izomer cis/trans
Izomery cis/trans to związki chemiczne o identycznym wzorze sumarycznym, ale różniące się przestrzennym ułożeniem atomów lub grup atomów wokół wiązania podwójnego lub w układzie pierścieniowym. W konfiguracji cis grupy znajdują się po tej samej stronie płaszczyzny, natomiast w konfiguracji trans – po przeciwnych stronach.
W biochemii i farmakologii izomeria cis/trans ma kluczowe znaczenie, ponieważ wpływa na aktywność biologiczną związków. Przykładowo, kwasy tłuszczowe trans (powstające w procesie uwodornienia tłuszczów) mają inne właściwości fizjologiczne niż ich odpowiedniki cis, co wiąże się z ich negatywnym wpływem na zdrowie sercowo-naczyniowe.
W praktyce medycznej istotne jest rozróżnienie izomerów cis/trans wielu leków, ponieważ mogą one wykazywać odmienne działanie farmakologiczne, biodostępność oraz profil bezpieczeństwa. Przykładami są niektóre leki przeciwnowotworowe z grupy pochodnych platyny czy retinoidów, gdzie konkretna konfiguracja przestrzenna determinuje ich skuteczność terapeutyczną.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Permetryna Scabinol Forte 50 mg/g
Dane przedkliniczne dotyczące permetryny wskazują na niską toksyczność ostrej ekspozycji doustnej u gryzoni, z wartościami LD50 w zakresie 0,5-5 g/kg masy ciała, zależnymi od formulacji preparatu (najmniejsza toksyczność w wodnych zawiesinach, wyższa w oleju kukurydzianym) oraz stosunku izomerów cis/trans (izomer cis bardziej toksyczny). Objawy ostrej toksyczności obejmowały głównie neurotoksyczność (zespół T – drżenia, częściowy zespół CS – nadmierne wydzielanie śliny), z objawami pojawiającymi się do 2 godzin po ekspozycji. Po podaniu miejscowym toksyczność ogólnoustrojowa była minimalna, bez zgonów przy dawce 2 g/kg mc. na skórę. W badaniach podprzewlekłych i przewlekłych głównym narządem docelowym była wątroba, z obserwowanym wzrostem masy i hipertrofią komórek wątrobowych przy dawkach ≥100 mg/kg mc./dobę u szczurów. Najmniejsze dawki NOEL wynosiły od 5 mg/kg mc./dobę u psów do 20-1500 mg/kg mc./dobę u szczurów, zależnie od czasu i drogi podania. W badaniach toksyczności skórnej LOEL wynosiła 50 mg/kg mc./dobę, manifestując się podrażnieniem i reakcjami nadwrażliwości.
działanie rakotwórcze, ekotoksyczność, eozynofilia, hipertrofia komórek wątroby, izomer cis/trans, kardiotoksyczność, komórki nabłonkowe tarczycy, nadwrażliwość, neurotoksyczność, permetryna, podanie miejscowe, potencjał genotoksyczny, proliferacja peroksysomów, przerost wątroby, pyretroid, toksyczność ogólnoustrojowa, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, toksyczność skórna, wątroba, zawiesina w oleju, zawiesina wodna, zespół CS - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Permetryna Scabinol 40 mg/g
Dane przedkliniczne dotyczące permetryny wskazują na niski profil toksyczności, szczególnie przy podaniu miejscowym, co jest zgodne z farmakokinetyką substancji. Doustne LD50 permetryny technicznej wynosiło 0,5-5 g/kg masy ciała u gryzoni, z różnicami zależnymi od postaci podania (najniższa toksyczność dla wodnych zawiesin: 3-4 g/kg, wyższa dla zawiesin w oleju kukurydzianym: około 0,5 g/kg). Neurotoksyczność była głównym objawem ostrego zatrucia, manifestującym się zespołem drżeń (zespół T) i czasem nadmiernym wydzielaniem śliny (częściowy zespół CS). Po podaniu miejscowym toksyczność ogólnoustrojowa była minimalna, bez zgonów przy dawce 2 g/kg na skórę u szczurów. W badaniach podprzewlekłych NOEL wynosił 20-1500 mg/kg u szczurów i 5-250 mg/kg u psów, a głównym narządem docelowym była wątroba, gdzie obserwowano hipertrofię komórek wątroby przy dawkach ≥100 mg/kg/dobę przez 26 tygodni. Toksyczność miejscowa ograniczała się do podrażnienia skóry przy dawce LOEL 50 mg/kg/dobę.
działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, eozynofilia, hipertrofia komórek wątroby, izomer cis/trans, kardiotoksyczność, neurotoksyczność, permetryna, podrażnienie skóry, profil farmakokinetyczny, proliferacja peroksysomów, przerost wątroby, pyretroid, reakcja nadwrażliwości, substancja rakotwórcza, tarczyca, toksyczność ogólnoustrojowa, wątroba, zawiesina w oleju, zespół CS, zespół T