grzybica różowata

Grzybica różowata, znana również jako łupież różowy Gilberta (pityriasis rosea), jest łagodnym, samoograniczającym się schorzeniem skóry o charakterze zapalnym. Mimo nazwy sugerującej etiologię grzybiczą, choroba ta najprawdopodobniej ma podłoże wirusowe, a za jej wystąpienie odpowiedzialne mogą być ludzkie herpeswirusy typu 6 i 7.

Charakterystyczny obraz kliniczny grzybicy różowatej rozpoczyna się od pojawienia się tzw. blaszki macierzystej (plama pierwotna, „herald patch”) – pojedynczej, różowej lub łososiowej, owalnej zmiany o średnicy 2-10 cm, często z delikatnym złuszczaniem na obwodzie. Po kilku dniach do 2 tygodni pojawiają się liczne, mniejsze wykwity o podobnym charakterze, układające się wzdłuż linii Langera na tułowiu i proksymalnych częściach kończyn, tworząc charakterystyczny wzór przypominający choinkę.

Grzybica różowata ustępuje samoistnie w ciągu 6-12 tygodni bez leczenia. Terapia ma głównie charakter objawowy i obejmuje łagodne emolienty, miejscowe glikokortykosteroidy o niskiej mocy oraz leki przeciwhistaminowe w przypadku świądu. W cięższych przypadkach można rozważyć fototerapię UVB. Istotne jest różnicowanie z łuszczycą, łupieżem pstrym, kiłą wtórną oraz reakcjami polekowym.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Grzybica różowata (Tinea versicolor) cechuje się ogólnie dobrą prognozą kliniczną, z szybkim osiąganiem wyleczenia mykologicznego po zastosowaniu doustnych lub miejscowych leków przeciwgrzybiczych. Pomimo skutecznej eradykacji patogenu, zmiany pigmentacyjne mogą utrzymywać się przez tygodnie lub miesiące, a w niektórych przypadkach nawet do kilku lat, co jest istotnym aspektem w długoterminowej opiece nad pacjentem. Nawracanie choroby jest częste, z częstością nawrotów sięgającą do 80%, szczególnie w okresie letnim, co wiąże się z warunkami sprzyjającymi proliferacji grzyba. W badaniu Framil i wsp. na 102 pacjentach, 33,35% nie doświadczyło nawrotów, 52,94% miało od 1 do 4 epizodów, a 14,7% więcej niż 4 nawroty w ciągu roku. Czynniki ryzyka nawrotów obejmują dodatni wywiad rodzinny oraz ciepłą, wilgotną pogodę, a stosowanie terapii profilaktycznej może zmniejszać częstość nawrotów.
choroba skóry, dyskomfort emocjonalny, grzybica różowata, infekcja grzybicza, infekcja grzybicza skóry, leczenie profilaktyczne, leczenie przeciwgrzybicze, lek przeciwgrzybiczny, łupież pstry, nawrót choroby, przebarwienie skórne, przewlekły przebieg, remisja, rokowanie medyczne, świąd, terapia profilaktyczna, Tinea versicolor, wskaźnik nawrotu, wyleczenie mykologiczne, wywiad rodzinny, zmiana pigmentacyjna
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Grzybica różowata (Pityriasis versicolor) to powierzchowna infekcja skóry wywołana przez drożdżaki z rodzaju Malassezia, manifestująca się odbarwionymi plamami na tułowiu, ramionach, szyi i klatce piersiowej. Diagnostyka opiera się głównie na obrazie klinicznym, wspomagana badaniem w lampie Wooda (żółtawo-biała fluorescencja) oraz mikroskopową oceną zeskrobin skóry, gdzie obserwuje się charakterystyczny obraz „spaghetti i pulpetów”. Leczenie miejscowe stanowi terapię pierwszego wyboru i obejmuje stosowanie szamponów z siarczkiem selenu 2,5%, ketokonazolem 2% lub pirytionianem cynku oraz kremów i maści z azolami (klotrimazol, mikonazol, ekonazol, ketokonazol) lub terbinafiną, aplikowanych przez 2-4 tygodnie. W przypadku rozległych zmian, oporności lub nawracających infekcji wskazane jest leczenie doustne flukonazolem (300 mg raz w tygodniu przez 1-3 tygodnie) lub itrakonazolem (200 mg/dobę przez 7 dni), z uwzględnieniem przeciwwskazań, takich jak ciąża czy dysfunkcja wątroby.
azole, dysfunkcja wątroby, edukacja pacjenta, ekonazol, ekspozycja na słońce, flukonazol, grzybica różowata, grzybica twarzy, grzybica u dzieci, hodowla grzybicza, infekcja grzybicza skóry, itrakonazol, ketokonazol, krem przeciwgrzybiczny, lampa Wooda, leczenie miejscowe, leczenie ogólnoustrojowe, łupież pstry, Malassezia, mikonazol, nawrót grzybicy, pigmentacja skóry, pirytionian cynku, profilaktyka przeciwgrzybicza, przebarwienie, siarczek selenu, strzępki grzybni, szampon przeciwgrzybiczny, terbinafina, zaburzenie pigmentacji, zeskrobiny skóry
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Zapobieganie i profilaktyka

Grzybica różowata (tinea versicolor) jest powierzchowną infekcją skóry wywołaną przez grzyby z rodzaju Malassezia, które stanowią naturalną florę skóry, co predysponuje do wysokiego ryzyka nawrotów (40-60%). Profilaktyka jest kluczowa, zwłaszcza u pacjentów z nawracającą infekcją. Zalecane są miejscowe preparaty, takie jak szampony z siarczkiem selenu (2,25-2,5%) lub ketokonazolem (2%) aplikowane na całe ciało na 10 minut raz w miesiącu, mydła z pirytionianem cynku oraz kremy z klotrimazolem 1%. W przypadku nawrotów sezonowych lub ekspozycji na słońce, stosuje się intensyfikację terapii, np. ketokonazol raz dziennie przez 3 dni przed wyjazdem. Doustna profilaktyka obejmuje itrakonazol 200 mg dwa razy dziennie przez jeden dzień w miesiącu (skuteczność 88% vs 57% placebo), ketokonazol 400 mg raz w miesiącu lub flukonazol w dawce profilaktycznej (jedna tabletka miesięcznie lub dwa razy w miesiącu w przypadkach szczególnie nawrotowych).
badanie kliniczne, dermatolog, flukonazol, grzybica różowata, hiperhidroza, itrakonazol, ketokonazol, klotrimazol, kosmetyk niekomedogenny, krem przeciwsłoneczny, lek doustny, Malassezia, ochrona przeciwsłoneczna, pirytionian cynku, placebo, preparat miejscowy, profilaktyka farmakologiczna, profilaktyka medyczna, profilaktyka przeciwgrzybicza, przebarwienie skóry, siarczek selenu, środek przeciwgrzybiczny, terapia profilaktyczna, Tinea versicolor, zakażenie grzybicze skóry, zmiana barwnikowa
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Patofizjologia i mechanizm

Grzybica różowata (tinea versicolor) to powierzchowne zakażenie skóry wywołane przez dimorficzne, lipofilne drożdżaki z rodzaju Malassezia, głównie M. globosa, M. furfur i M. sympodialis. Patogeneza choroby opiera się na transformacji formy drożdżakowej do formy strzępkowej, co jest indukowane przez czynniki środowiskowe (ciepło, wilgoć), osobnicze (tłusta skóra, zaburzenia endokrynologiczne, immunosupresja) oraz immunologiczne (upośledzenie funkcji limfocytów, zmniejszona produkcja IL-2, IL-10, IFN-γ). Malassezia produkuje liczne czynniki wirulencji, takie jak fosfolipazy, lipazy, hemolizyny oraz kwas azelainowy, który hamuje tyrozynazę i przyczynia się do hipopigmentacji. Charakterystyczny obraz mikroskopowy to „spaghetti z klopsikami” widoczny w preparacie KOH 10-20%. Diagnostyka wspomagana jest przez lampę Wooda, która ujawnia złocisto-białą fluorescencję zmian skórnych.
atroficzna grzybica różowata, biofilm, drożdżak Malassezia, forma mycelialna, forma strzępkowa, fosfolipaza, grzybica różowata, Helicobacter pylori, hiperpigmentacja, hipopigmentacja, hyperhidrosis, interferon, interleukina, kwas azelainowy, lampa Wooda, Malassezia furfur, Malassezia globosa, Malassezia sympodialis, melanocyt, melanosom, naciek zapalny, pityriasis versicolor, stres oksydacyjny, Tinea versicolor, tyrozynaza, wodorotlenek potasu, zakażenie grzybicze skóry, zespół Cushinga
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Zapobieganie i profilaktyka

Grzybica różowata (pityriasis versicolor) charakteryzuje się wysoką tendencją do nawrotów, szczególnie w warunkach ciepłego i wilgotnego klimatu oraz w miesiącach letnich. Czynniki takie jak zwiększona potliwość, ekspozycja na słońce i ciepło sprzyjają proliferacji Malassezia, naturalnego składnika flory skóry. Profilaktyka farmakologiczna jest kluczowa u pacjentów z nawracającymi epizodami. Zaleca się stosowanie miejscowych preparatów przeciwgrzybiczych, takich jak siarczek selenu 2,25-2,5% lub ketokonazol 2% w formie szamponu aplikowanego na całe ciało przez 10 minut raz w miesiącu, a także mydeł z pirytionianem cynku. W przypadku nieskuteczności terapii miejscowej, wskazane jest stosowanie doustnych leków przeciwgrzybiczych: itrakonazol 200 mg dwa razy dziennie przez jeden dzień w miesiącu, ketokonazol 400 mg jednorazowo lub flukonazol. Badania wykazały, że profilaktyczne podawanie itrakonazolu znacząco zwiększa odsetek pacjentów wolnych od nawrotów (88% vs 57% placebo).
badanie randomizowane, dermatolog, flora skóry, flukonazol, grzyb Malassezia, grzybica różowata, itrakonazol, ketokonazol, lek przeciwgrzybiczny doustny, metoda niefarmakologiczna, nawracająca infekcja, pirytionian cynku, predyspozycja genetyczna, preparat miejscowy, preparat przeciwgrzybiczny miejscowy, profilaktyka farmakologiczna, przebarwienie skóry, siarczek selenu, szampon przeciwłupieżowy, szerokie spektrum działania, terapia miejscowa
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Objawy

Grzybica różowata (Pityriasis versicolor) to powierzchowna infekcja skóry wywołana przez drożdżaki Malassezia, charakteryzująca się plamistymi zmianami o różnym zabarwieniu (białe, żółte, różowe, czerwone, brązowe, miedziane), które u osób o jasnej karnacji są ciemniejsze, a u ciemniejszej jaśniejsze od otaczającej skóry. Zmiany mają dobrze odgraniczone brzegi, owalny kształt, początkowo 2-3 mm, z tendencją do powiększania i łączenia się, pokryte drobnym łuszczącym się nalotem widocznym po rozciągnięciu skóry. Lokalizują się głównie na górnej części pleców, klatce piersiowej, szyi, ramionach i brzuchu, czyli w obszarach bogatych w gruczoły łojowe. Choroba przebiega przewlekle, z tendencją do nawrotów, szczególnie w okresie letnim, a objawy subiektywne są zwykle łagodne (świąd, pieczenie, dyskomfort), choć u 48% pacjentów może wystąpić nasilony świąd w gorącym i wilgotnym klimacie.
ekspozycja słoneczna, gruczoł łojowy, grzybica różowata, hiperpigmentacja, hipopigmentacja, immunosupresja, kortykosteroidy, leczenie przeciwgrzybicze, lek przeciwgrzybiczny, łupież pstry, łuszczenie, łuszczenie skóry, Malassezia, nadpotliwość, nawroty choroby, obraz kliniczny, profilaktyka wtórna, przebarwienie skóry, przebieg kliniczny, rumień skórny, sezonowość choroby, świąd skóry, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zmiany plamiste
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Grzybica różowata (Tinea versicolor) to powierzchowna infekcja skóry wywołana przez drożdżaki Malassezia, manifestująca się jako wielobarwne, złuszczające się plamki najczęściej na klatce piersiowej, plecach, ramionach i szyi. Choroba przebiega zwykle bezobjawowo, choć zmiany stają się bardziej widoczne po ekspozycji na słońce z powodu nierównomiernego opalania. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, a w razie wątpliwości na badaniu lampą Wooda (fluorescencja) oraz mikroskopowym obrazie „spaghetti i klopsiów” w zeskrobinach skórnych. Leczenie pierwszego rzutu stanowią preparaty miejscowe: szampony z siarczkiem selenu 2,5%, pirytonianem cynku, ketokonazolem oraz kremy azolowe (klotrimazol, mikonazol) i inne środki przeciwgrzybicze (ciclopirox, sulfacetamid sodu, takrolimus). Aplikacja powinna trwać co najmniej 2 tygodnie, a szampony stosuje się codziennie przez 1-4 tygodnie, pozostawiając na skórze 5-10 minut. W przypadku braku poprawy po 2-4 tygodniach wskazana jest konsultacja i ewentualne leczenie doustne (flukonazol 400 mg jednorazowo lub 300 mg dwukrotnie co 2 tygodnie, itrakonazol 200 mg dwa razy dziennie przez 1 dzień lub 400 mg dziennie przez 3-7 dni). Ketokonazol doustny jest rzadziej stosowany ze względu na hepatotoksyczność.
biopsja skóry, ciclopirox, drożdżak Malassezia, flukonazol, grzybica różowata, hepatotoksyczność, infekcja grzybicza skóry, interakcja lekowa, itrakonazol, ketokonazol, klotrimazol, lampa Wooda, lek przeciwgrzybiczny doustny, Malassezia furfur, Malassezia globosa, mikonazol, ochrona przeciwsłoneczna, pirytonian cynku, pityriasis versicolor, Pityrosporum ovale, preparat przeciwgrzybiczny, profilaktyka farmakologiczna, siarczek selenu, takrolimus, Tinea versicolor, zeskrobina skórna, zmiana barwnikowa
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Epidemiologia

Grzybica różowata (Pityriasis versicolor) to powierzchowna infekcja skóry wywołana przez lipidozależne drożdżaki z rodzaju Malassezia, której częstość występowania jest silnie związana z klimatem i warunkami geograficznymi. W regionach tropikalnych dotyka nawet do 50% populacji, natomiast w klimacie umiarkowanym wynosi 1-4%, a w chłodnym około 1,1%. Choroba najczęściej dotyczy młodych dorosłych w wieku 17-30 lat, co wiąże się z aktywnością gruczołów łojowych i produkcją sebum. Czynniki ryzyka obejmują gorący i wilgotny klimat, hiperhydrozę, noszenie nieprzepuszczalnej odzieży, immunosupresję, cukrzycę, otyłość oraz niedożywienie. Istnieją także dowody na predyspozycje genetyczne, z dodatnim wywiadem rodzinnym u 25-33,6% pacjentów. Dominującymi gatunkami Malassezia są M. globosa, M. furfur i M. sympodialis, zróżnicowane geograficznie i zależne od metod hodowli.
badanie mikroskopowe, badanie w KOH, cukrzyca, fluorescencja, forma drożdżowa, forma mycelialna, gruczoł łojowy, grzybica różowata, grzybica skóry, hiperhidroza, hipopigmentacja, immunosupresja, lampa Wooda, lek przeciwgrzybiczny, łupież pstry, Malassezia, Malassezia furfur, Malassezia globosa, Malassezia sympodialis, niedobór odporności, niedożywienie, otyłość, podłoże hodowlane, predyspozycja genetyczna, sebum, szczep oporny, test celofanowy, wodorotlenek potasu, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie pigmentacji
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Etiologia i przyczyny

