skrzeplina żylna
Skrzeplina żylna (zakrzepica żylna) to stan chorobowy polegający na powstaniu zakrzepu wewnątrz naczynia żylnego, który może częściowo lub całkowicie blokować przepływ krwi. Najczęściej występuje w kończynach dolnych, ale może pojawić się w dowolnym miejscu układu żylnego.
Główne czynniki ryzyka zakrzepicy żylnej obejmują: unieruchomienie, zabiegi chirurgiczne, urazy, ciążę, doustne środki antykoncepcyjne, hormonalną terapię zastępczą, nowotwory złośliwe, choroby zapalne oraz wrodzone lub nabyte zaburzenia krzepnięcia. Kluczową rolę odgrywa również triada Virchowa: zastój krwi, uszkodzenie śródbłonka naczyniowego oraz nadkrzepliwość.
Objawy skrzepliny żylnej mogą być niespecyficzne i obejmują: ból, obrzęk, zaczerwienienie, ucieplenie kończyny oraz ból przy palpacji przebiegu żył. Najgroźniejszym powikłaniem jest zatorowość płucna, występująca gdy fragment skrzepliny oderwie się i przemieści do naczyń płucnych.
Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym, ocenie poziomu D-dimerów oraz badaniach obrazowych, głównie ultrasonografii dopplerowskiej. Leczenie obejmuje stosowanie antykoagulantów (heparyny, antagonistów witaminy K, nowych doustnych antykoagulantów), a w wybranych przypadkach – trombolizy lub metod chirurgicznych.
Profilaktyka zakrzepicy żylnej ma kluczowe znaczenie u pacjentów z grup ryzyka i obejmuje wczesne uruchamianie, stosowanie pończoch uciskowych, przerywanej kompresji pneumatycznej oraz farmakoprofilaktyki przy użyciu heparyn drobnocząsteczkowych lub innych leków przeciwkrzepliwych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zakrzepica żył głębokich – Zapobieganie i profilaktyka
Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) stanowi istotne zagrożenie dla pacjentów hospitalizowanych, z ryzykiem rozwoju sięgającym około 50% w warunkach szpitalnych. Kluczowym elementem profilaktyki jest ocena ryzyka zakrzepowo-zatorowego, która pozwala na klasyfikację pacjentów do grup niskiego, umiarkowanego i wysokiego ryzyka, co determinuje dobór odpowiednich metod zapobiegania. Profilaktyka obejmuje metody mechaniczne, takie jak wczesne uruchomienie, pończochy uciskowe o ciśnieniu 15-30 mmHg, przerywaną kompresję pneumatyczną oraz farmakologiczne stosowanie heparyn drobnocząsteczkowych (np. enoksaparyna, dalteparyna), heparyny niefrakcjonowanej, fondaparynuksu oraz doustnych antykoagulantów bezpośredniego działania (DOAC). Wytyczne ASH i ACCP rekomendują stosowanie profilaktyki farmakologicznej u pacjentów internistycznych i chirurgicznych, z uwzględnieniem przeciwwskazań takich jak aktywne krwawienie czy zaburzenia krzepnięcia. Szczególną uwagę zwraca się na pacjentów po dużych zabiegach ortopedycznych, u których profilaktyka powinna trwać od 10 do 35 dni po operacji.
alloplastyka stawu biodrowego, antagonista witaminy K, cewnik centralny, chemioterapia, choroba nowotworowa, cięcie cesarskie, czynnik Xa, doustny antykoagulant, endoprotezoplastyka stawu biodrowego, fondaparynuks, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, krwawienie, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, małopłytkowość indukowana heparyną, niewydolność nerek, niewydolność serca, pończochy uciskowe, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, profilaktyka przeciwzakrzepowa, przerywana kompresja pneumatyczna, skrzeplina żylna, stratyfikacja ryzyka, szpiczak mnogi, trombofilia, zakrzepica żył głębokich, zapalna choroba jelit, zatorowość płucna, zespół pozakrzepowy - Leksykon chorób i schorzeń
Zatorowość płucna – Zapobieganie i profilaktyka
Zatorowość płucna (PE) jest trzecią najczęstszą przyczyną zgonów sercowo-naczyniowych, powstającą najczęściej w wyniku migracji skrzepliny z żył głębokich kończyn dolnych do naczyń płucnych. Rocznie umiera z jej powodu około 100 000 osób, a nawet 600 000 Amerykanów doświadcza DVT lub PE. Kluczowa jest profilaktyka, oparta na identyfikacji pacjentów z grupy ryzyka, do której należą m.in. unieruchomienie, wiek >60 lat, otyłość, choroby nowotworowe, ciąża, stosowanie estrogenów, zabiegi chirurgiczne oraz palenie tytoniu. Ocena ryzyka odbywa się za pomocą narzędzi takich jak skala Capriniego czy algorytm QThrombosis, co umożliwia dobór odpowiedniej profilaktyki mechanicznej (pończochy uciskowe 15-30 mmHg, przerywany ucisk pneumatyczny, wczesna mobilizacja, elewacja kończyn) oraz farmakologicznej (LDUH 5000 j.m. co 8-12 h, LMWH, fondaparynuks 2,5 mg/d, DOACs, warfaryna, aspiryna). Filtry do żyły głównej dolnej stosuje się wyłącznie w wyjątkowych przypadkach z przeciwwskazaniami do leczenia przeciwkrzepliwego.
apiksaban, bezpośredni doustny antykoagulant, choroba nowotworowa, choroba zakrzepowo-zatorowa, dabigatran, doustny antykoagulant, edoksaban, endoprotezoplastyka biodra, endoprotezoplastyka kolana, endoprotezoplastyka stawu biodrowego, enoksaparyna, filtr do żyły głównej dolnej, fondaparynuks, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor czynnika Xa, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwkrzepliwy, naczynie płucne, nadkrzepliwość, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, pończochy uciskowe, profilaktyka przeciwzakrzepowa, przerywany ucisk pneumatyczny, rywaroksaban, skrzeplina żylna, trombofilia, uraz rdzenia kręgowego, warfaryna, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa