suche zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa
Suche zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa (łac. rhinitis sicca atrophicans), zwane również ozena, to przewlekły proces zapalny charakteryzujący się postępującym zanikiem nabłonka, gruczołów oraz naczyń krwionośnych błony śluzowej jamy nosowej. Prowadzi to do utraty fizjologicznej wilgotności i funkcji oczyszczającej nosa.
W obrazie klinicznym dominuje uczucie suchości, pieczenia i dyskomfortu w nosie, tworzenie się strupów oraz częste krwawienia z nosa. Charakterystycznym objawem jest nieprzyjemny zapach wydzieliny (fetor) spowodowany kolonizacją bakteryjną, najczęściej przez Klebsiella ozaenae. Choroba prowadzi do poszerzenia jam nosowych i może skutkować zaburzeniami węchu.
Etiologia schorzenia jest złożona i obejmuje czynniki infekcyjne, autoimmunologiczne, niedobory żywieniowe oraz wpływy środowiskowe, takie jak ekspozycja na zanieczyszczenia czy suche powietrze. Leczenie ma charakter głównie objawowy i polega na nawilżaniu błony śluzowej, usuwaniu strupów oraz stosowaniu maści natłuszczających. W przypadkach zaawansowanych stosuje się antybiotykoterapię celowaną oraz leki immunomodulujące.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Xylodex 0,1% regeneracja (0,1 mg + 5 mg)/dawkę
Lek Xylodex 0,1% regeneracja zawiera ksylometazolinę chlorowodorek (0,1 mg/dawka) oraz deksopantenol (5,0 mg/dawka) i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatu, w tym na chlorek benzalkoniowy (0,2 mg/ml), który może wywoływać reakcje alergiczne. Nie należy stosować leku u dzieci poniżej 6 lat ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych oraz wyższe stężenie ksylometazoliny w porównaniu do preparatów dedykowanych młodszym pacjentom. Przeciwwskazaniem jest także suche zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa (rhinitis sicca), gdzie ksylometazolina może pogłębiać uszkodzenia śluzówki, mimo obecności regenerującego deksopantenolu. Ponadto, lek jest niewskazany u pacjentów po zabiegach chirurgicznych drogą przeznosową oraz po operacjach z odsłonięciem opony twardej, ze względu na ryzyko przenikania substancji czynnych do ośrodkowego układu nerwowego i potencjalnych poważnych działań niepożądanych.
bariera krew-mózg, bezpieczeństwo farmakoterapii, chlorek benzalkoniowy, deksopantenol, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, ksylometazoliny chlorowodorek, nadwrażliwość, odsłonięcie opony twardej, ośrodkowy układ nerwowy, rhinitis sicca, substancja konserwująca, substancja pomocnicza, suche zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa, sympatykomimetyk, zabieg chirurgiczny przeznosowy, zabieg neurochirurgiczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Orinox 1 mg/ml
Preparat Orinox (1 mg/ml chlorowodorek ksylometazoliny, aerozol do nosa) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym 0,1 mg chlorku benzalkoniowego na ml roztworu. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują pacjentów po neurochirurgicznych zabiegach, zwłaszcza po hipofizektomii oraz operacjach z odsłonięciem opony twardej, ze względu na ryzyko poważnych powikłań i potencjalnego przedostania się ksylometazoliny do przestrzeni podpajęczynówkowej. Preparat jest również przeciwwskazany u osób z suchym zanikowym zapaleniem błony śluzowej nosa, gdzie może pogłębić zmiany troficzne śluzówki, oraz u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem przesączania, gdyż lek α-adrenergiczny może zwiększać ciśnienie wewnątrzgałkowe.
aerozol donosowy, chlorek benzalkoniowy, chlorowodorek ksylometazoliny, ciśnienie wewnątrzgałkowe, hipofizektomia, jaskra z wąskim kątem przesączania, lek zwężający naczynia krwionośne, nadwrażliwość na substancję czynną, opona twarda, przestrzeń podpajęczynówkowa, substancja pomocnicza, suche zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa, wysychające zapalenie błony śluzowej nosa, zabieg neurochirurgiczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Xylodex 0,05% regeneracja (0,05 mg + 5 mg)/dawkę
Lek Xylodex 0,05% regeneracja, zawierający ksylometazolinę chlorowodorek (0,05 mg/dawkę) oraz deksopantenol (5,0 mg/dawkę), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki aktywne lub substancje pomocnicze, w tym chlorek benzalkoniowy (0,2 mg/ml). Nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 2. roku życia ze względu na ryzyko przedawkowania i poważnych działań niepożądanych. Ponadto, preparat jest niewskazany u pacjentów z suchym, zanikowym zapaleniem błony śluzowej nosa (rhinitis sicca), po zabiegach chirurgicznych drogą przeznosową oraz po operacjach z odsłonięciem opony twardej, ze względu na ryzyko powikłań neurologicznych wynikających z potencjalnego przenikania substancji czynnych do ośrodkowego układu nerwowego.
