktywny metabolit kwas fenofibrynowy, wykazuje toksyczność narządową w badaniach przedklinicznych na zwierzętach laboratoryjnych, jednak przy dawkach znacznie przekraczających maksymalne dawki terapeutyczne stosowane u ludzi. W badaniu na szczurach toksyczność mięśni szkieletowych (głównie włókien typu I) pojawiła się przy dawkach powyżej 30 mg/kg, co stanowi około 17-krotność maksymalnej dawki u ludzi. Toksyczność mięśnia sercowego nie była obserwowana przy dawkach do 3-krotności dawki terapeutycznej. U psów odwracalne zmiany w przewodzie pokarmowym wystąpiły przy dawkach około 5-krotnie wyższych niż u ludzi. Badania mutagenności wykazały brak potencjału mutagennego, natomiast karcynogenność obserwowano jedynie u gryzoni w postaci nowotworów wątroby związanych z proliferacją peroksysomów, co jest efektem specyficznym dla tych gatunków i nie ma znaczenia klinicznego dla ludzi. Fenofibrat nie wykazuje działania teratogennego, choć przy toksycznych dawkach dla matki obserwowano embriotoksyczność oraz wydłużenie ciąży i trudności porodowe.
aktywna forma leku, badanie karcynogenności, badanie mutagenności, badanie teratogenności, badanie toksykologiczne, dystocja, działanie embriotoksyczne, fenofibrat, hipospermia, kwas fenofibrynowy, margines bezpieczeństwa, niedojrzałość jajników, niedokrwistość, nowotwór wątroby, owrzodzenie przewodu pokarmowego, płodność, potencjał mutagenny, potencjał teratogenny, proliferacja peroksysomów, toksyczność mięśni szkieletowych, toksyczność narządowa, układ rozrodczy, wakuolizacja jąder, włókno mięśniowe typu I, zmiany degeneracyjne mięśnia sercowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Biofibrat 267 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne fenofibratu, substancji czynnej Biofibrat 267 mg, wykazały korzystny profil bezpieczeństwa przy stosowaniu w dawkach terapeutycznych. W badaniach przewlekłych nie stwierdzono toksyczności specyficznej, a toksyczne efekty na mięśnie szkieletowe (włókna typu I) oraz mięsień sercowy pojawiały się jedynie przy dawkach wielokrotnie przekraczających maksymalną dawkę zalecaną u ludzi (odpowiednio do 17-krotności dawki 30 mg/kg i 3-krotności dawki). U psów obserwowano odwracalne zmiany w przewodzie pokarmowym przy dawkach do 5-krotności maksymalnej dawki ludzkiej. Fenofibrat nie wykazywał działania mutagennego ani teratogennego, a obserwowane nowotwory wątroby u gryzoni były związane z proliferacją peroksysomów, mechanizmem specyficznym dla tych gatunków i nieistotnym klinicznie dla ludzi.
działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, fenofibrat, hypospermia, indeks terapeutyczny, kwas fenofibrynowy, mięsień sercowy, mięsień szkieletowy, nadżerka przewodu pokarmowego, niedokrwistość, nowotwór wątroby, owrzodzenie, potencjał kancerogenny, potencjał mutagenny, proliferacja peroksysomów, przewód pokarmowy, toksyczność narządowa, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wakuolizacja jąder, włókno mięśniowe typu I, zmiana degeneracyjna