substancja farmakologicznie aktywna
Substancja farmakologicznie aktywna to związek chemiczny, który wywołuje określony efekt biologiczny w organizmie poprzez oddziaływanie na procesy fizjologiczne lub patologiczne. W kontekście medycznym i farmaceutycznym termin ten odnosi się do składników leków, które są odpowiedzialne za ich działanie terapeutyczne.
Substancje farmakologicznie aktywne oddziałują na organizm poprzez różne mechanizmy, najczęściej poprzez wiązanie się z określonymi receptorami, enzymami lub kanałami jonowymi. Mogą one pochodzić ze źródeł naturalnych (roślinnych, zwierzęcych, mikrobiologicznych) lub być syntetyzowane laboratoryjnie. Przykładami są antybiotyki, przeciwbólowe, leki przeciwnowotworowe czy substancje psychoaktywne.
W procesie rozwoju leków, substancje farmakologicznie aktywne są badane pod kątem ich farmakokinetyki (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm i wydalanie) oraz farmakodynamiki (mechanizm działania i efekty biologiczne). Istotne jest również określenie ich profilu bezpieczeństwa, w tym potencjalnych działań niepożądanych, toksyczności i interakcji z innymi substancjami.
Prawo farmaceutyczne reguluje stosowanie substancji farmakologicznie aktywnych, określając wymogi dotyczące ich jakości, bezpieczeństwa i skuteczności. W dokumentacji leków substancje te są często określane jako API (Active Pharmaceutical Ingredient) i stanowią kluczowy element w procesie rejestracji i dopuszczenia produktów leczniczych do obrotu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Avenoc –
W dokumentacji medycznej maści Avenoc nie odnotowano żadnych przypadków przedawkowania, co wskazuje na wysoki profil bezpieczeństwa tego preparatu dermatologicznego. Maść zawiera substancje czynne takie jak Ficaria verna TM (0,01 g/100 g), Paeonia officinalis TM (0,01 g/100 g), Adrenalinum 3DH (0,05 g/100 g) oraz chlorowodorek amyleiny (0,50 g/100 g). Pomimo obecności farmakologicznie aktywnych składników, brak jest zgłoszeń dotyczących objawów przedawkowania, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania produktu zgodnie z zaleceniami.
- Leksykon substancji czynnych
Szałwia – Działania niepożądane
Szałwia lekarska (Salvia officinalis L.) jest składnikiem wielu preparatów farmaceutycznych, takich jak Dentosept, Szałwia Fix oraz Tymsal-spray, które różnią się składem i potencjalnym profilem bezpieczeństwa. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są reakcje alergiczne o różnym nasileniu, w tym duszność, pokrzywka oraz miejscowe obrzęki, szczególnie w przypadku preparatu Tymsal-spray zawierającego nalewkę z ziela szałwii. Dla monokomponentowego preparatu Szałwia Fix nie odnotowano konkretnych działań niepożądanych, co może sugerować korzystniejszy profil bezpieczeństwa, choć brak danych może wynikać z ograniczonej liczby obserwacji. Częstość występowania działań niepożądanych jest nieznana, co podkreśla potrzebę dalszego monitorowania klinicznego.
astma oskrzelowa, atopia, błona śluzowa jamy ustnej, charakterystyka produktu leczniczego, choroba alergiczna, Dentosept, Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, duszność, działanie niepożądane, jasnotowate, liść szałwii, monitorowanie działań niepożądanych, nalewka, nalewka z ziela szałwii, objaw nadwrażliwości, obrzęk, obrzęk miejscowy, obrzęk tkanek, obrzmienie tkanki, pokrzywka, preparat monokomponentowy, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, substancja farmakologicznie aktywna, Szałwia Fix, szałwia lekarska, Tymsal-spray, wyciąg złożony - Leksykon leków
Skład i postać leku – Ivipril 2,5 mg
Ivipril to lek zawierający ramipryl, inhibitor konwertazy angiotensyny, stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego oraz innych chorób układu sercowo-naczyniowego. Preparat dostępny jest w formie tabletek o trzech mocach: 2,5 mg, 5 mg oraz 10 mg ramiprylu. Każda tabletka zawiera również laktozę jednowodną w ilościach odpowiednio 158,8 mg, 96,47 mg oraz 193,2 mg. Tabletki są niepowlekane, o kształcie kapsułki, z linią podziału umożliwiającą łatwe dzielenie na dwie równe dawki. Różnią się kolorem i wymiarami: 2,5 mg – żółte, 10,0 x 5,0 mm; 5 mg – różowe, 8,8 x 4,4 mm; 10 mg – białe lub prawie białe, 11,0 x 5,5 mm. Substancje pomocnicze obejmują m.in. sodu wodorowęglan, kroskarmelozę sodową, skrobię żelowaną kukurydzianą oraz środki poślizgowe i barwniki (żółty i czerwony tlenek żelaza).
