mleczany w osoczu
Mleczany (kwas mlekowy) w osoczu to produkty niepełnego metabolizmu glukozy, powstające głównie w warunkach niedotlenienia tkanek. Prawidłowe stężenie mleczanów w osoczu wynosi 0,5-2,2 mmol/l (4,5-19,8 mg/dl). Podwyższone stężenie mleczanów (hiperlaktatemia) wskazuje na zaburzenia równowagi między produkcją a eliminacją kwasu mlekowego.
Wzrost stężenia mleczanów w osoczu może być spowodowany zwiększoną produkcją (hipoksja tkankowa, intensywny wysiłek fizyczny, sepsa) lub upośledzonym klirensem (niewydolność wątroby). Kwasica mleczanowa rozwija się, gdy stężenie mleczanów przekracza 5 mmol/l przy współistniejącym obniżeniu pH krwi poniżej 7,35.
Oznaczanie stężenia mleczanów jest istotnym parametrem diagnostycznym w stanach nagłych, pozwalającym na ocenę perfuzji tkankowej. Utrzymująca się hiperlaktatemia jest niekorzystnym czynnikiem rokowniczym w sepsie, wstrząsie oraz innych stanach krytycznych. Monitorowanie dynamiki zmian stężenia mleczanów w osoczu może być pomocne w ocenie skuteczności terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Diabufor XR
Kwasica mleczanowa jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem metabolicznym związanym ze stosowaniem metforminy w preparacie Diabufor XR, szczególnie w sytuacjach ostrego pogorszenia czynności nerek (GFR <30 ml/min), niewydolności serca, chorób układu krążenia i oddechowego oraz posocznicy. Nagłe pogorszenie funkcji nerek prowadzi do kumulacji metforminy i zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej. Objawy kliniczne obejmują duszność kwasiczą, ból brzucha, skurcze mięśni, astenie, hipotermię i w zaawansowanych przypadkach śpiączkę. Diagnostyka laboratoryjna wykazuje obniżone pH krwi (<7,35), podwyższone stężenie mleczanów (>5 mmol/l), zwiększoną lukę anionową oraz zaburzony stosunek mleczanów do pirogronianów. W przypadku wystąpienia objawów odwodnienia lub innych czynników ryzyka (np. nadmierne spożycie alkoholu, niewydolność wątroby, ketoza, stany niedotlenienia, stosowanie leków nefrotoksycznych) należy natychmiast przerwać podawanie metforminy i skonsultować się z lekarzem.
astenia, cukrzyca typu 2, czynność nerek, Diabufor XR, duszność kwasicza, hipoglikemia, hipotermia, ketoza, kontrola cukrzycy, kwasica mleczanowa, luka anionowa, meglitynidy, metformina, mleczany w osoczu, nefropatia kontrastowa, niedocukrzenie, niedotlenienie, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność serca, niewydolność wątroby, objawy kwasicy mleczanowej, pH krwi, pochodne sulfonylomocznika, śpiączka, spożycie alkoholu, środki kontrastowe z jodem, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metformin hydrochloride Inventia
Kwasica mleczanowa jest rzadkim, lecz poważnym powikłaniem metabolicznym terapii metforminą, najczęściej występującym w kontekście nagłego pogorszenia czynności nerek, chorób układu krążeniowo-oddechowego lub posocznicy. Czynniki ryzyka obejmują odwodnienie, stosowanie leków nefrotoksycznych (np. diuretyków, NLPZ), nadmierne spożycie alkoholu, niewydolność wątroby, niekontrolowaną cukrzycę, ketoza, głodzenie oraz stany niedotlenienia tkanek. Klinicznie kwasica mleczanowa manifestuje się dusznością kwasiczą, bólem brzucha, skurczami mięśni, osłabieniem, hipotermią, a w zaawansowanych stadiach śpiączką. Diagnostycznie obserwuje się obniżenie pH krwi poniżej 7,35, wzrost stężenia mleczanów powyżej 5 mmol/l, zwiększoną lukę anionową oraz podwyższony stosunek mleczanów do pirogronianów. W przypadku podejrzenia kwasicy mleczanowej konieczne jest natychmiastowe przerwanie metforminy i pilna konsultacja lekarska.