alfa-adrenomimetyk, bariera krew-mózg, cukrzyca, deksopantenol, ksylometazoliny chlorowodorek, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, opona twarda, parametr hemodynamiczny, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, powikłanie neurologiczne, reakcja alergiczna, rhinitis sicca, środek obkurczający naczynia krwionośne, suche zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa, sympatykomimetyk, zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sudafed XyloSpray HA 1 mg/ml
Sudafed XyloSpray HA, zawierający ksylometazolinę chlorowodorek w stężeniu 1 mg/ml, jest aerozolem do nosa, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, głównie miejscowych. Najczęściej obserwuje się podrażnienie błony śluzowej nosa, manifestujące się pieczeniem, suchością oraz kichaniem, szczególnie u pacjentów z nadwrażliwością. Istotnym zjawiskiem jest efekt z odbicia (przekrwienie reaktywne), pojawiający się po zaprzestaniu terapii, a długotrwałe lub nadmierne stosowanie może prowadzić do rhinitis medicamentosa już po 5 dniach, a następnie do rhinitis sicca. Niezbyt często występują krwawienia z nosa jako powikłanie miejscowe.
bezsenność, błona śluzowa nosa, ból głowy, działania niepożądane, działanie sympatykomimetyczne, efekt z odbicia, kołatanie serca, krwawienie z nosa, ksylometazoliny chlorowodorek, monitorowanie niepożądanych działań produktów leczniczych, nadciśnienie tętnicze, nudności, obrzęk błony śluzowej, podrażnienie błony śluzowej, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, przekrwienie reaktywne, reakcja alergiczna, rhinitis medicamentosa, rhinitis sicca, suche zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa, suchość błony śluzowej nosa, Sudafed XyloSpray HA, tachykardia, uczucie zmęczenia, zaburzenia widzenia - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Afrin ND Mentol 0,5 mg/ml
Lek Afrin ND Mentol w postaci aerozolu do nosa zawiera 0,5 mg/ml oksymetazoliny chlorowodorku i posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Preparatu nie należy stosować u pacjentów z nadwrażliwością na oksymetazolinę lub składniki pomocnicze, takie jak benzalkoniowy chlorek (0,25 mg/ml), alkohol benzylowy (3,0 mg/ml) oraz glikol propylenowy (5 mg/ml), ze względu na ryzyko reakcji alergicznych i podrażnień błony śluzowej. Przeciwwskazania obejmują także stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO) w ciągu ostatnich 2 tygodni, jaskrę z wąskim kątem przesączania, ostrą chorobę wieńcową, lewokomorową niewydolność serca, a także stany zapalne i atrofię błony śluzowej nosa. Preparat jest niewskazany u dzieci poniżej 6. roku życia z powodu ryzyka działań ogólnoustrojowych oksymetazoliny oraz u pacjentów po przezklinowym usunięciu przysadki, gdzie istnieje zwiększone ryzyko powikłań kardiologicznych i hormonalnych.
aerozol do nosa, alkohol benzylowy, astma sercowa, benzalkoniowy chlorek, beta-bloker, choroba niedokrwienna serca, ciśnienie tętnicze, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie niepożądane, glikol propylenowy, idiosynkrazja, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra z wąskim kątem przesączania, lek sympatykomimetyczny, lewokomorowa niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na substancję czynną, oksymetazoliny chlorowodorek, ostra choroba wieńcowa, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, przezklinowe usunięcie przysadki, rhinitis medicamentosa, suche zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zapalenie błony śluzowej - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Afrin ND Glicerol 0,5 mg/ml
Lek Afrin ND Glicerol w postaci aerozolu do nosa zawiera oksymetazolinę chlorowodorek w stężeniu 0,5 mg/ml i posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed zastosowaniem. Podstawowymi przeciwwskazaniami są nadwrażliwość na oksymetazolinę, substancje pomocnicze (chlorek benzalkoniowy 0,25 mg/ml, alkohol benzylowy 2,5 mg/ml) oraz wcześniejsza nadwrażliwość na leki sympatykomimetyczne. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów stosujących inhibitory monoaminooksydazy (MAO) obecnie lub w ciągu ostatnich 2 tygodni ze względu na ryzyko poważnych powikłań układu sercowo-naczyniowego. Ponadto, nie powinien być stosowany u chorych z jaskrą z wąskim kątem przesączania, po przezklinowym usunięciu przysadki oraz u osób z ostrą chorobą wieńcową i lewokomorową niewydolnością serca, gdyż oksymetazolina może nasilać objawy tych schorzeń i prowadzić do dekompensacji hemodynamicznej.
