zakażenie ogólnoustrojowe BCG
Zakażenie ogólnoustrojowe BCG (BCG-itis lub rozsiew BCG) to rzadkie, ale poważne powikłanie występujące po podaniu szczepionki BCG (Bacillus Calmette-Guérin), zawierającej atenuowane prątki Mycobacterium bovis. Może ono wystąpić zarówno po szczepieniu profilaktycznym przeciwko gruźlicy, jak i po dopęcherzowym podaniu BCG w leczeniu powierzchniowego raka pęcherza moczowego.
Zakażenie ogólnoustrojowe BCG charakteryzuje się rozsiewem prątków szczepionkowych do narządów odległych, manifestującym się jako: gorączka, hepatosplenomegalia, zapalenie płuc, zapalenie szpiku kostnego, zakażenie układu moczowego lub zmiany skórne. Objawy mogą wystąpić w różnym czasie po podaniu szczepionki – od kilku tygodni do nawet kilku lat po szczepieniu.
Najwyższe ryzyko tego powikłania występuje u osób z niedoborami odporności (np. zakażonych HIV, otrzymujących leczenie immunosupresyjne, z pierwotnymi niedoborami odporności), u noworodków oraz osób starszych z obniżoną odpornością. Leczenie obejmuje terapię przeciwprątkową, zwykle z zastosowaniem schematu wielolekowego zawierającego izoniazyd, ryfampicynę i etambutol przez 6-9 miesięcy.
Diagnostyka zakażenia ogólnoustrojowego BCG opiera się na obrazie klinicznym, badaniach mikrobiologicznych oraz histopatologicznych. Identyfikacja prątków BCG wymaga specjalistycznych metod molekularnych, pozwalających odróżnić je od innych prątków gruźlicy. Śmiertelność w przypadku rozsiewu BCG może sięgać 20%, szczególnie przy opóźnionym rozpoznaniu i leczeniu.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Bacillus Calmette-Guérin – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Bacillus Calmette-Guérin (BCG-medac) to żywy atenuowany szczep prątka bydlęcego (2 × 10 do 3 × 10 żywych cząstek szczepu RIVM, wywodzącego się ze szczepu 1173-P2) stosowany wyłącznie w immunoterapii nowotworów pęcherza moczowego poprzez wlewy dopęcherzowe. Podanie BCG inną drogą (np. podskórnie, domięśniowo, dożylnie) jest przeciwwskazane. Preparat wymaga szczególnych procedur bezpieczeństwa podczas przygotowania i podawania, w tym unikania kontaktu ze skórą i błonami śluzowymi personelu oraz pacjentów, a także stosowania środków dezynfekcyjnych o potwierdzonym działaniu przeciwko mykobakteriom w przypadku rozlania. Pacjenci powinni przestrzegać rygorystycznych zasad higieny po podaniu, zwłaszcza po pierwszym oddaniu moczu, aby zapobiec zakażeniom i reakcjom nadwrażliwości. Przed terapią należy wykluczyć zakażenia układu moczowego, a w trakcie leczenia przerwać terapię w przypadku infekcji i wznowić ją dopiero po wyleczeniu. Podanie BCG może powodować wrażliwość na tuberkulinę, co komplikuje diagnostykę zakażeń prątkami Mycobacterium, a dostępne metody diagnostyczne (mikroskopia, PCR, posiewy, badania histopatologiczne) nie zawsze są wiarygodne w wykrywaniu ogólnoustrojowego zakażenia BCG.
antygen HLA-B27, Bacillus Calmette-Guérin, immunoterapia nowotworów pęcherza moczowego, krwiomocz, leczenie przeciwgruźlicze, Mycobacterium bovis, Mycobacterium tuberculosis, mykobakterie, posocznica, prątki Mycobacterium, próba tuberkulinowa, przykurcz pęcherza moczowego, ropień, wlew dopęcherzowy, wstrząs septyczny, zakażenie ogólnoustrojowe BCG, zapalenie pęcherza moczowego, zespół Reitera, ziarniniakowe zapalenie płuc - Leksykon substancji czynnych
Prątki BCG – Przedawkowanie
Przedawkowanie prątków BCG, definiowane m.in. jako podanie do pęcherza moczowego zawartości powyżej jednej fiolki OncoTICE (2-8 x 10⁸ CFU) lub przekroczenie dawek preparatów Onko BCG 50 i 100, stanowi poważne zagrożenie kliniczne. Może prowadzić do ogólnoustrojowego zakażenia BCG, objawów septycznych (gorączka, dreszcze, hipotensja, tachykardia) oraz powikłań miejscowych, takich jak nasilone zapalenie pęcherza moczowego i krwiomocz. Zwiększenie dawki szczepionki przeciwgruźliczej BCG 10 powyżej 0,1 ml (zawierającej 50 µg półsuchej masy prątków) wiąże się ze wzrostem ryzyka powikłań limfatycznych, w tym limfadenopatii i ropni. Standardowa dawka OncoTICE po rekonstytucji wynosi 0,4–1,6 x 10⁷ CFU/ml w 50 ml soli fizjologicznej.
krwiomocz, lek przeciwgruźliczy, limfadenopatia, objaw septyczny, opieka urologiczna, parametr zapalny, pęcherz moczowy, podanie dopęcherzowe, powikłanie poszczepienne, prątek BCG, szczepionka przeciwgruźlicza, tuberkulostatyk, układ limfatyczny, węzeł limfatyczny, wlew dopęcherzowy, zaburzenie oddawania moczu, zakażenie ogólnoustrojowe, zakażenie ogólnoustrojowe BCG, zapalenie pęcherza