mutacja miejsca splicingowego
Mutacja miejsca splicingowego to zmiana w sekwencji DNA, która wpływa na proces składania pre-mRNA (splicing), czyli usuwania intronów i łączenia eksonów podczas obróbki potranskrypcyjnej. Miejsca splicingowe znajdują się na granicach intronów i eksonów i zawierają specyficzne sekwencje nukleotydowe niezbędne do prawidłowego rozpoznawania przez spliceosom.
Najważniejsze sekwencje w miejscach splicingowych to donorowe miejsce 5′ na początku intronu (zazwyczaj GT) oraz akceptorowe miejsce 3′ na końcu intronu (zazwyczaj AG). Mutacje w tych regionach mogą prowadzić do pomijania eksonów, zatrzymania intronów, aktywacji kryptycznych miejsc splicingowych lub powstania nowych miejsc składania, co skutkuje produkcją nieprawidłowych białek.
Konsekwencje kliniczne mutacji miejsc splicingowych mogą być różnorodne – od łagodnych do ciężkich fenotypów chorobowych, w zależności od tego, jak bardzo zaburzona jest funkcja białka. Mutacje te zidentyfikowano w patogenezie wielu chorób genetycznych, w tym mukowiscydozy, dystrofii mięśniowej Duchenne’a czy niektórych typów nowotworów.
Diagnostyka mutacji miejsc splicingowych wymaga często zaawansowanych technik, takich jak sekwencjonowanie nowej generacji (NGS) oraz analizy funkcjonalne RNA. W praktyce klinicznej ich wykrywanie może być wyzwaniem, ponieważ ich wpływ na ekspresję genów nie zawsze jest oczywisty na poziomie DNA.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nerwiakowłókniak – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Nerwiakowłókniak (neurofibroma) to łagodny guz osłonek nerwowych, występujący sporadycznie lub w przebiegu neurofibromatozy typu 1 (NF1) i typu 2 (NF2). Rokowanie zależy od typu guza, obecności chorób współistniejących oraz podłoża genetycznego. Izolowane nerwiakowłókniaki mają dobre rokowanie, a chirurgiczne usunięcie jest skuteczne z niskim ryzykiem nawrotów. W NF1, chorobie autosomalnie dominującej spowodowanej mutacjami w genie NF1, średnia długość życia jest skrócona o 8-15 lat. Czynniki predykcyjne gorszego rokowania to podskórne nerwiakowłókniaki, płeć męska, nerwiakowłókniaki splotowate twarzy u dzieci, świąd oraz transformacja złośliwa do MPNST. W diagnostyce różnicowej łagodnych i złośliwych guzów pomocne jest badanie PET z oceną SUV, gdzie średnia wartość SUV dla nerwiakowłókniaków splotowatych wynosi około 1,5, a dla MPNST około 5,7; guzy z SUVmax > 3,5 wymagają usunięcia ze względu na ryzyko złośliwości.
badanie obrazowe, duża delecja, dziedziczenie autosomalne dominujące, heterogenność fenotypowa, kanał słuchowy wewnętrzny, mozaicyzm, mutacja miejsca splicingowego, mutacja missense, mutacja skracająca, nerwiakowłókniak, nerwiakowłókniak podskórny, nerwiakowłókniak skórny, nerwiakowłókniak splotowaty, neurofibromatoza typu 1, neurofibromatoza typu 2, oponiak, oponiak wewnątrzczaszkowy, oponiak wewnątrzrdzeniowy, osłoniak, osłonka nerwowa, plama café-au-lait, pozytonowa tomografia emisyjna, świąd, transformacja złośliwa, złośliwy guz osłonek nerwów obwodowych - Leksykon chorób i schorzeń
Neurofibromatoza typu 2 – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Neurofibromatoza typu 2 (NF2) jest przewlekłą chorobą charakteryzującą się rozwojem łagodnych, ale wieloogniskowych guzów OUN, w tym osłoniaków przedsionkowych (VS) i oponiaków. Rokowanie zależy od wieku wystąpienia objawów, typu mutacji genetycznej oraz obecności oponiaków. Wskaźniki przeżycia po rozpoznaniu wynoszą 85% (5 lat), 67% (10 lat) i 38% (20 lat), ze średnim okresem przeżycia około 15 lat i średnim wiekiem zgonu 36-39 lat. Wczesny początek objawów (<25 lat) wiąże się z gorszym rokowaniem (5-, 10-, 20-letnie przeżycie: 80%, 60%, 28%) w porównaniu do późniejszego początku (odpowiednio 100%, 87%, 62%). Mutacje ucinające (nonsensowne lub przesunięcia ramki odczytu) powodują cięższy przebieg choroby i wcześniejsze wystąpienie objawów, natomiast mutacje typu missense i splicingowe oraz mozaikowość korelują z łagodniejszym fenotypem i lepszym przeżyciem. Wielkość osłoniaków przedsionkowych ≤2 cm w momencie diagnozy jest korzystnym czynnikiem prognostycznym.
