Model for End-Stage Liver Disease
Model for End-Stage Liver Disease (MELD) to system punktowej oceny stosowany do określenia pilności przeszczepu wątroby u pacjentów z zaawansowaną chorobą wątroby. Opracowany w 2000 roku przez badaczy z Mayo Clinic, MELD jest obecnie standardowym narzędziem używanym przez większość ośrodków transplantacyjnych na świecie do priorytetyzacji pacjentów oczekujących na przeszczep wątroby.
Skala MELD opiera się na obiektywnych parametrach laboratoryjnych: stężeniu bilirubiny, kreatyniny oraz międzynarodowym współczynniku znormalizowanym (INR). Wartości te są wykorzystywane do obliczenia wyniku według specjalnego wzoru matematycznego. Wynik MELD waha się od 6 do 40 punktów, gdzie wyższa wartość wskazuje na większe ryzyko zgonu w ciągu 3 miesięcy i większą pilność przeszczepu.
W 2016 roku wprowadzono zmodyfikowaną wersję skali – MELD-Na, która uwzględnia również stężenie sodu w surowicy, co zwiększyło dokładność prognozowania śmiertelności. MELD jest przydatnym narzędziem nie tylko w kwalifikacji do przeszczepu, ale również w ocenie rokowania u pacjentów z marskością wątroby, określaniu ryzyka operacyjnego oraz monitorowaniu skuteczności leczenia w zaawansowanych chorobach wątroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Ostre niewydolność wątroby – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ostra niewydolność wątroby (ALF) to zespół kliniczny o wysokim ryzyku śmiertelności bez przeszczepienia. Kluczowa jest dokładna ocena prognostyczna, wykorzystująca m.in. kryteria Clichy i King’s College Hospital (KCH), choć ich zastosowanie jest ograniczone przez dostępność i czułość. W ALF wywołanej paracetamolem, złe rokowanie wiąże się z pH tętniczym <7,3, PT >100 s lub kreatyniną >300 μg/ml (3,4 mg/dl). W ALF niezwiązanej z paracetamolem, PT >100 s oraz co najmniej trzy z pięciu kryteriów (wiek <10 lub >40 lat, etiologia non-A/non-B, czas żółtaczki >7 dni, PT >50 s, bilirubina >300 μmol/L) wskazują na zły prognostyk. Modele MELD (>23,5) i jego modyfikacje (CATCH-LIFE-MELD, MELD-complication) poprawiają ocenę ryzyka, zwłaszcza w ACLF. Skala CLIF-SOFA przewyższa MELD pod względem czułości, swoistości i AUROC, a jej wersja pediatryczna (pCLIF-SOFA) jest lepsza niż PELD/MELD u dzieci z ALF. Dynamiczna ocena zmian parametrów prognostycznych w ciągu pierwszych dni hospitalizacji dostarcza dokładniejszych informacji o rokowaniu niż pojedyncze pomiary wyjściowe.
amoniak, bilirubina całkowita, Classification and Regression Tree, czas protrombinowy, elastografia wątroby, encefalopatia wątrobowa, koagulopatia, kreatynina, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, Model for End-Stage Liver Disease, niewydolność nerek, obrzęk mózgu, ostra niewydolność wątroby, piorunująca niewydolność wątroby, pole pod krzywą ROC, pomiar sztywności wątroby, przeszczepienie wątroby, samoistne bakteryjne zapalenie otrzewnej, sarkopenia, skala CLIF-SOFA, zatrucie paracetamolem, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Terlipressini acetas EVER Pharma 0,2 mg/ml
Terlipressini acetas EVER Pharma jest podawany wyłącznie dożylnie w formie roztworu o stężeniu 0,2 mg/ml, dostępnego w fiolkach 5 ml (1 mg) lub 10 ml (2 mg). W leczeniu ostrego krwawienia z żylaków przełyku dawka początkowa wynosi 1-2 mg octanu terlipresyny (5-10 ml roztworu) dostosowana do masy ciała pacjenta (<50 kg: 1 mg, 50-70 kg: 1,5 mg, >70 kg: 2 mg), podawana powoli dożylnie w ciągu jednej minuty. Dawka podtrzymująca to 1 mg co 4-6 godzin, a maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 120 μg/kg masy ciała. Czas leczenia wynosi 2-3 dni, w zależności od przebiegu choroby. W terapii zespołu wątrobowo-nerkowego typu 1 stosuje się początkowo 1 mg co 6 godzin przez minimum 3 dni, z możliwością zwiększenia dawki do 2 mg co 6 godzin, jeśli stężenie kreatyniny nie obniży się o co najmniej 30%. Leczenie trwa standardowo 7 dni, maksymalnie 14 dni, z jednoczesnym podawaniem albuminy (1 g/kg masy ciała pierwszego dnia, następnie 20-40 g/dobę). Alternatywnie możliwa jest ciągła infuzja dożylna od 2 mg/24h do maksymalnie 12 mg/24h, co może zmniejszać ryzyko ciężkich działań niepożądanych.