inhibitor konwertazy angiotensyny, kroskarmeloza sodowa, laktoza jednowodna, linia podziału, nadciśnienie tętnicze, ramipryl, schorzenie układu sercowo-naczyniowego, skrobia żelowana kukurydziana, sodu stearylofumaran, sodu wodorowęglan, substancja czynna, substancja farmakologicznie aktywna, substancja osuszająca, substancja pomocnicza, tabletka niepowlekana, utylizacja leków, żelaza tlenek czerwony, żelaza tlenek żółty - Leksykon leków
Skład i postać leku – Famenita 100 mg
Progesterone Effik to preparat zawierający naturalny hormon gestagenowy – progesteron, dostępny w formie kapsułek miękkich o dawkach 100 mg oraz 200 mg. Kapsułki zawierają również lecytynę sojową jako substancję pomocniczą, co jest istotne w kontekście nadwrażliwości na soję. Formuła kapsułek miękkich, z olejem krokoszowym jako bazą tłuszczową, żelatyną, glicerolem i dwutlenkiem tytanu, zapewnia stabilność i optymalne wchłanianie progesteronu w przewodzie pokarmowym. Produkt dostępny jest w opakowaniach zawierających od 15 do 90 kapsułek, pakowanych w blistry PVC/PVDC/aluminium.
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Escitalopram Aurovitas 10 mg
Escitalopram Aurovitas dostępny jest w formie tabletek powlekanych o dawkach 10 mg, 15 mg oraz 20 mg escytalopramu w postaci szczawianu. Tabletki mają charakterystyczne oznaczenia (litera 'F’ oraz cyfry ’54’, ’55’ lub ’56’ odpowiednio dla 10 mg, 15 mg i 20 mg) oraz głęboki rowek dzielący umożliwiający precyzyjne dzielenie na równe dawki. Wymiary tabletek wynoszą odpowiednio: 8,1 x 5,6 mm (10 mg), 9,8 x 6,3 mm (15 mg) oraz 11,6 x 7,1 mm (20 mg). Skład pomocniczy obejmuje m.in. celulozę mikrokrystaliczną, przeciwutleniacze (butylhydroksytoluen E321, butylohydroksyanizol E320), kroskarmelozę sodową oraz substancje poprawiające właściwości produkcyjne i stabilność leku. Otoczka zawiera hypromelozę, makrogol 400 oraz tytanu dwutlenek (E171).
blister, butylhydroksytoluen, butylohydroksyanizol, celuloza mikrokrystaliczna krzemowana, dwutlenek tytanu, escytalopram, hypromeloza, interakcja lekowa, kroskarmeloza sodowa, krzemionka koloidalna bezwodna, makrogol, modyfikacja dawkowania, niezgodność farmaceutyczna, plastyfikator, polimer farmaceutyczny, przeciwutleniacz, rowek dzielący, środek rozpadowy, stabilność farmakologiczna, stearynian magnezu, substancja farmakologicznie aktywna, substancja pomocnicza, substancja poślizgowa, szczawian, tabletka powlekana - Leksykon leków
Skład i postać leku – Bunorfin 2 mg
Preparat Bunorfin zawiera buprenorfiny chlorowodorek w dawkach 2 mg oraz 8 mg w formie tabletek podjęzykowych, co umożliwia efektywne wchłanianie substancji czynnej przez śluzówkę jamy ustnej, omijając efekt pierwszego przejścia wątrobowego. Tabletki o dawce 2 mg zawierają 48 mg laktozy, natomiast 8 mg – 191 mg, co jest istotne w kontekście przeciwwskazań u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Substancje pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna, mannitol, skrobia kukurydziana, kwas cytrynowy, sodu cytrynian, powidon K 30 oraz magnezu stearynian, wpływają na stabilność, właściwości mechaniczne i organoleptyczne preparatu.
