mutacja genu KIT
Mutacja genu KIT stanowi kluczową zmianę genetyczną, która odgrywa znaczącą rolę w patogenezie wielu chorób, szczególnie nowotworowych. Gen KIT koduje receptor błonowy o aktywności kinazy tyrozynowej, regulujący proliferację, różnicowanie i przeżycie komórek.
Mutacje aktywujące genu KIT najczęściej występują w nowotworach podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST), gdzie stanowią około 80-85% przypadków. Występują również w ostrej białaczce szpikowej (szczególnie z obecnością translokacji t(8;21)), mastocytozie układowej oraz czerniaku, zwłaszcza podtypach akralnych i błon śluzowych.
Identyfikacja mutacji KIT ma istotne znaczenie kliniczne, gdyż determinuje wrażliwość na inhibitory kinaz tyrozynowych, takie jak imatynib, sunitynib czy regorafenib. Różne typy mutacji (eksony 9, 11, 13, 17) wiążą się z odmienną odpowiedzią na leczenie celowane, co ma bezpośrednie przełożenie na wybór terapii i dawkowanie leków.
Diagnostyka mutacji KIT obejmuje sekwencjonowanie DNA, metody oparte na PCR oraz nowsze techniki sekwencjonowania nowej generacji (NGS). Badania te stanowią obecnie standard postępowania diagnostycznego w GIST i innych nowotworach z potencjalną obecnością mutacji KIT.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Gist (guz podścieliskowy przewodu pokarmowego) – Etiologia i przyczyny
Gastrointestinal stromal tumor (GIST) to nowotwór wywodzący się z przewodu pokarmowego, powstający najczęściej w wyniku mutacji somatycznych w genach KIT (75-80% przypadków) i PDGFRA (5-10%). Mutacje te prowadzą do konstytutywnej aktywacji receptorów kinazy tyrozynowej, co skutkuje niekontrolowanym wzrostem komórek. Najczęstsze mutacje w genie KIT dotyczą eksonu 11 (~90%), a w PDGFRA eksonów 12, 14 i 18, z mutacją D842V w PDGFRA (~8%) wiążącą się z opornością na imatynib. Około 10-15% GIST to guzy typu „dzikiego” bez mutacji KIT/PDGFRA, często związane z mutacjami w genach SDH, NF1, BRAF i innych. GIST występuje głównie u osób powyżej 50. roku życia, z nieco wyższą częstością u mężczyzn, a rzadko u dzieci, gdzie dominują guzy typu dzikiego i SDH-niedoborowe, wykazujące oporność na standardowe inhibitory kinazy tyrozynowej.
chemioterapia, choroba von Recklinghausena, czynnik wzrostu komórek macierzystych, dehydrogenaza bursztynianowa, guz podścieliskowy przewodu pokarmowego, hipermetylacja, inhibitor kinazy tyrozynowej, komórki Cajala, mutacja D842V, mutacja genetyczna, mutacja genu KIT, neurofibromatoza typu 1, perystaltyka jelit, przyzwojak, radioterapia, receptor CD117, receptor kinazy tyrozynowej, triada Carneya, zespół Carneya-Stratakisa - Leksykon chorób i schorzeń
Mastocytoza układowa – Zapobieganie i profilaktyka
Mastocytoza układowa to klonalna proliferacja komórek tucznych związana z mutacjami genu KIT, bez możliwości zapobiegania rozwojowi choroby. Profilaktyka koncentruje się na identyfikacji i unikaniu czynników wyzwalających degranulację mastocytów, takich jak bodźce fizyczne (ciepło, zimno, ucisk), wysiłek fizyczny, stres, niektóre leki (opioidy, środki kontrastowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne), alkohol, pikantne pokarmy oraz jad owadów błonkoskrzydłych. Zaleca się spersonalizowane podejście do unikania leków, ograniczając je do tych, które wywołały reakcje u pacjenta. Leczenie okołooperacyjne obejmuje premedykację przeciwhistaminową (blokery H1 i H2 podawane na 1 godzinę przed zabiegiem), benzodiazepiny, kromoglikan sodu oraz kontynuację leków stabilizujących mastocyty. Przed procedurami z użyciem środków kontrastowych wskazana jest premedykacja przeciwhistaminowa i kortykosteroidowa, szczególnie u pacjentów z podwyższonym poziomem tryptazy w surowicy.
