środki anaboliczno-androgenne
Środki anaboliczno-androgenne (SAA) to grupa związków obejmująca testosteron oraz syntetyczne pochodne, które naśladują jego działanie. W medycynie stosowane są w leczeniu hipogonadyzmu u mężczyzn, opóźnionego dojrzewania płciowego, anemii aplastycznej oraz w terapii kacheksji i wyniszczenia towarzyszącego chorobom przewlekłym.
Mechanizm działania SAA opiera się na wiązaniu z receptorami androgenowymi, co prowadzi do efektów anabolicznych (zwiększenie syntezy białek, wzrost masy mięśniowej, poprawa mineralizacji kości) oraz androgennych (rozwój męskich cech płciowych). Oba typy działania są niemożliwe do całkowitego rozdzielenia, co często prowadzi do występowania działań niepożądanych podczas terapii.
Stosowanie SAA wiąże się z ryzykiem licznych powikłań. Do najważniejszych należą: zaburzenia lipidowe (obniżenie HDL, wzrost LDL), hepatotoksyczność (szczególnie przy doustnych 17α-alkilowanych pochodnych), zaburzenia hormonalne (supresja osi podwzgórze-przysadka-gonady), powikłania sercowo-naczyniowe (przerost lewej komory serca, nadciśnienie), a także zmiany psychiczne (agresja, wahania nastroju). U kobiet dodatkowo mogą wystąpić objawy wirylizacji.
Nielegalne stosowanie SAA w celach pozamedycznych, głównie w sporcie i kulturystyce, stanowi poważny problem zdrowia publicznego. Wiąże się ono z przyjmowaniem dawek wielokrotnie przekraczających dawki terapeutyczne, co znacząco zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Wykrywanie niedozwolonego stosowania SAA stanowi ważny element kontroli antydopingowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – DHEA Aflofarm
Preparat DHEA Aflofarm zawiera 25 mg prasteronu (dehydroepiandrosteronu) w jednej tabletce powlekanej i jest wskazany do stosowania u pacjentów powyżej 40. roku życia, u których obserwuje się naturalny spadek stężenia DHEA. Preparat należy podawać rano, zgodnie z naturalnym rytmem dobowym syntezy hormonu, z zachowaniem ścisłego przestrzegania zaleceń dawkowania. Przeciwwskazania obejmują pacjentów poniżej 40 lat, kobiety stosujące hormonalną terapię zastępczą (HTZ) oraz sportowców wyczynowych ze względu na klasyfikację DHEA jako środka anaboliczno-androgennego niedozwolonego w sporcie. Konieczne jest unikanie jednoczesnego stosowania innych androgenów, aby zapobiec nadmiernemu wzrostowi stężenia hormonów androgennych. Przed rozpoczęciem terapii należy przeprowadzić dokładną ocenę korzyści i ryzyka oraz poinformować pacjenta o konieczności przestrzegania dyscypliny terapeutycznej.
amenorrhea, andropauza, antygen PSA, badanie densytometryczne, ciśnienie tętnicze, enzymy wątrobowe, gęstość mineralna kości, gruczoł krokowy, hematokryt, hirsutyzm, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormonalna terapia zastępcza, lipidogram, łysienie androgenowe, maskulinizacja, menopauza, morfologia krwi, prasteron, prolaktyna, środki anaboliczno-androgenne, stężenie glukozy, wolny testosteron, zaburzenia miesiączkowania - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Femistelin
Produkt leczniczy Femistelin 10 mg zawiera dehydroepiandrosteron (DHEA) i wymaga szczegółowego monitorowania klinicznego oraz biochemicznego podczas terapii. Przed rozpoczęciem leczenia oraz w trakcie stosowania należy wykluczyć nowotwory hormonozależne i inne przeciwwskazania, a także regularnie kontrolować stan psychiczny, somatyczny, parametry hormonalne (LH, FSH, wolny testosteron, prolaktyna), densytometrię kości, ciśnienie tętnicze oraz badania biochemiczne (morfologia, hematokryt, glukoza, elektrolity, enzymy wątrobowe, lipidogram). Femistelin jest przeciwwskazany u pacjentek poniżej 40 roku życia, dzieci i młodzieży, a także u kobiet stosujących hormonalną terapię zastępczą lub inne androgeny, ze względu na ryzyko interakcji i nasilenia działań niepożądanych. Lek należy podawać rano, zgodnie z naturalnym rytmem dobowym wydzielania DHEA, i nie przekraczać zalecanej dawki bez konsultacji lekarskiej.
amenorrhea, androgeny, ciśnienie tętnicze, dehydroepiandrosteron, densytometria, densytometria kości, enzym wątrobowy, hematokryt, hirsutyzm, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormonalna terapia zastępcza, lipidogram, łysienie androgenowe, maskulinizacja, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór hormonozależny, obniżona odporność, prolaktyna, przetłuszczanie skóry, środki anaboliczno-androgenne, układ sercowo-naczyniowy, wolny testosteron, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy