czynnik komórek macierzystych
Czynnik komórek macierzystych (SCF, ang. Stem Cell Factor), znany również jako ligand receptora c-kit lub steel factor, to kluczowa cytokina regulująca rozwój i funkcję komórek macierzystych. Białko to odgrywa fundamentalną rolę w procesach hematopoezy, gametogenezy oraz rozwoju komórek tucznych i melanocytów.
SCF działa poprzez wiązanie się z receptorem c-kit (CD117), który jest receptorem kinazy tyrozynowej. Interakcja ta aktywuje szlaki sygnałowe stymulujące proliferację, różnicowanie i przeżycie komórek macierzystych. W układzie krwiotwórczym SCF współdziała z innymi cytokinami, takimi jak interleukina-3 czy erytropoetyna, wpływając na samoodnawianie i różnicowanie hematopoetycznych komórek macierzystych.
Zaburzenia ekspresji lub funkcji czynnika komórek macierzystych wiążą się z różnymi stanami patologicznymi, w tym z nowotworami układu krwiotwórczego, mastocytozą czy zaburzeniami pigmentacji. W medycynie klinicznej SCF jest wykorzystywany w protokołach mobilizacji komórek macierzystych przed przeszczepami oraz w badaniach nad regeneracją tkanek i terapiami komórkowymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mastocytoza układowa – Patofizjologia i mechanizm
Mastocytoza układowa (SM) to rzadkie schorzenie hematologiczne charakteryzujące się klonalną proliferacją nieprawidłowych komórek tucznych, głównie w szpiku kostnym oraz innych narządach. Kluczowym czynnikiem patogenetycznym jest somatyczna mutacja KIT D816V, obecna u 80-95% pacjentów, prowadząca do konstytutywnej aktywacji receptora kinazy tyrozynowej KIT (CD117) i niekontrolowanego wzrostu mastocytów. Mutacja ta aktywuje szlaki sygnałowe MAPK, AKT, PI3K oraz STAT, co sprzyja proliferacji i przeżyciu komórek tucznych. Dodatkowo, u pacjentów z zaawansowaną mastocytozą układową (AdvSM) często występują mutacje w genach TET2, SRSF2, ASXL1, RUNX1, JAK2V617F oraz RAS, które pogarszają rokowanie. Mastocytoza manifestuje się m.in. wtórną osteoporozą lub osteosklerozą, wynikającą z zaburzeń równowagi między aktywnością osteoklastów i osteoblastów, oraz charakterystycznymi zmianami włóknieniowymi w szpiku kostnym. Diagnostyka opiera się na kryteriach WHO, w tym obecności wieloogniskowych nacieków mastocytów (>15 komórek w skupiskach), mutacji KIT, ekspresji CD2/CD25 oraz podwyższonego poziomu tryptazy (>20 ng/ml).
agresywna mastocytoza układowa, aktywność osteoklastów, awapritynib, białaczka z komórek tucznych, czynnik komórek macierzystych, czynnik transkrypcyjny, dysfunkcja narządów, imatynib, indolentna mastocytoza układowa, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza tyrozynowa, klasyfikacja WHO, komórka tuczna, konstytutywna aktywacja, mastocyt, mastocytoza układowa, midostauryna, mutacja FIP1L1-PDGFRA, mutacja KIT D816V, mutacja somatyczna, osteoporoza, receptor KIT, szlak sygnałowy, szpik kostny, technika PCR, tryptaza w surowicy, włóknienie - Leksykon chorób i schorzeń
Plamy starcze (plamy wątrobowe) – Etiologia i przyczyny
Plamy starcze (lentigines solares) to hiperpigmentacyjne zmiany skórne, powstające głównie na skutek przewlekłej ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe (UV). Mechanizm ich powstawania opiera się na aktywacji melanocytów i nadprodukcji melaniny, której stężenie w plamach jest około dwukrotnie wyższe niż w otaczającej skórze. Wiek powyżej 40 lat zwiększa ryzyko ich rozwoju ze względu na zmniejszoną zdolność regeneracji skóry i zmiany w dystrybucji melanocytów. Czynniki genetyczne (m.in. geny IRF4, MC1R, ASIP, BNC2) oraz zmiany hormonalne (ciąża, menopauza, doustne środki antykoncepcyjne) również wpływają na podatność na powstawanie plam starczych. Dodatkowo, parakrynne czynniki melanogenne, takie jak KGF/FGF7, HGF, SCF/KITL i EDN1, stymulują melanocyty do zwiększonej produkcji melaniny.
czynnik komórek macierzystych, czynnik melanogenny, czynnik wzrostu hepatocytów, czynnik wzrostu keratynocytów, doustny środek antykoncepcyjny, endotelina, fibroblast, genomowe skanowanie asocjacyjne, hiperpigmentacja, karnacja, keratynocyt, lentigo solaris, lipofuscyna, melanina, melanocyt, naprawa DNA, opalenizna, pigmentacja skóry, plama starcza, plama wątrobowa, promieniowanie ultrafioletowe, radioterapia, skala Fitzpatricka, stres oksydacyjny, wolny rodnik - Leksykon chorób i schorzeń
Mastocytoza – Patofizjologia i mechanizm
Mastocytoza to grupa chorób charakteryzujących się klonalną proliferacją nieprawidłowych komórek tucznych, z dominującą mutacją KIT D816V obecna u 80-90% pacjentów z mastocytozą systemową. Mutacja ta powoduje konstytutywną aktywację receptora kinazy tyrozynowej CD117, co prowadzi do niezależnej od czynnika wzrostu proliferacji i przeżycia mastocytów. Dodatkowo, w zaawansowanych postaciach choroby obserwuje się współwystępowanie mutacji w genach TET2, SRSF2, ASXL1, RUNX1, JAK2, DNMT3A, CBL oraz w ścieżce RAS, które pogarszają rokowanie. Patogeneza obejmuje także rolę receptorów tropomiozyny kinazy (TRK), które wspierają przetrwanie nowotworowych mastocytów, co tłumaczy ograniczoną skuteczność inhibitorów KIT stosowanych samodzielnie. Mastocytoza systemowa często wiąże się z patologią kostną, zwłaszcza kręgosłupa (około 70% przypadków), gdzie mediatory mastocytów, takie jak histamina, tryptaza, heparyna oraz sklerostyna, wpływają na aktywność osteoklastów i osteoblastów, prowadząc do osteolizy lub osteosklerozy. Klinicznie objawy wynikają zarówno z infiltracji narządów, jak i z uwalniania mediatorów (np. histamina, prostaglandyny), manifestując się m.in. świądem, bólami brzucha, tachykardią, hipotensją oraz objawami neuropsychiatrycznymi.
aberracja genetyczna, aktywacja komórek tucznych, allogeniczny przeszczep komórek macierzystych, anafilaksja, czynnik komórek macierzystych, dysfagia, histamina, inhibitor kinazy tyrozynowej, ksenobiotyk, leukemogeneza, mastocyt, mastocytoza, mastocytoza systemowa, midostauryna, mutacja genu KIT, mutacja KIT D816V, nietolerancja chemiczna, sklerostyna, Światowa Organizacja Zdrowia, tryptaza w surowicy, zespół aktywacji komórek tucznych, zwłóknienie szpiku