szlak FAK/SRC
Szlak FAK/SRC to kluczowy wewnątrzkomórkowy szlak sygnałowy, w którym główną rolę odgrywają kinaza przyłącza ogniskowego (FAK, ang. focal adhesion kinase) oraz kinaza tyrozynowa SRC. Jest on zaangażowany w regulację adhezji komórkowej, migracji, proliferacji oraz przeżycia komórek.
Aktywacja szlaku FAK/SRC zachodzi głównie w odpowiedzi na wiązanie integryn z białkami macierzy zewnątrzkomórkowej, co prowadzi do autofosforylacji FAK i utworzenia miejsca wiązania dla SRC. Kompleks FAK-SRC fosforyluje liczne białka adaptorowe i efektorowe, uruchamiając kaskady sygnałowe obejmujące szlaki RAS/MAPK, PI3K/AKT oraz RHO GTPaz.
Dysregulacja szlaku FAK/SRC jest powiązana z patogenezą wielu nowotworów, gdzie przyczynia się do zwiększonej inwazyjności komórek nowotworowych, tworzenia przerzutów i oporności na leczenie. Nadekspresja lub nadmierna aktywacja FAK i SRC obserwowana jest w raku piersi, jajnika, trzustki, płuc i wielu innych typach nowotworów złośliwych.
Inhibitory szlaku FAK/SRC, takie jak dasatynib, bosutynib czy defaktynib, stanowią obiecującą grupę leków przeciwnowotworowych, badanych zarówno w monoterapii, jak i w kombinacjach z innymi terapiami celowanymi, chemioterapią czy immunoterapią. Blokowanie tego szlaku może hamować progresję nowotworu, inwazję i tworzenie przerzutów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Neurofibromatoza typu 2 – Etiologia i przyczyny
Neurofibromatoza typu 2 (NF2) jest chorobą genetyczną o autosomalnym dominującym wzorcu dziedziczenia, spowodowaną mutacjami w genie NF2 na chromosomie 22q12.2, kodującym białko merlinę o masie 69 kDa. Mutacje, głównie nonsensowne i przesunięcia ramki odczytu, prowadzą do utraty funkcji supresora nowotworowego, co skutkuje niekontrolowanym wzrostem komórek Schwanna i powstawaniem licznych łagodnych guzów w układzie nerwowym. W około 50% przypadków mutacja jest dziedziczona, a w pozostałych 50% pojawia się de novo, z czego 25-30% stanowi mozaicyzm genetyczny, charakteryzujący się łagodniejszym fenotypem i jednostronnym występowaniem guzów. Fenotyp kliniczny koreluje z typem mutacji: mutacje skracające białko wiążą się z cięższym przebiegiem (fenotyp Wisharta), natomiast mutacje zmiany sensu i splicingowe z łagodniejszym (fenotyp Gardnera).
białko merlina, chromosom 22q12.2, cytokina, delecja/insercja, domena aminoterminalna, dysregulacja immunologiczna, gen NF2, hipoteza dwóch uderzeń, hipoteza dwóch uderzeń Knudsona, immunosupresja, komórka Schwanna, korelacja genotyp-fenotyp, merlina, miejsce splicingowe, mozaicyzm genetyczny, mutacja de novo, mutacja nonsensowna, mutacja skracająca, mutacja zmiany sensu, neurofibromatoza typu 2, osłonka mielinowa, przesunięcie ramki odczytu, receptor kinazy tyrozynowej, schwannomina, szlak FAK/SRC, szlak Hippo, szlak mTOR, szlak PI3K/AKT, szlak RAS/MAPK, szlak Wnt/β-katenina, terapia celowana - Leksykon chorób i schorzeń
Neurofibromatoza typu 2 – Patofizjologia i mechanizm
Neurofibromatoza typu 2 (NF2) jest autosomalnie dominującym zespołem wielonowotworowym wywołanym mutacjami w genie supresorowym NF2 na chromosomie 22q12.2, kodującym białko merlinę. Utrata funkcji merliny prowadzi do niekontrolowanej proliferacji komórek Schwanna i rozwoju charakterystycznych guzów, takich jak obustronne nerwiaki osłonkowe nerwu przedsionkowego (90-95% przypadków), oponiaki (50%) oraz wyściółczaki. Patogeneza opiera się na modelu „dwóch uderzeń” Knudsona, gdzie dziedziczona mutacja germinalna jest uzupełniana somatyczną inaktywacją drugiego allelu, często poprzez utratę heterozygotyczności (LOH) chromosomu 22. Typ mutacji w genie NF2 (np. nonsensowne, splicingowe, zmiany sensu) koreluje z fenotypem klinicznym, a lokalizacja mutacji wpływa na przebieg choroby i liczbę guzów. Mozaikowatość somatyczna występuje u 20-30% pacjentów bez rodzinnej historii, a metylacja genu NF2 jest obserwowana w 20-40% sporadycznych schwannoma.
bewacyzumab, domena aminoterminalna, ewerolimus, hipoteza dwóch uderzeń Knudsona, immunosupresja, korelacja genotyp-fenotyp, LOH, merlina, metylacja genu, mozaicyzm, mutacja miejsca splicingowego, mutacja nonsensowna, mutacja zmiany sensu, nerwiak osłonkowy nerwu przedsionkowego, oponiak, przesunięcie ramki odczytu, receptorowa kinaza tyrozynowa, schwannoma, schwannomina, supresor nowotworowy, szlak FAK/SRC, szlak Hippo, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak Ras/Raf/MEK/ERK, szlak Wnt/β-katenina, terapia antyangiogenna, terapia immunomodulująca, tumorogeneza, utrata heterozygotyczności, wyściółczak