Grzybica różowata (Pityriasis versicolor) to powierzchowna infekcja grzybicza skóry wywołana przez drożdżaki z rodzaju Malassezia, głównie M. globosa, M. furfur oraz M. sympodialis. Drożdżaki te są naturalnym składnikiem flory skóry u ponad 90% zdrowych dorosłych, jednak choroba rozwija się w wyniku przejścia formy drożdżowej w formę mycelialną i nadmiernego namnażania się grzybów, szczególnie w obszarach bogatych w gruczoły łojowe (klatka piersiowa, plecy, szyja). Czynniki ryzyka obejmują ciepły, wilgotny klimat, hiperhidrozę, skórę łojotokową, zaburzenia hormonalne, osłabienie układu odpornościowego oraz predyspozycje genetyczne. Patogeneza zmian pigmentacyjnych wiąże się z produkcją kwasu azelainowego przez Malassezia, który hamuje tyrozynazę i prowadzi do hipopigmentacji, oraz z reakcją zapalną skóry powodującą hiperpigmentację. Choroba ma charakter przewlekły i nawracający, a czynnik etiologiczny pozostaje stałym elementem flory skóry, co utrudnia całkowite wyleczenie.
forma mycelialna, forma strzępkowa, gruczoły łojowe, grzybica różowata, grzybica skóry, Helicobacter pylori, hiperhidroza, hiperpigmentacja, hipopigmentacja, kortykosteroidy, kwas azelainowy, leki immunosupresyjne, Malassezia, Malassezia furfur, Malassezia globosa, Malassezia sympodialis, melanocyty, peroksydacja lipidów, pityriasis versicolor, Pityrosporum, skóra łojotokowa, tyrozynaza, zapalenie skóry, zespół Cushinga
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Diagnostyka i diagnoza

Grzybica różowata (Pityriasis versicolor) to powierzchowna infekcja skóry wywołana przez drożdżaki Malassezia, głównie M. globosa, manifestująca się hipopigmentacyjnymi lub hiperpigmentacyjnymi zmianami w obrębie warstwy rogowej naskórka. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym, z charakterystycznym rozmieszczeniem zmian w obszarach łojotokowych (tułów, szyja, ramiona), brakiem świądu oraz drobnym złuszczaniu. Badanie lampą Wooda (UV 365 nm) wykazuje fluorescencję żółto-zieloną, złoto-żółtą lub miedziano-pomarańczową, co pomaga ocenić rozległość zmian. Złotym standardem potwierdzającym rozpoznanie jest mikroskopowe badanie zeskrobin skórnych z 10-15% KOH, ukazujące charakterystyczny obraz „spaghetti i pulpetów” – krótkie strzępki grzybni i skupiska komórek drożdżaków. Czułość tej metody wynosi 60-100%, zależnie od jakości materiału i doświadczenia diagnosty.
badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, barwienie PAS, biopsja skóry, dermoskopia, erythrasma, grzybica różowata, hiperkeratoza, hodowla grzybicza, konsultacja dermatologiczna, lampa Wooda, leczenie przeciwgrzybicze, Malassezia, Malassezia globosa, objaw spaghetti i pulpetów, odbarwienie pozapalne, parakeratoza, promieniowanie UV, strzępki grzybni, vitiligo, warstwa rogowa naskórka, wodorotlenek potasu, zmiany barwnikowe
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Diagnostyka i diagnoza

Grzybica różowata (Tinea versicolor) to powierzchowna infekcja skóry wywołana przez lipofilne drożdżakopodobne grzyby z rodzaju Malassezia, najczęściej Malassezia furfur. Diagnostyka opiera się głównie na charakterystycznym obrazie klinicznym, obejmującym hipopigmentowane lub hiperpigmentowane, drobno złuszczające się plamy na górnej części tułowia, szyi, twarzy i proksymalnych częściach kończyn. Badanie fizykalne jest zwykle wystarczające, jednak w wątpliwych przypadkach stosuje się dodatkowe metody, takie jak badanie lampą Wooda (UV 320-450 nm, maksimum 365 nm) wykazujące fluorescencję żółto-zieloną, żółto-złotą lub miedziano-pomarańczową u mniej niż 50% pacjentów, oraz mikroskopowe badanie zeskrobin w 10-20% roztworze KOH, które jest złotym standardem diagnostycznym i pozwala uwidocznić charakterystyczny obraz „spaghetti i pulpetów” (krótkie strzępki i kuliste spory). Czułość badania mikroskopowego w zależności od doświadczenia wynosi od 12% do 88%.
badanie histopatologiczne, badanie mikroskopowe zeskrobin, barwienie PAS, bielactwo, biopsja skóry, dermatoskopia, dermatoskopia fluorescencyjna, diagnostyka różnicowa, erytrazma, flora skóry, grzyb drożdżakopodobny, grzyb lipofilny, grzybica różowata, hiperpigmentacja skóry, hipopigmentacja skóry, hodowla grzybów, infekcja grzybicza skóry, kiła, lampa Wooda, lek przeciwgrzybiczny, łojotokowe zapalenie skóry, łupież różowy Giberta, Malassezia furfur, objaw spaghetti i pulpetów, pityriasis versicolor, promieniowanie UV, strzępki grzybni, Tinea versicolor, trąd, wodorotlenek potasu, złuszczanie naskórka
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Grzybica różowata (Pityriasis versicolor) cechuje się dobrym rokowaniem, pomimo częstych nawrotów, szczególnie w warunkach ciepłych i wilgotnych. Leczenie miejscowe i ogólne preparatami przeciwgrzybiczymi skutecznie eradykuje infekcję, co potwierdza ustąpienie drobnego złuszczania naskórka. Jednak zmiany pigmentacyjne, takie jak hiperpigmentacja (różowe lub brązowe plamy) oraz hipopigmentacja (blade plamy), mogą utrzymywać się przez tygodnie lub miesiące po terapii, a w rzadkich przypadkach być trwałe i oporne na leczenie. Kluczowe jest edukowanie pacjentów, że utrzymujące się zmiany pigmentacyjne nie świadczą o niepowodzeniu terapii, a skóra z hipopigmentacją stopniowo odzyskuje normalną reakcję na ekspozycję słoneczną.
charakter przewlekły, drożdżak Malassezia, dyskomfort psychiczny, ekspozycja słoneczna, grzybica różowata, hiperpigmentacja, hipopigmentacja, leczenie przeciwgrzybicze, lek przeciwgrzybiczny, nawrót choroby, nawrotowość choroby, pityriasis versicolor, preparat przeciwgrzybiczny, profilaktyka nawrotów, rokowanie długoterminowe, środek przeciwgrzybiczny, terapia przeciwgrzybicza, zaburzenie immunologiczne, zaburzenie pigmentacji, złuszczanie naskórka, zmiana pigmentacyjna
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Epidemiologia

Grzybica różowata (Tinea versicolor) jest powszechną powierzchowną infekcją grzybiczą skóry wywołaną przez drożdżopodobne grzyby z rodzaju Malassezia (M. furfur, M. globosa, M. sympodialis). Prewalencja choroby wykazuje silną zależność od klimatu: w krajach tropikalnych i subtropikalnych sięga 30-50%, w klimacie umiarkowanym wynosi 1-4%, a w chłodnych regionach, np. Szwecji, spada do 1,1%. W USA częstość występowania szacuje się na 2-8%. Choroba najczęściej dotyka młodych dorosłych w wieku 15-30 lat, co wiąże się ze zwiększoną produkcją sebum w okresie dojrzewania. Czynniki ryzyka obejmują gorący i wilgotny klimat, nadmierną potliwość (31,8% pacjentów w badaniu indyjskim), tłustą skórę (21,1%), noszenie okluzyjnej odzieży, immunosupresję, choroby współistniejące (cukrzyca, choroba Cushinga) oraz stosowanie kortykosteroidów i preparatów na bazie olejów. Występuje z podobną częstością u obu płci i we wszystkich grupach etnicznych.
choroba Cushinga, cukrzyca, dermatofit, dermatoskopia, dermatoskopia fluorescencyjna, grzybica różowata, hyperhidrosis, immunosupresja, infekcja grzybicza skóry, kortykosteroid, łojotokowe zapalenie skóry, łupież, Malassezia furfur, Malassezia globosa, Malassezia sympodialis, niedobór odporności, pityriasis versicolor, preparat KOH, prewalencja, sebum, skóra łojotokowa, Tinea versicolor
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Leczenie