biodostępność substancji czynnej, buprenorfina, buprenorfiny chlorowodorek, efekt pierwszego przejścia, kwas cytrynowy, laktoza jednowodna, magnezu stearynian, mannitol, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, postać podjęzykowa, powidon, regulator kwasowości, sodu cytrynian, substancja buforująca, substancja farmakologicznie aktywna, tabletka podjęzykowa, wchłanianie substancji czynnej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zgodność farmaceutyczna - Leksykon substancji czynnych
Hydrochinon – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Hydrochinon, będący głównym składnikiem aktywnym wyciągu z liścia mącznicy (Arctostaphylos uva-ursi), występuje w preparacie Cystinol w ilości 62,3-77,7 mg na tabletkę powlekaną, co odpowiada 265 mg wyciągu suchego (DER 3,5-5,5:1). Pomimo farmakologicznej aktywności hydrochinonu i jego pochodnych, analiza dostępnych danych przedklinicznych ujawnia istotne braki w ocenie bezpieczeństwa tej substancji. W dokumentacji produktu brak jest wyników badań genotoksyczności, wpływu na reprodukcję oraz potencjału karcinogennego, co uniemożliwia pełną ocenę ryzyka związanego z długotrwałym stosowaniem preparatu.
arbutyna, badanie przedkliniczne, choroba nowotworowa, ciąża, Cystinol, działanie karcinogenne, działanie mutagenne, genotoksyczność, hydrochinon, mącznica leśna, pochodne hydrochinonu, potencjał karcinogenny, profil bezpieczeństwa, substancja farmakologicznie aktywna, wpływ na reprodukcję, wyciąg z mącznicy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Sunitinib Krka 12,5 mg
Produkt leczniczy Sunitinib Krka, dostępny w dawkach 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg, jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną – sunitynib (jabłczan sunitynibu) lub na jakąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w kapsułkach. Nadwrażliwość może manifestować się od łagodnych wysypek po ciężkie reakcje anafilaktyczne. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest zebranie szczegółowego wywiadu alergologicznego, zwłaszcza u pacjentów z historią reakcji alergicznych na sunitynib lub składniki kapsułek. W przypadku podejrzenia nadwrażliwości zaleca się rozważenie testów alergicznych oraz alternatywnych metod leczenia, a jeśli sunitynib jest jedyną opcją, podanie leku powinno odbywać się pod ścisłą kontrolą medyczną z zabezpieczeniem przeciwwstrząsowym.
charakterystyka produktu leczniczego, jabłczan sunitynibu, kapsułka twarda, kapsułka żelatynowa, nadwrażliwość, nietolerancja substancji pomocniczych, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, substancja farmakologicznie aktywna, substancja pomocnicza, sunitynib, test alergiczny, układ immunologiczny, wysypka skórna, wywiad alergologiczny, zabezpieczenie przeciwwstrząsowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – Aciclovir Aurovitas 800 mg
Aciclovir Aurovitas jest dostępny w postaci tabletek zawierających 800 mg acyklowiru jako substancję czynną. Tabletki są białe lub prawie białe, podłużne, dwuwypukłe, niepowlekane, o wymiarach 21 mm × 10 mm, z linią podziału umożliwiającą podział dawki na 400 mg. Oznaczenia na tabletce to „AR” i „800” po obu stronach linii podziału, druga strona jest gładka. Substancje pomocnicze obejmują celulozę mikrokrystaliczną (typ 101), karboksymetyloskrobię sodową (typ A), powidon K 30, krzemionkę koloidalną bezwodną oraz stearynian magnezu. Produkt jest pakowany w przezroczyste blistry PVC/Aluminium, dostępne w opakowaniach od 25 do 500 tabletek, choć dostępność poszczególnych wielkości może się różnić w zależności od rynku.