cukrzyca, czynność nerek, duszność kwasicza, hipoglikemia, hipotermia, ketoza, kwasica mleczanowa, luka anionowa, meglitynidy, metformina, mleczany w osoczu, nefropatia kontrastowa, niedotlenienie tkanek, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, niewydolność wątroby, odwodnienie, pH krwi, pochodna sulfonylomocznika, posocznica, śpiączka, środek kontrastowy jodowy, układ krążeniowo-oddechowy, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Etform SR
Metformina chlorowodorku w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Etform SR) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej, poważnego powikłania metabolicznego. Kwasica ta najczęściej pojawia się przy nagłym pogorszeniu czynności nerek, chorobach układu krążeniowo-oddechowego, posocznicy oraz w stanach odwodnienia, niewydolności wątroby, źle kontrolowanej cukrzycy, ketozy, długotrwałego głodzenia i niedotlenienia. Charakterystyczne objawy to duszność kwasicza, ból brzucha, skurcze mięśni, astenia, hipotermia i w zaawansowanych przypadkach śpiączka. Diagnostyka laboratoryjna obejmuje obniżenie pH krwi poniżej 7,35, wzrost stężenia mleczanów w osoczu powyżej 5 mmol/l, zwiększoną lukę anionową oraz podwyższony stosunek mleczanów do pirogronianów. Metformina jest przeciwwskazana u pacjentów z GFR <30 ml/min, a jej stosowanie należy przerwać w przypadku czynników pogarszających funkcję nerek, takich jak stosowanie leków nefrotoksycznych, odwodnienie czy badania z użyciem jodowych środków kontrastowych.
astenia, ciężka biegunka, cukrzyca typu 2, czynność nerek, duszność kwasicza, funkcja nerek, hipoglikemia, hipotermia, jodowy środek kontrastowy, ketoza, kontrola cukrzycy, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, luka anionowa, meglitynid, mleczany w osoczu, nefropatia kontrastowa, niedotlenienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, niewydolność wątroby, ostra niewydolność serca, pH krwi, pochodna sulfonylomocznika, posocznica, przewlekła niewydolność serca, skurcz mięśni, śpiączka, stosunek mleczanów do pirogronianów, układ krążeniowo-oddechowy, współczynnik przesączania kłębuszkowego, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metformax 1000
Metformina (Metformax 1000 mg) wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek, ze szczególnym uwzględnieniem przesączania kłębuszkowego (GFR), które powinno być oznaczane przed rozpoczęciem terapii i regularnie w trakcie leczenia. Lek jest przeciwwskazany przy GFR <30 ml/min oraz w stanach nagłego pogorszenia czynności nerek, które zwiększają ryzyko kwasicy mleczanowej – powikłania charakteryzującego się obniżeniem pH krwi poniżej 7,35, stężeniem mleczanów w osoczu powyżej 5 mmol/l, zwiększoną luką anionową i podwyższonym stosunkiem mleczanów do pirogronianów. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością serca (zwłaszcza ostrą i niestabilną), chorobami układu oddechowego, posocznicą, a także przy stosowaniu leków nefrotoksycznych (NLPZ, leki moczopędne, przeciwnadciśnieniowe). Metformina powinna być przerwana przed badaniami z kontrastem jodowym oraz zabiegami chirurgicznymi z zastosowaniem znieczulenia ogólnego, podpajęczynówkowego lub zewnątrzoponowego i może być wznowiona po minimum 48 godzinach, po potwierdzeniu stabilnej funkcji nerek.
astenia, badania laboratoryjne, ból brzucha, chlorowodorek metforminy, choroby układu krążenia, choroby układu oddechowego, cukrzyca, cukrzyca typu 2, dieta niskokaloryczna, duszność kwasicza, hipoglikemia, hipotermia, insulina, ketoza, kwasica mleczanowa, leki moczopędne, leki przeciwnadciśnieniowe, luka anionowa, meglitynidy, mleczany w osoczu, neuropatia, niedobór witaminy B12, niedokrwistość, niedotlenienie, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ostra niewydolność serca, pH krwi, pochodne sulfonylomocznika, posocznica, przesączanie kłębuszkowe, przewlekła niewydolność serca, skurcze mięśni, śpiączka, środki kontrastujące jodowe, stosunek mleczanów do pirogronianów, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Xuvelex XR
Podczas terapii metforminą w postaci Xuvelex XR (tabletki o przedłużonym uwalnianiu) kluczowe jest monitorowanie czynności nerek, ze szczególnym uwzględnieniem wskaźnika przesączania kłębuszkowego (GFR), który nie powinien spaść poniżej 30 mL/min, gdyż jest to bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku. Należy zachować ostrożność u pacjentów z niewydolnością serca, chorobami układu krążenia, układu oddechowego, a także w stanach odwodnienia, posocznicy czy przy stosowaniu leków nefrotoksycznych (NLPZ, diuretyki, leki przeciwnadciśnieniowe). Szczególną uwagę zwraca ryzyko kwasicy mleczanowej, której objawy to m.in. duszność kwasicza, ból brzucha, skurcze mięśni, astenia, hipotermia i śpiączka. Diagnostyka laboratoryjna wykazuje pH krwi <7,35 oraz stężenie mleczanów >5 mmol/L, zwiększoną lukę anionową i stosunek mleczanów do pirogronianów. W przypadku podejrzenia kwasicy mleczanowej należy natychmiast odstawić metforminę i podjąć interwencję medyczną.