antagonista leukotrienów, autostrzykawka z adrenaliną, benzodiazepina, bodziec fizyczny, degranulacja komórek tucznych, degranulacja mastocytów, deprywacja snu, fototerapia, inhibitor kinazy tyrozynowej, jad owadów błonkoskrzydłych, kortykosteroid doustny, kromoglikan sodu, leczenie okołooperacyjne, lek przeciwhistaminowy, mastocytoza układowa, mutacja genu KIT, niesteroidowy lek przeciwzapalny, omalizumab, ośrodek referencyjny, podwyższony poziom tryptazy, proliferacja komórek tucznych, reakcja anafilaktyczna, środek kontrastowy, stabilizator komórek tucznych, stres emocjonalny, sukcynylocholina, technika redukcji stresu, wysiłek fizyczny, zespół multidyscyplinarny - Leksykon chorób i schorzeń
Mastocytoza układowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Mastocytoza układowa (SM) to choroba charakteryzująca się patologiczny nagromadzeniem nieprawidłowych mastocytów w narządach wewnętrznych, często związana z mutacjami genu KIT. Klasyfikacja SM dzieli ją na warianty niezaawansowane (BMM, ISM, SSM) oraz zaawansowane (ASM, SM-AHN, MCL), co istotnie wpływa na rokowanie. Mediana przeżycia w ISM wynosi około 198 miesięcy, natomiast w ASM spada do 41 miesięcy, a w MCL do zaledwie 2 miesięcy. Pacjenci z ISM mają zachowaną funkcję narządów i przeżycie porównywalne z populacją ogólną, choć ryzyko progresji choroby wynosi od 3% do 9,4% w zależności od podtypu. Czynniki prognostyczne obejmują obecność mutacji KIT D816V w wielu liniach komórkowych, stężenie β2-mikroglobuliny, a także parametry laboratoryjne takie jak anemia (Hb ≤10,0 g/dl), małopłytkowość (≤150 000/µL), hipoalbuminemia (≤3,5 g/dL) oraz podwyższona dehydrogenaza mleczanowa i obecność blastów szpiku (≥5%).
agresywna mastocytoza układowa, anafilaksja, anemia, białaczka z komórek tucznych, całkowite przeżycie, dehydrogenaza mleczanowa, dysfunkcja narządów, hipoalbuminemia, indolentna mastocytoza układowa, limfadenopatia, małopłytkowość, mastocyt, mastocytoza skórna, mastocytoza układowa, mastocytoza układowa z nowotworem hematologicznym, mutacja genu KIT, mutacja KIT D816V, nowotwór mieloproliferacyjny, organomegalia, przeżycie wolne od zdarzeń, sekwencjonowanie nowej generacji, stratyfikacja leczenia, tląca się mastocytoza układowa, uszkodzenie narządów, β2-mikroglobulina - Leksykon chorób i schorzeń
Mastocytoza układowa – Etiologia i przyczyny
Mastocytoza układowa (SM) to rzadkie klonalne zaburzenie charakteryzujące się niekontrolowaną proliferacją i akumulacją komórek tucznych w różnych narządach, najczęściej w szpiku kostnym, przewodzie pokarmowym, wątrobie, śledzionie i węzłach chłonnych. Patogeneza SM opiera się głównie na somatycznej mutacji w genie KIT, najczęściej D816V (występującej u 80-95% dorosłych pacjentów), prowadzącej do konstytutywnej aktywacji receptora KIT i nadmiernej proliferacji mastocytów. Oprócz mutacji KIT, w przebiegu choroby mogą występować dodatkowe mutacje w genach takich jak TET2, SRSF2, ASXL1, RUNX1 i EZH2, które korelują z bardziej agresywnym przebiegiem i gorszym rokowaniem. Rzadkie przypadki KIT-negatywne wskazują na inne mechanizmy molekularne, a obecność fuzji genów FIP1L1-PDGFRA u pacjentów z eozynofilią podkreśla heterogenność patogenezy SM. Mutacje KIT mogą występować w różnych populacjach komórkowych, od neoplastycznych mastocytów po progenitory hematopoetyczne, co wpływa na zaawansowanie choroby i rokowanie.