acyklowir, blister, celuloza mikrokrystaliczna, interakcja farmaceutyczna, karboksymetyloskrobia sodowa, krzemionka koloidalna, linia podziału, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności, postać farmaceutyczna, powidon, środek rozsadzający, środek wiążący, stearynian magnezu, substancja czynna, substancja farmakologicznie aktywna, substancja pomocnicza, substancja poślizgowa, tabletka niepowlekana, utylizacja leków - Leksykon leków
Skład i postać leku – Valinger Forte 50 mg
Produkt leczniczy Valinger Forte zawiera 50 mg syldenafilu w formie syldenafilu cytrynianu, dostępny w postaci niebieskich, powlekanych tabletek o wymiarach 13 mm × 8 mm i podłużnym, soczewkowatym kształcie z oznakowaniem „50”. Substancja czynna jest wsparta szeregiem substancji pomocniczych, które pełnią funkcje wypełniające, wiążące oraz regulujące proces rozpadu tabletki. Rdzeń zawiera wapnia wodorofosforan dwuwodny, celulozę mikrokrystaliczną, magnezu stearynian, koloidalną krzemionkę bezwodną oraz kroskarmelozę sodową, natomiast otoczka składa się z hypromelozy, tytanu dwutlenku (E 171), makrogolu 6000, talku oraz barwnika indygotyny, lak (E 132), nadających charakterystyczny niebieski kolor i odpowiednią powłokę tabletce.
celuloza mikrokrystaliczna, cytrynian syldenafilu, dwutlenek tytanu, hypromeloza, indygotyna, kroskarmeloza sodowa, krzemionka koloidalna, makrogol, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności leku, stearynian magnezu, substancja czynna, substancja farmakologicznie aktywna, substancja pomocnicza, tabletka powlekana, wodorofosforan wapnia - Leksykon leków
Przedawkowanie – ApoBetina 24 mg
Przedawkowanie betahistyny dichlorowodorku, choć rzadkie, może prowadzić do objawów o różnym nasileniu, zależnie od dawki i współistniejących czynników. Łagodne do umiarkowanych objawów obserwowano przy dawkach do 640 mg i obejmowały one nudności, senność oraz bóle brzucha. Poważne objawy, takie jak drgawki, powikłania ze strony układu oddechowego i sercowo-naczyniowego, występowały głównie przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne, zwłaszcza w przypadku jednoczesnego przyjmowania innych leków w dawkach toksycznych. Preparat ApoBetina zawiera 24 mg betahistyny w jednej tabletce, co jest znacznie poniżej dawek związanych z przedawkowaniem.
antidotum, ApoBetina, betahistyna dichlorowodorek, ból brzucha, ciśnienie tętnicze, drgawki, lek przeciwdrgawkowy, niewydolność oddechowa, nudności, płukanie żołądka, powikłania oddechowe, powikłania sercowo-naczyniowe, przedawkowanie betahistyny, senność, substancja farmakologicznie aktywna, węgiel aktywowany, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Skład i postać leku – Tadacontrol 10 mg
Tadacontrol to preparat zawierający tadalafil w dawce 10 mg w formie tabletek powlekanych o wymiarach 10,7 mm × 6,1 mm, charakteryzujących się jasnożółtym kolorem i oznaczeniami „10” oraz „TL”. Substancją pomocniczą istotną klinicznie jest laktoza jednowodna (105 mg/tabletkę), co wymaga uwagi u pacjentów z nietolerancją laktozy. Formulacja tabletki obejmuje rdzeń zawierający m.in. kopowidon, makrogologlicerolu hydroksystearynian, krzemionkę koloidalną bezwodną, celulozę mikrokrystaliczną, kroskarmelozę sodową oraz magnezu stearynian, które odpowiadają za stabilność, rozpad i właściwości fizykochemiczne leku. Otoczka zawiera hypromelozę 2910, tytanu dwutlenek (E 171), triacetynę, talk oraz żelaza tlenek żółty (E 172), zapewniając ochronę, maskowanie smaku i charakterystyczny wygląd tabletki.
celuloza mikrokrystaliczna, hypromeloza, kopowidon, kroskarmeloza sodowa, krzemionka koloidalna, laktoza jednowodna, magnezu stearynian, makrogologlicerolu hydroksystearynian, nietolerancja laktozy, niezgodność farmaceutyczna, otoczka tabletki, rdzeń tabletki, środek rozsadzający, środek wiążący, substancja czynna, substancja farmakologicznie aktywna, substancja pomocnicza, tabletka powlekana, tadalafil, triacetyna, tytanu dwutlenek, żelaza tlenek żółty