toksyczność kwasu borowego
Kwas borowy to substancja chemiczna (H₃BO₃) stosowana w medycynie jako środek antyseptyczny, jednak jego zastosowanie jest ograniczone ze względu na potencjalną toksyczność. Związek ten może wywołać ostre lub przewlekłe zatrucie, szczególnie przy stosowaniu na uszkodzoną skórę, błony śluzowe lub u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.
Toksyczność kwasu borowego objawia się głównie zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka), skóry (rumień, złuszczanie skóry), układu nerwowego (splątanie, drgawki) oraz zaburzeniami metabolicznymi. Szczególnie wrażliwe na toksyczne działanie kwasu borowego są niemowlęta i małe dzieci, u których odnotowano przypadki śmiertelne po miejscowym zastosowaniu preparatów zawierających ten związek.
Mechanizm toksyczności kwasu borowego wiąże się z jego wpływem na metabolizm komórkowy, szczególnie z zaburzeniem metabolizmu węglowodanów i działaniem na błony komórkowe. W przypadku zatrucia stosuje się leczenie objawowe i podtrzymujące, a w ciężkich przypadkach może być konieczna hemodializa w celu usunięcia związku z organizmu. Ze względu na ryzyko toksyczności, współczesne wytyczne medyczne ograniczają stosowanie preparatów zawierających kwas borowy, szczególnie u dzieci i kobiet w ciąży.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas borowy – Przedawkowanie
Kwas borowy, stosowany w dermatologii w formie płynów, maści, pudrów i roztworów, może ulegać systemowej absorpcji szczególnie po spożyciu, aplikacji na uszkodzoną lub zapalnie zmienioną skórę, co niesie ryzyko toksyczności. Przedawkowanie prowadzi do objawów obejmujących przewód pokarmowy (biegunka, wymioty, krwawe stolce), uszkodzenie wątroby (podwyższenie enzymów, dysfunkcja), nerek (ostra niewydolność), układu krążenia (niewydolność, zapaść), OUN (drgawki) oraz reakcje skórne i gorączkę, a w ciężkich przypadkach może skutkować zgonem. Preparaty różnią się zawartością kwasu borowego: np. Afronis zawiera 3 g/100 g, Antypot 100 mg/g, Borasol 30 mg/g, Gemiderma 5 mg/g, Homeoplasmine 4 g/100 g, a Maść borna Aflofarm aż 10 g/100 g, co wpływa na ryzyko przedawkowania, zwłaszcza przy nieprawidłowym stosowaniu lub u pacjentów z uszkodzoną skórą.
absorpcja systemowa, ból brzucha, dekontaminacja przewodu pokarmowego, diureza, efekt toksyczny, enzym wątrobowy, intoksykacja, krwawy stolec, krwioobieg, kumulacja w organizmie, kwas borowy, leczenie przeciwdrgawkowe, manifestacja neurologiczna, neurotoksyczność, niewydolność krążenia obwodowego, ośrodek toksykologiczny, ostra niewydolność nerek, ostre zatrucie, preparat dermatologiczny, przewlekłe zatrucie, reakcja skórna, równowaga elektrolitowa, toksyczność kwasu borowego, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, wchłanianie systemowe, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tormentiol
Produkt leczniczy Tormentiol zawiera substancje czynne takie jak wyciąg z kłącza pięciornika (2 g/100 g), ichtamol (2 g/100 g), boraks (1 g/100 g) oraz tlenek cynku (20 g/100 g), które wymagają zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Przekroczenie zalecanego czasu terapii może prowadzić do kumulacji kwasu borowego, metabolitu boraksu, co niesie ryzyko toksyczności systemowej. Preparat nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 12 roku życia ze względu na zwiększone ryzyko wchłaniania i toksyczności boru oraz potencjalny negatywny wpływ na płodność. Należy unikać aplikacji na rozległe powierzchnie skóry oraz kontaktu z oczami, a także informować pacjentów o możliwości trwałego zabrudzenia odzieży z powodu ciemnej barwy maści wynikającej z obecności ichtamolu.
boraks, działanie niepożądane, ichtamol, kontakt z oczami, kontaktowe zapalenie skóry, kumulacja kwasu borowego, kwas borowy, lanolina, nadwrażliwość na lanolinę, podrażnienie miejscowe, powierzchnia skóry, reakcja nadwrażliwości miejscowa, reakcja skórna miejscowa, tlenek cynku, toksyczność kwasu borowego, wchłanianie kwasu borowego, wchłanianie systemowe, wpływ na płodność, wyciąg z kłącza pięciornika, zatrucie