uodpornienie czynno-bierne
Uodpornienie czynno-bierne to strategia immunizacji, która łączy dwa mechanizmy ochrony organizmu przed patogenami: odporność czynną i bierną. Metoda ta polega na jednoczesnym podaniu gotowych przeciwciał (immunizacja bierna) oraz antygenów stymulujących organizm do wytworzenia własnej odpowiedzi immunologicznej (immunizacja czynna).
W praktyce klinicznej uodpornienie czynno-bierne stosuje się najczęściej w profilaktyce tężca, wścieklizny czy wirusowego zapalenia wątroby typu B. W przypadku tężca, osobom z ranami zagrożonymi zakażeniem podaje się jednocześnie antytoksynę tężcową (immunoglobulina przeciwtężcowa) oraz szczepionkę przeciwtężcową. Podobnie przy ekspozycji na wściekliznę, pacjent otrzymuje immunoglobulinę przeciwko wirusowi wścieklizny oraz szczepionkę przeciwko wściekliźnie.
Zaletą uodpornienia czynno-biernego jest natychmiastowa ochrona zapewniana przez przeciwciała (komponent bierny), podczas gdy organizm ma czas na wytworzenie własnej, długotrwałej odporności (komponent czynny). Ta metoda jest szczególnie istotna w sytuacjach nagłego narażenia na patogen, gdy konieczna jest zarówno natychmiastowa ochrona, jak i długotrwała immunizacja.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Szczepionka tężcowa adsorbowana (T) nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka tężcowa adsorbowana (T) zawiera co najmniej 40 j.m. toksoidu tężcowego w dawce 0,5 ml, adsorbowanego na wodorotlenku glinu. Podstawowy schemat szczepienia obejmuje trzy dawki podawane w odstępach: 0, 4-6 tygodni oraz 6-12 miesięcy, z minimalnym odstępem 4 tygodni między pierwszymi dwiema dawkami. Dla utrzymania ochrony konieczne są dawki przypominające co 10 lat. Szczepienie należy podawać głęboko podskórnie lub domięśniowo, preferencyjnie w mięsień naramienny lub przednioboczną część uda, unikając podania dożylnego, które jest przeciwwskazane. Płytkie podanie podskórne może skutkować powstaniem jałowego ropnia i niewystarczającym wchłanianiem toksoidu.
- Leksykon substancji czynnych
Wodorotlenek glinu – Dawkowanie i sposób podawania
Wodorotlenek glinu jest stosowany jako składnik aktywny w lekach zobojętniających kwas żołądkowy oraz jako adiuwant w szczepionkach, gdzie zwiększa odpowiedź immunologiczną na antygen. W szczepionkach jego dawka jest precyzyjnie ustalona przez producenta i nie podlega modyfikacjom przez lekarza. Przykładowo, w szczepionce przeciw błonicy zawartość Al³⁺ wynosi do 0,7 mg na dawkę 0,5 ml, a schemat szczepienia podstawowego obejmuje trzy dawki w różnych objętościach (0,5 ml i 0,3 ml) dostosowanych do wieku dziecka. W szczepionce przeciw tężcowi dawka wodorotlenku glinu wynosi do 1,25 mg Al³⁺ na 0,5 ml, a schemat szczepień podstawowych i przypominających jest dostosowany do historii szczepień i ryzyka ekspozycji, z podaniem dawki co 10 lat. Szczepionki podaje się głęboko podskórnie lub domięśniowo, najczęściej w mięsień naramienny lub przednio-boczną część uda, unikając podawania dożylnego.
adiuwant, atenuowany wirus, immunoglobulina tężcowa, inaktywowany wirus, jałowy ropień, lek zobojętniający, lek zobojętniający kwas żołądkowy, mięsień naramienny, odpowiedź immunologiczna, podanie donaczyniowe, przednioboczna część uda, składowa krztuśca, substancja aktywna, szczepienie podstawowe, szczepienie przypominające, szczepionka acelularna, szczepionka błonicza, szczepionka meningokokowa, szczepionka pełnokomórkowa, szczepionka przeciw poliomyelitis, szczepionka skojarzona, szczepionka tężcowa, uodpornienie czynno-bierne, wodorotlenek glinu, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie podskórne, zawiesina doustna