bevacizumab, dysfunkcja przedsionkowa, korelacja genotyp-fenotyp, mutacja genowa, mutacja miejsca splicingowego, mutacja nonsensowna, nadciśnienie, neurofibromatoza typu 2, niepełnosprawność funkcjonalna, oponiak wewnątrzczaszkowy, poradnictwo genetyczne, porażenie nerwu twarzowego, progresja kliniczna, przesunięcie ramki odczytu, śmiertelność i chorobowość, stan przedrzucawkowy, szumy uszne, transformacja złośliwa, upośledzenie słuchu, wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrostu, wodogłowie - Leksykon chorób i schorzeń
Wieloogniskowa neoplazja endokrynna typu 1 (men 1) – Patofizjologia i mechanizm
Wieloogniskowa neoplazja endokrynna typu 1 (MEN 1) jest dziedzicznym zespołem nowotworowym spowodowanym inaktywującymi mutacjami germinalnymi w genie supresorowym MEN1 na chromosomie 11q13, kodującym białko menina. Mutacje te, głównie zmiany ramki odczytu (42%), nonsensowne (14%) i splicingowe (10,5%), prowadzą do utraty funkcji meniny, co zgodnie z modelem dwóch uderzeń Knudsona skutkuje rozwojem guzów endokrynnych. Menina reguluje transkrypcję genów, cykl komórkowy, naprawę DNA oraz modyfikacje epigenetyczne, oddziałując m.in. na szlaki Wnt/β-katenina, TGF-β/BMP i Hedgehog. Utrata jej funkcji powoduje niekontrolowaną proliferację komórek. W 80-90% przypadków klinicznych MEN 1 wykrywa się mutacje w genie MEN1, natomiast u 10-20% pacjentów z fenotypem MEN 1 mutacje te nie są identyfikowane, co sugeruje udział innych genów, np. CDKN1B (MEN4). Ostatnie badania wskazują na nadmierną aktywację enzymu DHODH w komórkach z mutacją MEN1, co otwiera perspektywy terapeutyczne z wykorzystaniem leflunomidu.
biomarker diagnostyczny, duża delecja, dziedziczny zespół nowotworowy, gen MEN1, gruczolak przytarczyc, guz neuroendokrynny trzustki, leflunomid, menina, metylacja histonów, modyfikacja chromatyny, mutacja de novo, mutacja frameshift, mutacja inaktywująca, mutacja miejsca splicingowego, mutacja nonsensowna, mutacje germinalne, pierwotna nadczynność przytarczyc, szlak Wnt/β-katenina, terapia celowana, utrata heterozygotyczności, wieloogniskowa neoplazja endokrynna typu 1, zaburzenie autoimmunologiczne, zespół Wermera - Leksykon chorób i schorzeń
Neurofibromatoza typu 2 – Patofizjologia i mechanizm
Neurofibromatoza typu 2 (NF2) jest autosomalnie dominującym zespołem wielonowotworowym wywołanym mutacjami w genie supresorowym NF2 na chromosomie 22q12.2, kodującym białko merlinę. Utrata funkcji merliny prowadzi do niekontrolowanej proliferacji komórek Schwanna i rozwoju charakterystycznych guzów, takich jak obustronne nerwiaki osłonkowe nerwu przedsionkowego (90-95% przypadków), oponiaki (50%) oraz wyściółczaki. Patogeneza opiera się na modelu „dwóch uderzeń” Knudsona, gdzie dziedziczona mutacja germinalna jest uzupełniana somatyczną inaktywacją drugiego allelu, często poprzez utratę heterozygotyczności (LOH) chromosomu 22. Typ mutacji w genie NF2 (np. nonsensowne, splicingowe, zmiany sensu) koreluje z fenotypem klinicznym, a lokalizacja mutacji wpływa na przebieg choroby i liczbę guzów. Mozaikowatość somatyczna występuje u 20-30% pacjentów bez rodzinnej historii, a metylacja genu NF2 jest obserwowana w 20-40% sporadycznych schwannoma.
bewacyzumab, domena aminoterminalna, ewerolimus, hipoteza dwóch uderzeń Knudsona, immunosupresja, korelacja genotyp-fenotyp, LOH, merlina, metylacja genu, mozaicyzm, mutacja miejsca splicingowego, mutacja nonsensowna, mutacja zmiany sensu, nerwiak osłonkowy nerwu przedsionkowego, oponiak, przesunięcie ramki odczytu, receptorowa kinaza tyrozynowa, schwannoma, schwannomina, supresor nowotworowy, szlak FAK/SRC, szlak Hippo, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak Ras/Raf/MEK/ERK, szlak Wnt/β-katenina, terapia antyangiogenna, terapia immunomodulująca, tumorogeneza, utrata heterozygotyczności, wyściółczak