metabolit sprzężony

Metabolit sprzężony to produkt powstały w wyniku procesu sprzęgania (koniugacji) – jednej z faz II metabolizmu w organizmie człowieka. W procesie tym substancje endogenne lub ksenobiotyki (np. leki, toksyny) łączą się z endogennymi cząsteczkami, takimi jak kwas glukuronowy, siarczan, glutation, aminokwasy czy grupy metylowe.

Proces sprzęgania katalizowany jest przez specyficzne enzymy transferazy, których głównym miejscem działania jest wątroba. Najważniejsze z nich to UDP-glukuronylotransferazy (UGT), sulfotransferazy (SULT), N-acetylotransferazy (NAT), metylotransferazy (MT) oraz transferazy glutationowe (GST).

Tworzenie metabolitów sprzężonych zazwyczaj skutkuje zwiększeniem hydrofilności związków, co ułatwia ich wydalanie z organizmu przez nerki lub z żółcią. Metabolity sprzężone są zwykle mniej aktywne farmakologicznie niż związki macierzyste, choć istnieją wyjątki, gdzie koniugaty zachowują lub nawet zwiększają aktywność biologiczną.

W diagnostyce laboratoryjnej oznaczanie metabolitów sprzężonych ma znaczenie w monitorowaniu terapii lekowej, wykrywaniu substancji uzależniających czy ocenie funkcji wątroby. Zaburzenia procesów sprzęgania mogą prowadzić do nieprawidłowego metabolizmu leków i zwiększonego ryzyka działań niepożądanych.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl