Dawkowanie i sposób podawania
Wodorotlenek glinu

Dawkowanie i sposób podawania wodorotlenku glinu

Wodorotlenek glinu jest substancją aktywną wykorzystywaną jako składnik wielu produktów leczniczych, pełniąc różne funkcje zależnie od preparatu. Występuje zarówno jako substancja czynna w lekach zobojętniających kwas żołądkowy, jak i jako adiuwant (substancja wspomagająca) w szczepionkach. Dawkowanie wodorotlenku glinu różni się w zależności od rodzaju produktu leczniczego i wskazań do stosowania.^{1 2}

Dawkowanie wodorotlenku glinu w szczepionkach

W szczepionkach wodorotlenek glinu pełni funkcję adiuwanta, który zwiększa odpowiedź immunologiczną organizmu na antygen zawarty w szczepionce. Ilość wodorotlenku glinu jest precyzyjnie ustalona przez producenta dla każdej szczepionki i nie podlega modyfikacjom przez lekarza przepisującego produkt.^{3 4}

D-Szczepionka błonicza adsorbowana

W szczepionce przeciw błonicy wodorotlenek glinu występuje w ilości nie większej niż 0,7 mg Al³⁺ na dawkę 0,5 ml. Dawkowanie szczepionki zależy od wieku pacjenta oraz od tego, czy jest to szczepienie podstawowe czy przypominające.⁵

Schemat szczepienia podstawowego składa się z trzech dawek szczepionki:⁶

• dwie dawki szczepionki w odstępie 4-6 tygodni
• trzecia dawka po upływie 6-12 miesięcy od podania drugiej dawki

⁷

⁸

Szczepienie przypominające obejmuje podanie dawki 0,2 ml szczepionki dzieciom w wieku 6 lat o udokumentowanym szczepieniu podstawowym (w przypadku podania trzeciej dawki w drugim roku życia).⁹

O konkretnym schemacie dawkowania decyduje lekarz po dokładnej analizie przebiegu szczepienia podstawowego i przypominającego w kierunku błonicy. Dawkę szczepionki należy podać głęboko podskórnie, a jako miejsce wstrzyknięć zaleca się mięsień naramienny lub przednioboczną część uda. Nie należy przekraczać dawki 0,5 ml.¹⁰

Szczepionka tężcowa adsorbowana (T)

W szczepionce przeciw tężcowi wodorotlenek glinu występuje w ilości nie większej niż 1,25 mg Al³⁺ na dawkę 0,5 ml.¹¹

Szczepienie podstawowe (pełny cykl szczepień według schematu 0, 1, 6-12 miesiąc) obejmuje:¹²

• dwie pierwsze dawki w odstępie nie krótszym niż 4 do 6 tygodni
• trzecia dawka uzupełniająca po 6 miesiącach do 1 roku od drugiego szczepienia

¹³

Szczepienie przypominające obejmuje podanie jednej dawki co 10 lat od ostatniego szczepienia.¹⁴

W przypadku osób zranionych (uodpornienie czynno-bierne) schemat dawkowania zależy od historii szczepień pacjenta i ryzyka wystąpienia tężca.¹⁵

¹⁶

Przy czynno-biernym uodparnianiu przeciw tężcowi należy zawsze w różne miejsca wstrzykiwać szczepionkę tężcową adsorbowaną, a następnie immunoglobulinę tężcową używając oddzielnych igieł i strzykawek. Wstrzykiwanie obu produktów w to samo miejsce znosi ich działanie, a podanie tą samą strzykawką osłabia ich moc.¹⁷

Dawkę 0,5 ml należy podać głęboko podskórnie lub domięśniowo. Przy podawaniu podskórnym należy pamiętać, aby było ono głębokie, ponieważ zbyt płytkie podanie szczepionki może spowodować powstanie jałowego ropnia, a wchłanianie toksoidu może być niewystarczające. Nie podawać dożylnie! Jako miejsce wstrzykiwań zaleca się mięsień naramienny lub przednioboczną część uda.¹⁸

NeisVac-C

W szczepionce przeciw meningokokom grupy C wodorotlenek glinu występuje w ilości 0,5 mg Al³⁺ na dawkę 0,5 ml.¹⁹

Szczepienie podstawowe:²⁰

• Niemowlęta w wieku po ukończeniu 2. miesiąca życia do ukończenia 4. miesiąca życia: Dwie dawki, każdą po 0,5 ml, należy podać z przerwą co najmniej dwóch miesięcy.
• Niemowlęta po ukończeniu 4. miesiąca życia, starsze dzieci, młodzież i dorośli: Jedna dawka 0,5 ml.

²¹

Dawki przypominające: Po zakończeniu cyklu szczepienia podstawowego u niemowląt w wieku poniżej 12. miesięcy, dawkę przypominającą należy podać w wieku około 12.-13. miesiąca życia, w odstępie co najmniej 6 miesięcy od ostatniego szczepienia NeisVac-C. Nie określono dotychczas, czy istnieje potrzeba podawania dawek przypominających u osób w wieku 12 miesięcy i starszych w chwili podania pierwszej dawki.²²

Szczepionka przeznaczona jest do wstrzykiwań domięśniowych. U niemowląt najlepiej podawać ją w przednio-boczną część uda, a u starszych dzieci, młodzieży i dorosłych w mięsień naramienny. U dzieci w wieku od 12 do 24 miesięcy szczepionka może być podawana w mięsień naramienny lub w przednio-boczną część uda.²³

Szczepionki nie wolno podawać podskórnie ani dożylnie. Szczepionki NeisVac-C nie wolno mieszać z innymi szczepionkami w tej samej strzykawce. Jeśli jednocześnie podawana jest więcej niż jedna szczepionka, wstrzyknięcia należy wykonywać w różne miejsca.²⁴

Infanrix-IPV

W szczepionce skojarzonej przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis wodorotlenek glinu występuje w ilości 0,5 miligrama Al³⁺ na dawkę 0,5 ml.²⁵

Należy podać pojedynczą dawkę (0,5 ml) szczepionki. Infanrix-IPV może być stosowany u dzieci, które wcześniej otrzymały szczepionki zawierające pełnokomórkową lub acelularną składową krztuśca oraz szczepionki przeciwko poliomyelitis doustne zawierające żywe, atenuowane wirusy lub w postaci wstrzyknięć zawierające inaktywowane wirusy.²⁶

Infanrix-IPV powinien być podawany domięśniowo w mięsień naramienny, ale u bardzo małych dzieci szczepionkę można podawać w przednio-boczną część uda. Nie należy podawać donaczyniowo.²⁷

Dawkowanie wodorotlenku glinu w lekach zobojętniających

Maalox

W leku zobojętniającym kwas żołądkowy Maalox, wodorotlenek glinu występuje w dawce 400 mg w jednej tabletce oraz w ilości 3,5 g/100 ml zawiesiny doustnej.²⁸

Zalecane dawkowanie preparatu Maalox w postaci tabletek wynosi 1-2 tabletki po posiłku lub w czasie bólu. Tabletki należy ssać lub żuć.²⁹

Tabela dawkowania wodorotlenku glinu

Szczególne wytyczne dotyczące dawkowania

Przy ustalaniu dawkowania preparatów zawierających wodorotlenek glinu należy uwzględnić:^{30 31}

• Wiek pacjenta – różne schematy dawkowania zależnie od grupy wiekowej
• Historię wcześniejszych szczepień lub stosowania preparatów zawierających wodorotlenek glinu
• Rodzaj produktu leczniczego i jego przeznaczenie
• Obecność czynników ryzyka u pacjenta (np. w przypadku szczepień przeciwtężcowych – charakter i rozległość zranienia)
• Specyficzne przeciwwskazania i ostrzeżenia dotyczące danego produktu leczniczego

^{32 33}

W przypadku szczepionek, ilość wodorotlenku glinu jest ściśle określona przez producenta i pełni funkcję adiuwanta. Dawkowanie preparatu jest zależne od schematu szczepień, a nie od zawartości wodorotlenku glinu.^{34 35}

W lekach zobojętniających kwas żołądkowy, dawkowanie wodorotlenku glinu jest bezpośrednio związane z dawkowaniem samego preparatu, ponieważ w tym przypadku wodorotlenek glinu stanowi substancję czynną odpowiedzialną za działanie terapeutyczne.^{36 37}