Grzybica różowata (tinea versicolor) to powierzchowna infekcja skóry wywołana przez drożdżaki Malassezia, manifestująca się przebarwionymi plamami na tułowiu. Leczenie pierwszego wyboru stanowi terapia miejscowa, obejmująca preparaty takie jak selen sulfidowy (1% i 2,5%), ketokonazol (1% i 2%), pirytionian cynku, klotrimazol, mikonazol, terbinafina oraz cyklopiroks. Standardowe schematy aplikacji to m.in. stosowanie szamponów lub kremów przez 1-2 tygodnie, z czasem ekspozycji preparatu na skórze od 5 do 10 minut. W cięższych lub opornych przypadkach zaleca się leki miejscowe na receptę lub terapię doustną flukonazolem (300 mg raz w tygodniu przez 2-4 tygodnie) bądź itrakonazolem (200 mg dziennie przez 7 dni). Leczenie doustne jest zarezerwowane dla rozległych zmian, nawrotów lub pacjentów z obniżoną odpornością, jednak wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, w tym hepatotoksyczności.
cyklopiroks, drożdżaki Malassezia, działania niepożądane, flukonazol, grzybica różowata, hepatotoksyczność, infekcja grzybicza skóry, interakcje lekowe, itrakonazol, ketokonazol, klotrimazol, kontaktowe zapalenie skóry, kwas 5-aminolewulinowy, laser ekscymerowy, maść przeciwgrzybicza, mikonazol, pirytionian cynku, pityriasis versicolor, podrażnienie skóry, produkty niekomedogenne, przebarwienia skóry, terapia doustna, terapia fotodynamiczna, terapia miejscowa, terapia podtrzymująca, terbinafina, Tinea versicolor
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Objawy

Grzybica różowata (Tinea versicolor) to łagodna infekcja skóry wywołana przez drożdżakopodobne grzyby z rodzaju Malassezia, manifestująca się charakterystycznymi plamami o zmienionej pigmentacji (hipopigmentacyjne, hiperpigmentacyjne, białe, różowe, łososiowe, brązowe) z delikatnym łuszczeniem i wyraźnymi granicami, najczęściej lokalizującymi się na górnej części tułowia, szyi, ramionach i brzuchu. Objawy mogą obejmować łagodny świąd nasilający się podczas pocenia, zwiększoną potliwość oraz suchość skóry. Przebieg choroby jest sezonowy, z nasileniem w ciepłych, wilgotnych miesiącach i złagodzeniem w chłodnym klimacie. Ekspozycja na słońce uwidacznia zmiany pigmentacyjne, co wynika z hamowania melanogenezy przez kwas azelainowy produkowany przez grzyby Malassezia. Czynniki zaostrzające to m.in. wysoka temperatura, wilgotność, terapia steroidowa oraz osłabienie odporności.
badanie mikroskopowe zeskrobin, bielactwo nabyte, fluorescencja, grzyb drożdżakopodobny, grzybica różowata, hiperpigmentacja, hipopigmentacja, kwas azelainowy, lampa Wooda, łojotokowe zapalenie skóry, łupież różowy, łuszczenie skóry, łuszczyca, Malassezia, melanina, melanocyt, osłabiony układ odpornościowy, posiew mikologiczny, rumień wielopostaciowy, świąd, terapia steroidowa, Tinea versicolor, wodorotlenek potasu
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Patofizjologia i mechanizm

Grzybica różowata (Pityriasis versicolor) to powierzchowna infekcja grzybicza warstwy rogowej naskórka wywoływana przez drożdżaki z rodzaju Malassezia, które u 90-100% zdrowych osób występują jako komensale, głównie w obszarach bogatych w sebum. Patogeneza choroby opiera się na transformacji formy drożdżowej w patogenną formę mycelialną, co jest stymulowane przez czynniki środowiskowe (ciepło, wilgotność), indywidualne (łojotok, nadmierna potliwość), zaburzenia endokrynologiczne, immunosupresję oraz predyspozycje genetyczne. Charakterystyczne zmiany skórne obejmują hipopigmentację, hiperpigmentację oraz rumień, wynikające z działania kwasu azelainowego hamującego tyrozynazę melanocytów, obecności pityriacytryny absorbującej UV oraz reakcji zapalnej. W patogenezie istotną rolę odgrywają enzymy i toksyny Malassezia, takie jak fosfolipazy, lipazy, hemolizyny, malassezyna i zdolność do tworzenia biofilmu, które uszkadzają barierę skórną i modulują odpowiedź immunologiczną gospodarza.
atopowe zapalenie skóry, atroficzna grzybica różowata, biofilm, choroba Cushinga, elastoliza, forma mycelialna, forma strzępkowa, fosfolipaza, grzybica różowata, Helicobacter pylori, hemolizyna, hiperpigmentacja, hipopigmentacja, immunosupresja, kwas azelainowy, leiszmanioza trzewna, Malassezia, Malassezia furfur, Malassezia globosa, Malassezia sympodialis, melanocyt, melanosom, metaloproteinaza macierzy, nadmierna potliwość, pityriasis versicolor, pokrzywka cholinergiczna, skóra łojotokowa, TNF, tyrozynaza, zmiany rumieniowe
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Etiologia i przyczyny

Grzybica różowata (Tinea versicolor) jest dermatologiczną infekcją wywołaną przez drożdżakopodobne grzyby z rodzaju Malassezia, głównie M. globosa, M. furfur i M. sympodialis. Patogeneza choroby wiąże się z przejściem grzyba z formy drożdżakowej w mycelialną, co prowadzi do nadmiernego namnażania i produkcji kwasu azelainowego hamującego tyrozynazę, kluczowy enzym w melanogenezie. W efekcie dochodzi do zaburzeń pigmentacji skóry manifestujących się plamami hipopigmentacyjnymi, hiperpigmentacyjnymi lub rumieniowymi, najczęściej na tułowiu, szyi i proksymalnych częściach kończyn górnych. Epidemiologicznie choroba dotyka około 1% populacji ogólnej, z wyższą częstością w klimacie tropikalnym (do 40-50%), szczególnie u nastolatków i młodych dorosłych. Czynniki predysponujące obejmują klimat gorący i wilgotny, łojotok, zmiany hormonalne, osłabioną odporność, stosowanie kortykosteroidów oraz predyspozycje genetyczne.
ciklopiroks, ekonazol, faza mycelialna, flukonazol, forma mycelialna, forma strzępkowa, grzyb drożdżakopodobny, grzyb lipofilny, grzybica różowata, Helicobacter pylori, hiperpigmentacja, hipopigmentacja, itrakonazol, ketokonazol, kwas azelainowy, Malassezia, Malassezia furfur, Malassezia globosa, Malassezia sympodialis, melanogeneza, pirytionian cynku, pityriasis versicolor, preparat przeciwgrzybiczny miejscowy, Tinea versicolor, tyrozynaza, zaburzenie pigmentacji, zespół Cushinga
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Leczenie

Grzybica różowata (Pityriasis versicolor) to powierzchowna infekcja grzybicza warstwy rogowej naskórka wywołana przez Malassezia, manifestująca się hipo- lub hiperpigmentowanymi plamistymi zmianami, głównie na tułowiu. Leczenie pierwszego rzutu opiera się na terapii miejscowej, obejmującej szampony przeciwgrzybicze z siarczkiem selenu (2,25-2,5%, stosowany codziennie przez 7-10 dni, pozostawiany na 10 minut), ketokonazolem (1-2%, codziennie przez 1 tydzień, następnie raz w tygodniu przez miesiąc, pozostawiany 5-15 minut) oraz pirytionianem cynku (1-2%, codziennie przez 5 minut przez 2 tygodnie). Dla mniejszych zmian stosuje się kremy lub żele zawierające azole (np. klotrimazol 1%, 1-2 razy dziennie przez 2-3 tygodnie), terbinafinę (1%, 1-2 razy dziennie przez 1-4 tygodnie) lub ciclopiroks olaminę (1%, 2 razy dziennie przez 2 tygodnie). Leczenie miejscowe cechuje się dobrym profilem bezpieczeństwa, choć może powodować podrażnienia skóry. Czas odpowiedzi wynosi zwykle kilka tygodni, a dłuższa terapia koreluje z wyższym odsetkiem wyleczeń.
azole, ciclopirox, ekonazol, flukonazol, fototerapia UVB, grzybica różowata, grzyby Malassezia, hiperpigmentacja skóry, hipopigmentacja skóry, inhibitor kalcyneuryny, itrakonazol, ketokonazol, klotrimazol, kontaktowe zapalenie skóry, krem przeciwgrzybiczny, laser ekscymerowy, leczenie miejscowe, leczenie ogólnoustrojowe, leczenie profilaktyczne, lek przeciwgrzybiczny, mikonazol, oksykonazol, pirytionian cynku, pityriasis versicolor, siarczek selenu, szampon przeciwgrzybiczny, takrolimus, terapia fotodynamiczna, terbinafina