fosfokinaza keratynowa
Fosfokinaza keratynowa (CPK, kinaza kreatynowa, CK) to enzym występujący głównie w mięśniach szkieletowych, mięśniu sercowym oraz w mózgu. Odpowiada za katalizowanie reakcji przeniesienia grupy fosforanowej z ATP na kreatyninę, tworząc fosfokreatynę – związek magazynujący energię w komórkach mięśniowych.
W diagnostyce medycznej oznaczenie aktywności CK we krwi stanowi istotny wskaźnik uszkodzenia tkanek mięśniowych. Podwyższone wartości enzymu obserwuje się w zawale mięśnia sercowego, zapaleniu mięśni szkieletowych, dystrofiach mięśniowych, rabdomiolizie oraz po urazach mięśni. Normy laboratoryjne różnią się w zależności od płci, wieku i stosowanej metodyki oznaczania.
Fosfokinaza keratynowa występuje w organizmie w trzech izoformach: CK-MM (dominująca w mięśniach szkieletowych), CK-MB (charakterystyczna dla mięśnia sercowego) oraz CK-BB (obecna głównie w tkance mózgowej). Oznaczenie specyficznych izoenzymów, szczególnie CK-MB, ma kluczowe znaczenie w diagnostyce zawału serca, choć obecnie oznaczenie troponin sercowych stanowi metodę o większej czułości i specyficzności.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Cogiton 5
Leczenie chlorowodorkiem donepezylu powinno być prowadzone przez lekarza doświadczonego w diagnostyce i terapii otępienia w chorobie Alzheimera, zgodnie z kryteriami DSM-5 lub ICD-10. Terapia wymaga regularnej kontroli przyjmowania leku oraz oceny korzyści terapeutycznych, a leczenie podtrzymujące należy kontynuować tak długo, jak utrzymuje się pozytywny efekt. Donepezyl, jako inhibitor cholinesterazy, może powodować bradykardię, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przewodnictwa sercowego, a także wydłużenie odstępu QTc i torsade de pointes, co wymaga ostrożności i monitorowania EKG u osób z chorobami serca lub zaburzeniami elektrolitowymi. Ponadto, lek może nasilać zwiotczenie mięśni podczas znieczulenia ogólnego oraz wywoływać działania niepożądane takie jak drgawki, objawy pozapiramidowe czy złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN), zwłaszcza u pacjentów stosujących leki przeciwpsychotyczne.
blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, chlorowodorek donepezylu, choroba wrzodowa, częstoskurcz komorowy torsade de pointes, fosfokinaza keratynowa, hipertermia, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitor cholinesterazy, mioglobinuria, napad drgawkowy, niedrożność pęcherza moczowego, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewyrównana niewydolność serca, objaw pozapiramidowy, omdlenie i drgawki, ostra niewydolność nerek, otępienie naczyniowe, otępienie w chorobie Alzheimera, rabdomioliza, sztywność mięśni, tachykardia, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie elektrolitowe, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, złośliwy zespół neuroleptyczny, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Apo-Doperil
Donepezyl, inhibitor cholinesterazy stosowany w terapii otępienia, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ciężką postacią otępienia, innymi typami otępienia oraz zaburzeniami pamięci związanymi z wiekiem, ze względu na brak badań w tych grupach. Lek może nasilać zwiotczenie mięśni podczas znieczulenia z użyciem pochodnych sukcynylocholiny, dlatego konieczne jest poinformowanie anestezjologa o jego stosowaniu. Donepezyl może wywoływać efekt wagotoniczny prowadzący do bradykardii, szczególnie u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego lub blokami przewodzenia nadkomorowego. Zgłaszano przypadki omdleń i drgawek, a także ryzyko bloku serca i zahamowania zatokowego. Pacjenci z ryzykiem choroby wrzodowej, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu NLPZ, powinni być monitorowani, choć badania kliniczne nie wykazały zwiększonej częstości wrzodów ani krwawień. Należy również zachować ostrożność u pacjentów z problemami urologicznymi ze względu na ryzyko niedrożności ujścia pęcherza moczowego.
astma, blok przedsionkowo-komorowy, blok serca, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, choroba Alzheimera, choroba wrzodowa, drgawki, efekt wagotoniczny, fosfokinaza keratynowa, hipertermia, inhibitor acetylocholinesterazy, inhibitor cholinesterazy, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek cholinomimetyczny, niedrożność pęcherza moczowego, niestabilność autonomiczna, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność wątroby, objawy pozapiramidowe, obturacyjna choroba płuc, ostra niewydolność nerek, otępienie naczyniopochodne, rabdomioliza, sztywność mięśni, zahamowanie zatokowe, zespół chorego węzła zatokowego, złośliwy zespół neuroleptyczny, znieczulenie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Apo-Doperil
Donepezyl, stosowany w leczeniu choroby Alzheimera, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na swoje działanie cholinergiczne. Nie zaleca się stosowania u pacjentów z ciężką postacią otępienia, innymi typami otępienia lub zaburzeniami pamięci niezwiązanymi z chorobą Alzheimera. Donepezyl może nasilać zwiotczenie mięśni podczas znieczulenia pochodnymi sukcynylocholiny, dlatego anestezjolog powinien być poinformowany o jego stosowaniu. Istotne jest monitorowanie pacjentów pod kątem bradykardii, zwłaszcza u osób z zespołem chorego węzła zatokowego lub blokami przewodzenia nadkomorowego. Ryzyko wystąpienia napadów drgawkowych, objawów pozapiramidowych oraz złośliwego zespołu neuroleptycznego (NMS) wymaga uważnej obserwacji, zwłaszcza u pacjentów przyjmujących leki przeciwpsychotyczne. Donepezyl może również nasilać objawy astmy i obturacyjnej choroby płuc oraz powodować niedrożność ujścia pęcherza moczowego u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami odpływu moczu.
astma, blok serca, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, choroba Alzheimera, choroba wrzodowa, ciężka niewydolność wątroby, ciężka postać otępienia, działanie cholinergiczne, efekt wagotoniczny, fosfokinaza keratynowa, hipertermia, inhibitor acetylocholinesterazy, inhibitor cholinesterazy, laktoza jednowodna, lek cholinomimetyczny, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedrożność pęcherza moczowego, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, objawy pozapiramidowe, obturacyjna choroba płuc, omdlenie i drgawki, ostra niewydolność nerek, otępienie naczyniopochodne, rabdomioliza, zespół chorego węzła zatokowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pioglitazone Bioton 30 mg
Pioglitazon, stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych potwierdzony w badaniach klinicznych obejmujących 8100 pacjentów. Najczęściej obserwowanymi działaniami są obrzęki, występujące u 6-9% pacjentów w ciągu roku terapii, co jest istotnie wyższe niż w grupach kontrolnych (2-5%). Ponadto, średni przyrost masy ciała wynosił 2-3 kg po roku leczenia, co wiąże się zarówno z retencją płynów, jak i zwiększeniem tkanki tłuszczowej. Niewydolność serca, choć występuje z podobną częstością jak w grupach placebo i innych leków przeciwcukrzycowych, wymaga szczególnej uwagi, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu insuliny, gdzie ryzyko to wzrasta. Zaburzenia widzenia, głównie na początku terapii, są związane z przemijającymi zmianami stężenia glukozy i obrzękami soczewki. Monitorowanie enzymów wątrobowych, zwłaszcza AlAT, jest zalecane, choć częstość podwyższenia aktywności tego enzymu nie przekraczała częstości obserwowanej w grupie placebo.
aminotransferaza alaninowa, anafilaksja, białkomocz, cukromocz, dehydrogenaza mleczanowa, duszność, enzym wątrobowy, fosfokinaza keratynowa, hipoglikemia, krwiomocz, lek hipoglikemizujący, lek przeciwcukrzycowy, metformina, niedokrwistość, niewydolność serca, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, pioglitazon, pochodna sulfonylomocznika, podwójnie ślepa próba, pokrzywka, preparat farmakologiczny, profil bezpieczeństwa, rak pęcherza moczowego, reakcja nadwrażliwości, zaburzenie czucia, zaburzenie erekcji, zaburzenie widzenia, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie zatok, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pioglitazone Bioton 15 mg
Pioglitazon Bioton, dostępny w dawkach 15 mg, 30 mg i 45 mg, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według częstości występowania zgodnie z MedDRA. Najczęściej obserwowane działania to obrzęk (bardzo często), niewydolność serca, zakażenia górnych dróg oddechowych, niedokrwistość, zaburzenia czucia, ból głowy, zawroty głowy, zaburzenia widzenia, złamania kości, ból stawów, ból pleców, krwiomocz, zaburzenia erekcji oraz zwiększenie masy ciała i aktywności fosfokinazy keratynowej. W badaniach klinicznych odnotowano, że u pacjentów stosujących pioglitazon w terapii skojarzonej z insuliną wzrasta ryzyko niewydolności serca, szczególnie u osób powyżej 65 roku życia (9,7% vs 4,0% u młodszych). Złamania kości były częstsze u kobiet (5,1% vs 2,5% w grupie kontrolnej), natomiast u mężczyzn nie zaobserwowano istotnego wzrostu częstości złamań.
aminotransferaza alaninowa, anafilaksja, białkomocz, chlorowodorek pioglitazonu, cukromocz, dehydrogenaza mleczanowa, duszność, fosfokinaza keratynowa, hipoglikemia, krwiomocz, makroangiopatia, niedokrwistość, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, pokrzywka, profil bezpieczeństwa leku, rak pęcherza moczowego, reakcja alergiczna, zaburzenie czucia, zaburzenie erekcji, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie zatok