Preparat jest również przeciwwskazany u dzieci poniżej 6 roku życia z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i ryzyka działań niepożądanych. Nie zaleca się stosowania Afrin ND Glicerol u pacjentów z zapaleniem skóry i błony śluzowej przedsionka nosa oraz suchym zanikowym zapaleniem błony śluzowej nosa, gdyż oksymetazolina może pogarszać stan zapalny i suchość błony śluzowej. Dodatkowo, idiosynkrazja na którykolwiek składnik leku stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do jego stosowania. W przypadku obecności wymienionych przeciwwskazań należy rozważyć alternatywne metody leczenia niedrożności nosa, które nie niosą ryzyka powikłań układu sercowo-naczyniowego ani nie nasilają istniejących schorzeń błony śluzowej.
aerozol do nosa, Afrin ND Glicerol, alkohol benzylowy, astma sercowa, chlorek benzalkoniowy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dekompensacja krążenia, idiosynkrazja, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra z wąskim kątem przesączania, lek sympatykomimetyczny, lewokomorowa niewydolność serca, nadwrażliwość na substancję czynną, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność krążenia, oksymetazoliny chlorowodorek, ostra choroba wieńcowa, powikłanie układu sercowo-naczyniowego, przezklinowe usunięcie przysadki, suche zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa, zaburzenie hormonalne, zapalenie błony śluzowej przedsionka nosa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sudafed XyloSpray 1 mg/ml
Sudafed XyloSpray, zawierający 1 mg/ml chlorowodorku ksylometazoliny, wykazuje działania niepożądane głównie miejscowe, takie jak podrażnienie błony śluzowej nosa (pieczenie, suchość) oraz kichanie, występujące często (1/100 do <1/10). Po zakończeniu terapii może pojawić się efekt z odbicia, czyli nasilenie obrzęku błony śluzowej nosa. Długotrwałe lub nadmierne stosowanie preparatu może prowadzić do polekowego zapalenia błony śluzowej nosa (rhinitis medicamentosa), które może rozwinąć się już po 5 dniach ciągłego stosowania, a w konsekwencji do suchego zanikowego zapalenia błony śluzowej nosa (rhinitis sicca). Rzadko (1/10 000 do <1/1000) obserwuje się objawy ze strony układu nerwowego, takie jak nudności, zaburzenia widzenia, ból głowy, bezsenność i uczucie zmęczenia.
bezsenność, ból głowy, długotrwałe stosowanie leku, działanie sympatykomimetyczne, efekt z odbicia, kołatanie serca, krwawienie z nosa, ksylometazolina, nadciśnienie tętnicze, nudności, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, reakcja alergiczna, rhinitis medicamentosa, rhinitis sicca, suche zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa, tachyfilaksja, tachykardia, zaburzenie widzenia, zmęczenie - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Orinox 0,5 mg/ml
Lek Orinox w postaci aerozolu do nosa zawiera ksylometazolinę chlorowodorek w stężeniu 0,5 mg/ml oraz substancję pomocniczą chlorek benzalkoniowy (0,1 mg/ml, 14 µg na dawkę). Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do stosowania są nadwrażliwość na składniki preparatu, przebyte zabiegi neurochirurgiczne z odsłonięciem opony twardej (w tym usunięcie przysadki mózgowej), suche zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa (rhinitis sicca) oraz jaskra z wąskim kątem przesączania. Ksylometazolina, jako agonista receptorów alfa-adrenergicznych, może nasilać suchość błony śluzowej, powodować powikłania neurologiczne oraz zwiększać ciśnienie wewnątrzgałkowe, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z wymienionymi schorzeniami.
chlorek benzalkoniowy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzyca, efekt z odbicia, IMAO, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra z wąskim kątem przesączania, krwawienie z nosa, ksylometazoliny chlorowodorek, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość, opona twarda, ostry napad jaskry, polekowe zapalenie błony śluzowej nosa, przekrwienie błony śluzowej, reakcja alergiczna, receptor alfa-adrenergiczny, rhinitis medicamentosa, rhinitis sicca, suche zanikowe zapalenie błony śluzowej nosa, tachyfilaksja, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, usunięcie przysadki mózgowej