ciągła infuzja dożylna, ciężka choroba wątroby, hemostaza endoskopowa, krwawienie z żylaków przełyku, leczenie ratunkowe, leczenie uzupełniające, ludzka albumina, Model for End-Stage Liver Disease, niewydolność wątroby, octan terlipresyny, powolne wstrzyknięcie dożylne, przewlekła niewydolność nerek, skala MELD, stężenie kreatyniny, terapia endoskopowa, wstrzyknięcie dożylne, zaburzenie czynności nerek, zespół wątrobowo-nerkowy typu 1, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie wątroby alkoholowe – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie wątroby alkoholowe (AZWA) to ostry zespół kliniczny charakteryzujący się nagłym początkiem żółtaczki w ciągu ostatnich 8 tygodni oraz nieprawidłowościami w funkcjonowaniu wątroby u pacjentów z długotrwałym, intensywnym spożywaniem alkoholu (≥3 standardowe drinki/dzień u kobiet, ≥4 u mężczyzn przez minimum 6 miesięcy). Diagnostyka opiera się na kryteriach Narodowego Instytutu ds. Nadużywania Alkoholu i Alkoholizmu, obejmujących m.in. stężenie bilirubiny całkowitej ≥3 mg/dl (51,3 μmol/l), aktywność AST ≥50 U/l (0,83 μkat/l) z AST/ALT ≥1,5 oraz AST i ALT zazwyczaj <400 U/l (6,68 μkat/l). Badania laboratoryjne wykazują podwyższoną bilirubinę, GGTP, wydłużony czas protrombinowy/INR, obniżone albuminy, leukocytozę z neutrofilią (>20,0 x 10^9/l) oraz podwyższone CRP jako marker zapalenia. Diagnostyka różnicowa obejmuje wykluczenie innych przyczyn uszkodzenia wątroby, takich jak wirusowe zapalenia, choroby autoimmunologiczne czy polekowe uszkodzenia. Biopsja wątroby, choć nie jest rutynowo wymagana, pozostaje złotym standardem potwierdzającym rozpoznanie w około 85-95% przypadków i jest wskazana w diagnostycznych wątpliwościach lub przed leczeniem farmakologicznym.
aminotransferazy, autoimmunologiczna choroba wątroby, białko C-reaktywne, bilirubina całkowita, biopsja wątroby, choroba alkoholowa wątroby, choroba Wilsona, ciałka Mallory’ego-Denka, cytokeratyna 18, czas protrombinowy, dysfunkcja wątroby, elastografia przejściowa, fosfatydyloetanol, funkcja dyskryminacyjna Maddreya, gamma-glutamylotranspeptydaza, Model for End-Stage Liver Disease, morfologia krwi, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby, rak wątrobowokomórkowy, ropień wątroby, stosunek AST/ALT, testy funkcji wątroby, transferyna uboga w węglowodany, ultrasonografia jamy brzusznej, wirusowe zapalenie wątroby, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie wątroby alkoholowe, żółtaczka