niepowodzenie terapii supresji androgenowej

Niepowodzenie terapii supresji androgenowej (ang. ADT – androgen deprivation therapy) odnosi się do stanu, w którym nowotwór prostaty (rak gruczołu krokowego) przestaje odpowiadać na leczenie hormonalne mające na celu obniżenie poziomu androgenów lub blokowanie ich działania. Jest to kluczowy moment w ewolucji choroby, który prowadzi do przejścia w stadium określane jako rak prostaty oporny na kastrację (CRPC).

Niepowodzenie terapii może manifestować się na trzech głównych płaszczyznach: biochemicznej (wzrost poziomu PSA pomimo kastracyjnego stężenia testosteronu), radiologicznej (progresja zmian widocznych w badaniach obrazowych) oraz klinicznej (pogorszenie objawów choroby). Według kryteriów diagnostycznych, o niepowodzeniu ADT mówimy przy trzech kolejnych wzrostach PSA, wykonanych w odstępach minimum tygodniowych, z czego dwa wzrosty muszą być o minimum 50% powyżej nadiru, przy stężeniu PSA >2 ng/ml.

Mechanizmy leżące u podstaw oporności na terapię supresji androgenowej obejmują: amplifikację receptora androgenowego, mutacje receptora androgenowego zwiększające jego wrażliwość lub pozwalające na aktywację przez inne ligandy, syntezę androgenów przez komórki nowotworowe (synteza wewnątrzguzowa), aktywację alternatywnych szlaków sygnałowych oraz selekcję klonów komórek nowotworowych niezależnych od androgenów.

Postępowanie w przypadku niepowodzenia ADT obejmuje zastosowanie nowych generacji leków hormonalnych (np. abirateron, enzalutamid), chemioterapię (docetaksel, kabazytaksel), immunoterapię (sipuleucel-T), terapię radioizotopową (rad-223) oraz leczenie ukierunkowane molekularnie, w zależności od obecności specyficznych biomarkerów (np. inhibitory PARP przy mutacjach genów naprawy DNA). Wybór terapii zależy od stanu ogólnego pacjenta, obecności przerzutów, dynamiki progresji oraz wcześniej stosowanych metod leczenia.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl