alkohole wielowodorotlenowe
Alkohole wielowodorotlenowe, znane również jako poliole, to związki organiczne zawierające więcej niż jedną grupę hydroksylową (-OH) w swojej strukturze. Do najważniejszych przedstawicieli tej grupy należą glicerol (gliceryna), glikol etylenowy, ksylitol, sorbitol i mannitol.
W medycynie alkohole wielowodorotlenowe znajdują szerokie zastosowanie. Glicerol jest wykorzystywany jako środek nawilżający w preparatach dermatologicznych oraz jako substancja osmoaktywna w leczeniu obrzęku mózgu. Glikol propylenowy służy jako rozpuszczalnik w wielu formulacjach farmaceutycznych, szczególnie w preparatach do stosowania miejscowego.
Poliole jak ksylitol i sorbitol są stosowane jako substancje słodzące w produktach dla diabetyków, ponieważ mają niższy indeks glikemiczny niż cukry proste. Ksylitol wykazuje również właściwości przeciwpróchnicze, dlatego jest dodawany do gum do żucia i past do zębów. Mannitol znajduje zastosowanie jako środek diuretyczny oraz w diagnostyce czynności nerek.
Farmakologicznie, alkohole wielowodorotlenowe mogą działać jako środki osmotyczne, które zwiększają ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych, co wykorzystuje się w leczeniu obrzęków i podwyższonego ciśnienia śródczaszkowego. Należy jednak pamiętać, że niektóre z nich, jak glikol etylenowy, są toksyczne i mogą powodować poważne zatrucia objawiające się kwasicą metaboliczną, niewydolnością nerek i zaburzeniami neurologicznymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Septolete 1 mg
Septolete w formie pastylek twardych zawiera 1,0 mg chlorku benzalkoniowego jako substancję czynną w każdej pastylce, co sprawia, że przedawkowanie jest praktycznie niemożliwe przy standardowym stosowaniu terapeutycznym. Niemniej jednak, przy spożyciu dawek znacznie przekraczających zalecane, mogą wystąpić objawy niepożądane ze strony układu żołądkowo-jelitowego, takie jak nudności, wymioty oraz biegunka. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność substancji pomocniczych, w tym alkoholi wielowodorotlenowych (sorbitol 152,7 mg, glukoza ciekła 174,5 mg, sacharoza 632 mg, laktoza jednowodna 218,1 mg na pastylkę), które w dużych dawkach mogą nasilać objawy biegunki, co jest szczególnie istotne u dzieci ze względu na ryzyko zaburzeń wodno-elektrolitowych.
alkohole wielowodorotlenowe, biegunka, chlorek benzalkoniowy, dysfagia, efekt osmotyczny, glukoza ciekła, laktoza jednowodna, nudności, objawy biegunkowe, objawy gastroenterologiczne, ośrodek wymiotny, podrażnienie układu pokarmowego, populacja pediatryczna, przedawkowanie leku, sacharoza, sorbitol, wymioty, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon substancji czynnych
Chlorek benzalkoniowy – Przedawkowanie
Chlorek benzalkoniowy, będący czwartorzędową solą amoniową, wykazuje działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, stosowany jest zarówno miejscowo, jak i doustnie. Doustna dawka toksyczna wynosi 1-3 g, jednak większość preparatów leczniczych zawiera znacznie mniejsze ilości (np. 1-2 mg na pastylkę), co minimalizuje ryzyko przedawkowania przy prawidłowym stosowaniu. Objawy przedawkowania doustnego obejmują głównie zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, podrażnienie), a w preparatach złożonych mogą pojawić się dodatkowe symptomy, takie jak methemoglobinemia (w przypadku benzokainy), czy objawy układu krążenia i nerwowego (w preparatach z oksymetazoliną lub ksylometazoliną). Wchłanianie chlorku benzalkoniowego z preparatów miejscowych jest minimalne, co ogranicza ryzyko ostrego zatrucia, jednak przypadkowe spożycie wymaga natychmiastowego płukania jamy ustnej i konsultacji lekarskiej.
alkohole wielowodorotlenowe, bradykardia, chlorek benzalkoniowy, czwartorzędowe sole amoniowe, dawka toksyczna, depresja oddechowa, drgawki, działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, methemoglobinemia, monitorowanie EKG, nadciśnienie tętnicze, obrzęk płuc, ostre zatrucie, płukanie żołądka, przedawkowanie leku, przypadkowe spożycie preparatu, rozszerzenie źrenic, sinica, wchłanianie substancji, węgiel aktywowany, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zatrzymanie akcji serca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Septolete Junior 1,2 mg
Lek Septolete Junior zawiera 1,2 mg cetylopirydyniowego chlorku bezwodnego w jednej pastylce, co stanowi substancję czynną o działaniu miejscowo antyseptycznym. Preparat ma postać fioletowych, okrągłych pastylek o smaku czereśniowym. Dotychczas nie odnotowano przypadków przedawkowania, a ryzyko jest oceniane jako bardzo niskie ze względu na niewielką zawartość substancji czynnej. W przypadku spożycia dawek przekraczających zalecane mogą pojawić się objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty oraz biegunka, które są związane zarówno z działaniem cetylopirydyniowego chlorku, jak i substancji pomocniczych, w szczególności alkoholi wielowodorotlenowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na dzieci, u których duże dawki alkoholi wielowodorotlenowych mogą wywołać efekt osmotyczny prowadzący do biegunki.