agresywna mastocytoza układowa, białaczka z komórek tucznych, cytokiny, degranulacja, eozynofilia obwodowa, fuzja FIP1L1-PDGFRA, histamina, indolentna mastocytoza układowa, komórki tuczne, leukotrieny, mastocytoza układowa, mastocytoza z nowotworem hematologicznym, mastocyty, mediatory, mutacja genu KIT, mutacja germline, mutacja KIT D816V, mutacja somatyczna, proliferacja komórek tucznych, prostaglandyny, receptor, szlak sygnałowy, tląca się mastocytoza układowa, tryptaza - Leksykon chorób i schorzeń
Mastocytoza układowa – Diagnostyka i diagnoza
Mastocytoza układowa (MU) to rzadka choroba hematologiczna charakteryzująca się klonalnym namnażaniem mastocytów w narządach pozaskórnych, głównie w szpiku kostnym, wątrobie, śledzionie, węzłach chłonnych i przewodzie pokarmowym. Rozpoznanie opiera się na kryteriach WHO 2022, które wymagają obecności jednego kryterium głównego (wieloogniskowe skupiska ≥15 mastocytów w szpiku lub innych narządach) oraz co najmniej jednego kryterium mniejszego, takich jak: ≥25% mastocytów o atypowej morfologii, wykrycie mutacji KIT D816V, nieprawidłowa ekspresja CD25/CD2 na mastocytach lub stężenie tryptazy w surowicy >20 ng/ml (z wyłączeniem pacjentów z nowotworem mieloidalnym). Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad, badanie fizykalne skóry (w tym objaw Dariera), oznaczenie tryptazy, badania molekularne (PCR, allele-specific qPCR) oraz biopsję szpiku kostnego z immunohistochemią (tryptaza, CD117, CD25, CD2). W diagnostyce różnicowej uwzględnia się także badania obrazowe (USG jamy brzusznej, DEXA, TK, MRI) oraz badania endoskopowe i czynnościowe wątroby w zależności od objawów klinicznych.
agresywna mastocytoza układowa, anafilaksja, aspiracja szpiku, badanie genetyczne, badanie immunohistochemiczne, białaczka z komórek tucznych, biopsja szpiku kostnego, cytometria przepływowa, densytometria kości, endoskopia przewodu pokarmowego, eozynofilia, indolentna mastocytoza układowa, komórka tuczna, kryteria WHO, leukocytoza, małopłytkowość, mastocytoza skórna, mastocytoza układowa, mastocytoza z nowotworem hematologicznym, morfologia krwi obwodowej, mutacja genu KIT, mutacja KIT D816V, nadciśnienie wrotne, nadpłytkowość, napadowe zaczerwienienie skóry, niedokrwistość, nowotwór mieloidalny, objaw Dariera, organomegalia, osteoporoza, powiększenie wątroby, rezonans magnetyczny, szpik kostny, tomografia komputerowa, trepanobiopsja, tryptaza w surowicy, wodobrzusze, zajęcie narządowe - Leksykon chorób i schorzeń
Mastocytoza – Patofizjologia i mechanizm
Mastocytoza to grupa chorób charakteryzujących się klonalną proliferacją nieprawidłowych komórek tucznych, z dominującą mutacją KIT D816V obecna u 80-90% pacjentów z mastocytozą systemową. Mutacja ta powoduje konstytutywną aktywację receptora kinazy tyrozynowej CD117, co prowadzi do niezależnej od czynnika wzrostu proliferacji i przeżycia mastocytów. Dodatkowo, w zaawansowanych postaciach choroby obserwuje się współwystępowanie mutacji w genach TET2, SRSF2, ASXL1, RUNX1, JAK2, DNMT3A, CBL oraz w ścieżce RAS, które pogarszają rokowanie. Patogeneza obejmuje także rolę receptorów tropomiozyny kinazy (TRK), które wspierają przetrwanie nowotworowych mastocytów, co tłumaczy ograniczoną skuteczność inhibitorów KIT stosowanych samodzielnie. Mastocytoza systemowa często wiąże się z patologią kostną, zwłaszcza kręgosłupa (około 70% przypadków), gdzie mediatory mastocytów, takie jak histamina, tryptaza, heparyna oraz sklerostyna, wpływają na aktywność osteoklastów i osteoblastów, prowadząc do osteolizy lub osteosklerozy. Klinicznie objawy wynikają zarówno z infiltracji narządów, jak i z uwalniania mediatorów (np. histamina, prostaglandyny), manifestując się m.in. świądem, bólami brzucha, tachykardią, hipotensją oraz objawami neuropsychiatrycznymi.
aberracja genetyczna, aktywacja komórek tucznych, allogeniczny przeszczep komórek macierzystych, anafilaksja, czynnik komórek macierzystych, dysfagia, histamina, inhibitor kinazy tyrozynowej, ksenobiotyk, leukemogeneza, mastocyt, mastocytoza, mastocytoza systemowa, midostauryna, mutacja genu KIT, mutacja KIT D816V, nietolerancja chemiczna, sklerostyna, Światowa Organizacja Zdrowia, tryptaza w surowicy, zespół aktywacji komórek tucznych, zwłóknienie szpiku