pyretroidy
Pyretroidy są syntetycznymi związkami chemicznymi, które opracowano na bazie naturalnych pyretryn występujących w kwiatach złocienia dalmatyńskiego (Chrysanthemum cinerariifolium). Substancje te działają jako neurotoksyny i są powszechnie stosowane jako insektycydy w rolnictwie, weterynarii oraz do zwalczania insektów w gospodarstwach domowych.
Mechanizm działania pyretroidów polega na zaburzaniu funkcjonowania kanałów sodowych w błonach komórek nerwowych owadów, co prowadzi do paraliżu i śmierci. Dzielą się na dwie grupy: pyretroidy typu I (np. permetryna), które wywołują zespół otrętwienia, oraz pyretroidy typu II (np. cypermetryna, deltametryna), które powodują zespół choreoatetozy z ślinotokiem.
W praktyce medycznej pyretroidy mają zastosowanie w leczeniu wszawicy i świerzbu jako składniki preparatów zewnętrznych. Mimo relatywnie niskiej toksyczności dla ssaków, mogą wywoływać działania niepożądane, takie jak podrażnienia skóry, reakcje alergiczne, a w przypadku zatrucia – objawy neurologiczne, nudności czy wymioty. Istotne jest również monitorowanie wpływu tych związków na środowisko oraz potencjalne ryzyko rozwoju oporności wśród populacji owadów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Permetryna Scabinol 40 mg/g
Permetryna Scabinol w postaci żelu o stężeniu 40 mg/g jest wskazana do leczenia świerzbu, jednak jej stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na permetrynę, inne pyretroidy lub substancje pomocnicze zawarte w preparacie. Nadwrażliwość ta może manifestować się reakcjami skórnymi (wysypka, świąd, zaczerwienienie), obrzękiem tkanek miękkich, objawami oddechowymi (duszność, kaszel) oraz reakcjami systemowymi, włącznie z anafilaksją. W praktyce klinicznej konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego przed rozpoczęciem terapii, aby wykluczyć ryzyko reakcji nadwrażliwości i zapewnić bezpieczeństwo pacjenta.
- Leksykon substancji czynnych
Permetryna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Permetryna, substancja o działaniu przeciwpasożytniczym, wykazuje niską toksyczność ostrą po podaniu doustnym u gryzoni, z wartościami LD50 wahającymi się od 0,5 do 5 g/kg masy ciała, zależnie od formy podania i stosunku izomerów cis/trans. Najmniejsza toksyczność obserwowana była przy wodnych zawiesinach (LD50 3-4 g/kg mc.), natomiast wyższa przy zawiesinach w oleju kukurydzianym (~0,5 g/kg mc.), co wiąże się z lepszym wchłanianiem w obecności nośników tłuszczowych. Po aplikacji dermalnej toksyczność jest minimalna (LD50 >2000-4000 mg/kg mc.), a głównym efektem toksycznym po podaniu doustnym jest neurotoksyczność manifestująca się zespołem drżeń (zespół T) oraz sporadycznie kardiotoksyczność. W badaniach przewlekłych głównym narządem docelowym jest wątroba, gdzie obserwowano hipertrofię i zwiększenie masy narządu przy dawkach ≥100 mg/kg mc./dobę u szczurów, a najniższa dawka NOEL wynosiła około 3-5 mg/kg mc./dobę w badaniach długoterminowych. Dodatkowo odnotowano zmiany w układzie rozrodczym i tarczycy przy wyższych dawkach, jednak nie stwierdzono działania teratogennego ani genotoksycznego.
aplikacja miejscowa, badanie toksykologiczne, dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, działanie niepożądane, działanie onkogenne, działanie przeciwpasożytnicze, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekotoksyczność, eozynofilia, hipertrofia komórek wątroby, kancerogeneza, kardiotoksyczność, komórki nabłonkowe tarczycy, LD50, LOEL, neurotoksyczność, NOEL, podrażnienie skóry, profil bezpieczeństwa, proliferacja peroksysomów, pyretroidy, reakcja nadwrażliwości miejscowej, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, właściwości lipofilne, zapalenie skóry, zapalenie spojówek, zespół CS, zespół T - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Permetryna Scabinol Forte 50 mg/g
Produkt leczniczy Permetryna Scabinol Forte w postaci żelu o stężeniu 50 mg/g jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na permetrynę, inne pyretroidy oraz substancje pomocnicze, w tym etanol (96%) obecny w ilości 100 mg/g żelu. Przed zastosowaniem leku konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu alergicznego, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych reakcji na środki przeciwpasożytnicze z grupy pyretroidów, ze względu na możliwość wystąpienia reakcji krzyżowych. W przypadku potwierdzonej nadwrażliwości leczenie należy natychmiast przerwać i rozważyć alternatywne preparaty z innych grup chemicznych.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Sora Forte 10 mg/ml
Przedawkowanie szamponu leczniczego Sora Forte, zawierającego permetrynę w stężeniu 10 mg/ml, nie zostało dotychczas udokumentowane w literaturze medycznej, co sugeruje relatywnie wysoki profil bezpieczeństwa przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami. Preparat jest przeznaczony do stosowania miejscowego w leczeniu infestacji pasożytniczych skóry. W przypadku podejrzenia przedawkowania lub przypadkowego spożycia, kluczowe jest szybkie skonsultowanie się z lekarzem celem wdrożenia odpowiedniego postępowania diagnostycznego i terapeutycznego. Leczenie ma charakter objawowy i podtrzymujący, obejmujące m.in. dokładne zmycie preparatu ze skóry, a w przypadku ekspozycji doustnej – rozważenie płukania żołądka oraz podania węgla aktywowanego.
absorpcja systemowa, choroby dermatologiczne, glikol propylenowy, infestacja pasożytnicza, kontaktowe zapalenie skóry, metylu parahydroksybenzoesan, nudności, objawy neurotoksyczne, objawy toksyczne, objawy żołądkowo-jelitowe, parestezje, permetryna, płukanie żołądka, podrażnienie skóry, propylu parahydroksybenzoesan, pyretroidy, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, węgiel aktywowany, wymioty, zaburzenie neurologiczne, zawroty głowy