technika PCR
Technika PCR (Polymerase Chain Reaction) to metoda molekularna służąca do amplifikacji, czyli powielania określonych fragmentów DNA. Opracowana przez Kary’ego Mullisa w 1983 roku, zrewolucjonizowała diagnostykę medyczną, umożliwiając wykrywanie patogenów, badania genetyczne i medycynę sądową.
PCR polega na cyklicznym powtarzaniu trzech etapów: denaturacji DNA (rozdzielenie podwójnej helisy), annealing (przyłączanie starterów do specyficznych sekwencji) oraz elongacji (synteza nowych nici DNA przez polimerazę). Technika wykorzystuje termostabilną polimerazę DNA (najczęściej Taq polimerazę), która pozostaje aktywna w wysokich temperaturach niezbędnych do denaturacji DNA.
W diagnostyce medycznej PCR umożliwia wykrywanie infekcji wirusowych, bakteryjnych i grzybiczych nawet przy bardzo małej ilości materiału genetycznego patogenu. Metoda ta stała się szczególnie istotna podczas pandemii COVID-19, gdzie RT-PCR (odwrotna transkrypcja połączona z PCR) była złotym standardem w diagnostyce SARS-CoV-2.
Współczesne modyfikacje techniki PCR, takie jak real-time PCR (PCR w czasie rzeczywistym), PCR multipleks (równoczesna amplifikacja wielu sekwencji) czy digital PCR (cyfrowy PCR o zwiększonej czułości), znacząco rozszerzyły możliwości diagnostyczne i badawcze w medycynie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mastocytoza układowa – Patofizjologia i mechanizm
Mastocytoza układowa (SM) to rzadkie schorzenie hematologiczne charakteryzujące się klonalną proliferacją nieprawidłowych komórek tucznych, głównie w szpiku kostnym oraz innych narządach. Kluczowym czynnikiem patogenetycznym jest somatyczna mutacja KIT D816V, obecna u 80-95% pacjentów, prowadząca do konstytutywnej aktywacji receptora kinazy tyrozynowej KIT (CD117) i niekontrolowanego wzrostu mastocytów. Mutacja ta aktywuje szlaki sygnałowe MAPK, AKT, PI3K oraz STAT, co sprzyja proliferacji i przeżyciu komórek tucznych. Dodatkowo, u pacjentów z zaawansowaną mastocytozą układową (AdvSM) często występują mutacje w genach TET2, SRSF2, ASXL1, RUNX1, JAK2V617F oraz RAS, które pogarszają rokowanie. Mastocytoza manifestuje się m.in. wtórną osteoporozą lub osteosklerozą, wynikającą z zaburzeń równowagi między aktywnością osteoklastów i osteoblastów, oraz charakterystycznymi zmianami włóknieniowymi w szpiku kostnym. Diagnostyka opiera się na kryteriach WHO, w tym obecności wieloogniskowych nacieków mastocytów (>15 komórek w skupiskach), mutacji KIT, ekspresji CD2/CD25 oraz podwyższonego poziomu tryptazy (>20 ng/ml).
agresywna mastocytoza układowa, aktywność osteoklastów, awapritynib, białaczka z komórek tucznych, czynnik komórek macierzystych, czynnik transkrypcyjny, dysfunkcja narządów, imatynib, indolentna mastocytoza układowa, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza tyrozynowa, klasyfikacja WHO, komórka tuczna, konstytutywna aktywacja, mastocyt, mastocytoza układowa, midostauryna, mutacja FIP1L1-PDGFRA, mutacja KIT D816V, mutacja somatyczna, osteoporoza, receptor KIT, szlak sygnałowy, szpik kostny, technika PCR, tryptaza w surowicy, włóknienie - Leksykon chorób i schorzeń
Mutacja czynnika v leiden – Patofizjologia i mechanizm
Mutacja czynnika V Leiden, będąca najczęstszą genetyczną przyczyną trombofilii dziedzicznej, wynika z punktowej substytucji G1691A w genie F5, prowadzącej do zamiany Arg506 na Gln (R506Q). Ta zmiana powoduje oporność czynnika Va na proteolityczną inaktywację przez aktywowane białko C (APC), co skutkuje około 10-krotnym spowolnieniem inaktywacji i przedłużoną aktywnością prokoagulacyjną. W efekcie dochodzi do zwiększonej generacji trombiny, nasilonej konwersji fibrynogenu do fibryny oraz wzmocnienia struktury skrzepu, co manifestuje się podwyższonymi markerami aktywacji krzepnięcia, takimi jak d-dimery i fragmenty protrombiny F1+2. Dziedziczenie mutacji ma charakter autosomalny dominujący z niepełną penetracją, a heterozygoty wykazują 3-8-krotnie, a homozygoty 50-100-krotnie zwiększone ryzyko zakrzepicy żylnej w porównaniu do populacji ogólnej (ryzyko wzrasta z 0,1% do 0,4-0,8% u heterozygot i do 8,3% u homozygot). Mutacja jest najczęstsza w populacji kaukaskiej (3-7%) i może być diagnozowana za pomocą testu oporności na APC oraz potwierdzana analizą PCR wykrywającą mutację G1691A.
aktywowane białko C, czynnik V Leiden, D-dimery, gen czynnika V, generacja trombiny, homocysteina w surowicy, kompleks protrombinazy, lek przeciwzakrzepowy, markery aktywacji krzepnięcia, mutacja punktowa, przeciwciała antyfosfolipidowe, przedwczesne oddzielenie łożyska, reakcja łańcuchowa polimerazy, rzucawka, stan nadkrzepliwości, stan przedrzucawkowy, technika PCR, trombina, trombofilia dziedziczna, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zatorowość płucna