astenia, ból brzucha, choroby układu krążenia, choroby układu oddechowego, cukrzyca, duszność kwasicza, GFR, hipoglikemia, hipotermia, ketoza, kwasica mleczanowa, lek przeciwnadciśnieniowy, meglitynydy, metformina, mleczany w osoczu, nefropatia kontrastowa, neuropatia, niedokrwistość, niedotlenienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, niewydolność wątroby, NLPZ, odwodnienie organizmu, pH krwi, pochodna sulfonylomocznika, pogorszenie czynności nerek, posocznica, skurcz mięśniowy, śpiączka, środek kontrastowy jodowy, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, witamina B12, wskaźnik przesączania kłębuszkowego, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Glucophage 850 mg
Glucophage 850 mg (metformina) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko rzadkiego, lecz poważnego powikłania metabolicznego – kwasicy mleczanowej. Szczególnie narażeni są pacjenci z ostrym pogorszeniem czynności nerek, chorobami układu krążenia, oddechowego, posocznicą, a także w stanach odwodnienia. Kwasica mleczanowa charakteryzuje się obniżeniem pH krwi poniżej 7,35, wzrostem stężenia mleczanów w osoczu powyżej 5 mmol/l, zwiększoną luką anionową oraz podwyższonym stosunkiem mleczanów do pirogronianów. Przed rozpoczęciem terapii należy ocenić wskaźnik filtracji kłębuszkowej (GFR), a metformina jest przeciwwskazana przy GFR < 30 ml/min. W trakcie leczenia konieczne jest regularne monitorowanie czynności nerek, zwłaszcza przy stosowaniu leków nefrotoksycznych (NLPZ, diuretyki, leki przeciwnadciśnieniowe) oraz w sytuacjach klinicznych zwiększających ryzyko kwasicy mleczanowej, takich jak niewydolność wątroby, nadmierne spożycie alkoholu, źle kontrolowana cukrzyca, ketoza czy stany niedotlenienia.
astenia, choroby układu krążenia, choroby układu oddechowego, cukrzyca, cukrzyca typu 2, czynność nerek, doustny lek przeciwcukrzycowy, duszność kwasicza, GFR, hipoglikemia, hipotermia, insulina, ketoza, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, luka anionowa, meglitynid, metformina, mleczany w osoczu, nefropatia kontrastowa, neuropatia, niedobór witaminy B12, niedokrwistość, niedotlenienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, NLPZ, pH krwi, pochodna sulfonylomocznika, posocznica, śpiączka, środek kontrastowy, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Glucophage XR
Kwasica mleczanowa jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem terapii metforminą, szczególnie w kontekście ostrego pogorszenia czynności nerek, chorób układu krążenia, oddechowego oraz posocznicy. Kluczowym czynnikiem ryzyka jest kumulacja metforminy przy GFR < 30 ml/min, co wymaga regularnego monitorowania filtracji kłębuszkowej przed i w trakcie leczenia. Wskazane jest tymczasowe odstawienie metforminy w stanach odwodnienia, po podaniu jodowych środków kontrastowych (przez co najmniej 48 godzin) oraz przed zabiegami chirurgicznymi. Diagnostyka kwasicy mleczanowej opiera się na obniżeniu pH krwi poniżej 7,35, wzroście stężenia mleczanów powyżej 5 mmol/l, zwiększeniu luki anionowej oraz stosunku mleczanów do pirogronianów. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością serca, niewydolnością wątroby, nadmiernym spożyciem alkoholu, źle kontrolowaną cukrzycą oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków nefrotoksycznych (NLPZ, leki moczopędne, przeciwnadciśnieniowe).
astenia, biegunka, ból brzucha, choroby układu krążenia, choroby układu oddechowego, duszność kwasicza, filtracja kłębuszkowa, GFR, hipoglikemia, hipotermia, jodowy środek kontrastowy, ketoza, kumulacja metforminy, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, luka anionowa, meglitynid, metformina, mleczany w osoczu, nefropatia kontrastowa, neuropatia, niedokrwistość, niedotlenienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, odwodnienie, pH krwi, pochodna sulfonylomocznika, pogorszenie czynności nerek, posocznica, skurcz mięśniowy, śpiączka, stosunek mleczanów do pirogronianów, witamina B12, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, wymioty, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe