środki kontrastujące jodowe
Środki kontrastujące jodowe to substancje zawierające atomy jodu, stosowane w badaniach obrazowych, takich jak tomografia komputerowa (TK), angiografia, urografia czy flebografia. Dzięki wysokiej liczbie atomowej jodu, związki te pochłaniają promieniowanie rentgenowskie, co umożliwia uwidocznienie naczyń krwionośnych, narządów i struktur anatomicznych, które bez kontrastu byłyby słabo widoczne.
Współcześnie stosuje się niejonowe, niskoosmolarne lub izoosmolarne środki kontrastujące, które charakteryzują się lepszym profilem bezpieczeństwa niż starsze preparaty jonowe. Najczęściej wykorzystywane związki to jopromid, jomeprol, jopamidol, joheksol oraz jodiksanol. Podawane są dożylnie, dotętniczo lub do jam ciała, w zależności od rodzaju badania.
Zastosowanie środków kontrastujących jodowych wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji niepożądanych, od łagodnych (nudności, wymioty, pokrzywka) po ciężkie reakcje anafilaktoidalne (obrzęk krtani, skurcz oskrzeli, wstrząs). Szczególnym powikłaniem jest nefropatia pokontrastowa, występująca u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek. Przed badaniem z użyciem tych preparatów należy przeprowadzić dokładny wywiad w kierunku czynników ryzyka oraz odpowiednio przygotować pacjenta, zwłaszcza poprzez nawodnienie.
Przeciwwskazania do stosowania jodowych środków kontrastujących obejmują ciężką niewydolność nerek, nieleczoną nadczynność tarczycy, ciężką niewydolność serca oraz wcześniejsze ciężkie reakcje alergiczne na preparaty jodowe. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z astmą, cukrzycą, niewydolnością nerek, chorych leczonych metforminą oraz kobiet w ciąży.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metformax 1000
Metformina (Metformax 1000 mg) wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek, ze szczególnym uwzględnieniem przesączania kłębuszkowego (GFR), które powinno być oznaczane przed rozpoczęciem terapii i regularnie w trakcie leczenia. Lek jest przeciwwskazany przy GFR <30 ml/min oraz w stanach nagłego pogorszenia czynności nerek, które zwiększają ryzyko kwasicy mleczanowej – powikłania charakteryzującego się obniżeniem pH krwi poniżej 7,35, stężeniem mleczanów w osoczu powyżej 5 mmol/l, zwiększoną luką anionową i podwyższonym stosunkiem mleczanów do pirogronianów. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością serca (zwłaszcza ostrą i niestabilną), chorobami układu oddechowego, posocznicą, a także przy stosowaniu leków nefrotoksycznych (NLPZ, leki moczopędne, przeciwnadciśnieniowe). Metformina powinna być przerwana przed badaniami z kontrastem jodowym oraz zabiegami chirurgicznymi z zastosowaniem znieczulenia ogólnego, podpajęczynówkowego lub zewnątrzoponowego i może być wznowiona po minimum 48 godzinach, po potwierdzeniu stabilnej funkcji nerek.
astenia, badania laboratoryjne, ból brzucha, chlorowodorek metforminy, choroby układu krążenia, choroby układu oddechowego, cukrzyca, cukrzyca typu 2, dieta niskokaloryczna, duszność kwasicza, hipoglikemia, hipotermia, insulina, ketoza, kwasica mleczanowa, leki moczopędne, leki przeciwnadciśnieniowe, luka anionowa, meglitynidy, mleczany w osoczu, neuropatia, niedobór witaminy B12, niedokrwistość, niedotlenienie, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ostra niewydolność serca, pH krwi, pochodne sulfonylomocznika, posocznica, przesączanie kłębuszkowe, przewlekła niewydolność serca, skurcze mięśni, śpiączka, środki kontrastujące jodowe, stosunek mleczanów do pirogronianów, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe