inhibitor izoenzymów

Inhibitor izoenzymów to substancja, która hamuje aktywność specyficznych form enzymu (izoenzymów), które mimo podobnej funkcji katalitycznej różnią się strukturą i właściwościami kinetycznymi. Izoenzymy występują w różnych tkankach organizmu i mogą wykazywać odmienną wrażliwość na inhibitory.

W praktyce klinicznej inhibitory izoenzymów mają szczególne znaczenie w farmakoterapii, gdyż wiele leków działa jako inhibitory specyficznych izoenzymów cytochromu P450 (CYP450), który odpowiada za metabolizm większości stosowanych farmaceutyków. Najważniejsze izoenzymy CYP450 to CYP3A4, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 i CYP1A2.

Inhibitory izoenzymów są przyczyną wielu istotnych interakcji lekowych. Gdy jeden lek hamuje izoenzym metabolizujący inny lek, może dojść do zwiększenia stężenia tego drugiego leku w osoczu, co prowadzi do nasilenia działania farmakologicznego lub toksyczności. Przykładami silnych inhibitorów są ketokonazol (CYP3A4), fluoksetyna (CYP2D6) czy omeprazol (CYP2C19).

Znajomość profilu inhibicji izoenzymów przez leki jest kluczowa w planowaniu bezpiecznej farmakoterapii, szczególnie u pacjentów stosujących politerapię. Inhibitory izoenzymów mogą być również celowo stosowane w terapii, aby zwiększyć biodostępność niektórych leków lub przedłużyć ich działanie.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Flukonazol Actavis 100 mg

Flukonazol wykazuje wysoką biodostępność (>90%) po podaniu doustnym, z szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu (0,5-1,5 h) i liniową farmakokinetyką. Lek charakteryzuje się niskim wiązaniem z białkami osocza (11-12%) oraz dużą objętością dystrybucji, z doskonałą penetracją do płynów ustrojowych, w tym do płynu mózgowo-rdzeniowego (80% stężeń osoczowych). Flukonazol kumuluje się w tkankach skórnych i paznokciach, utrzymując terapeutyczne stężenia nawet po zakończeniu terapii. Metabolizm jest ograniczony, a lek jest wydalany głównie przez nerki (80% w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania około 30 godzin u dorosłych, co umożliwia stosowanie schematów dawkowania raz na dobę lub raz na tydzień. Flukonazol jest umiarkowanym inhibitorem CYP2C9 i CYP3A4 oraz silnym inhibitorem CYP2C19, co wymaga uwagi przy kojarzeniu z innymi lekami metabolizowanymi przez te izoenzymy.
biodostępność, cytochrom P450, dawka nasycająca, dializa otrzewnowa, farmakokinetyka liniowa, faza eliminacji, flukonazol, grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, hemodializa, inhibitor izoenzymów, izoenzym CYP2C19, kandydoza pochwy, klirens kreatyniny, lek moczopędny, metabolizm ograniczony, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, penetracja tkankowa, płyn mózgowo-rdzeniowy, płytka paznokciowa, pole pod krzywą, stężenie maksymalne, warstwa rogowa, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fluxazol 50 mg

Flukonazol, substancja czynna leku Fluxazol dostępnego w kapsułkach o dawkach 50, 100, 150 i 200 mg, charakteryzuje się wysoką biodostępnością (~90%) po podaniu doustnym, z szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) w 0,5-1,5 godziny. Lek wykazuje liniową farmakokinetykę, a stan stacjonarny osiągany jest po 4-5 dniach stosowania, z możliwością przyspieszenia poprzez dawkę nasycającą. Flukonazol ma dużą objętość dystrybucji z niskim wiązaniem z białkami osocza (11-12%), co umożliwia skuteczną penetrację do tkanek i płynów ustrojowych, w tym do płynu mózgowo-rdzeniowego (około 80% stężenia osoczowego) oraz warstwy rogowej naskórka i paznokci, gdzie kumuluje się w stężeniach przekraczających poziomy w surowicy (np. 73 µg/g w warstwie rogowej po 12 dniach terapii 50 mg/dobę). Metabolizm flukonazolu jest minimalny (11% metabolitów w moczu), a lek jest silnym inhibitorem CYP2C9, CYP3A4 i CYP2C19, co wymaga uwagi przy kojarzeniu z innymi lekami metabolizowanymi przez te izoenzymy.
bariera krew-mózg, biodostępność leku, cytochrom P450, dawka nasycająca, dializa otrzewnowa, faza eliminacji leku, filtracja kłębuszkowa, flukonazol, grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, hemodializa, infekcja grzybicza skóry, inhibitor izoenzymów, izoenzym CYP2C19, izoenzym CYP2C9, izoenzym CYP3A4, kandydoza pochwy, klirens flukonazolu, klirens kreatyniny, klirens leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania leku, podanie dożylne, pole pod krzywą stężenia, stężenie leku w osoczu, warstwa rogowa naskórka, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, zabieg nerkozastępczy
Leksykon leków
Interakcje leku – Flukonazol Actavis 50 mg

Flukonazol, lek przeciwgrzybiczy z grupy azoli, jest silnym inhibitorem izoenzymów cytochromu P450 (CYP2C19, CYP2C9, CYP3A4), co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych z innymi lekami. Hamowanie metabolizmu może utrzymywać się 4-5 dni po zakończeniu terapii ze względu na długi okres półtrwania flukonazolu. Szczególnie istotne są interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QTc, takimi jak cyzapryd, terfenadyna, astemizol, pimozyd, chinidyna, erytromycyna, halofantryna i amiodaron, które mogą prowadzić do torsade de pointes i nagłej śmierci sercowej. Flukonazol zwiększa także stężenia leków immunosupresyjnych (np. takrolimus – nawet 5-krotnie, cyklosporyna – 1,8-krotnie), co wymaga monitorowania stężeń i dostosowania dawek. Ponadto, flukonazol znacząco wpływa na farmakokinetykę leków takich jak abrocytynib (wzrost ekspozycji o 155%), alfentanyl (dwukrotne zwiększenie AUC), benzodiazepiny (midazolam i triazolam – wzrost AUC i wydłużenie t1/2), celekoksyb (wzrost Cmax o 68% i AUC o 134%), inhibitory reduktazy HMG-CoA (zwiększone ryzyko miopatii) oraz inne, co wymaga odpowiedniej modyfikacji dawkowania i monitorowania działań niepożądanych.
antagonista wapnia, CYP2C9, czas protrombinowy, depresja oddechowa, doustny środek antykoncepcyjny, działanie niepożądane, działanie niepożądane OUN, guzy rzekome mózgu, hepatotoksyczność, inhibicja CYP3A4, inhibitor izoenzymów, izoenzymy cytochromu P450, kardiotoksyczność, kinaza kreatynowa, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczy, nagła śmierć sercowa, nefrotoksyczność, niewydolność kory nadnerczy, odstęp QTc, okres półtrwania, ostra niewydolność nerek, pochodna sulfonylomocznika, przeszczepienie szpiku kostnego, rabdomioliza, receptor angiotensyny II, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, zapalenie błony naczyniowej oka
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Kefrenex 100 mg

Kwetiapina, substancja czynna leku Kefrenex, charakteryzuje się dobrą biodostępnością po podaniu doustnym, niezależną od przyjmowania pokarmu. W stanie stacjonarnym maksymalne stężenie molowe aktywnego metabolitu norkwetiapiny stanowi około 35% stężenia substancji macierzystej. Zarówno kwetiapina, jak i norkwetiapina wykazują liniową farmakokinetykę w zakresie dawek terapeutycznych (300-800 mg/dobę). Kwetiapina wiąże się z białkami osocza w około 83%, a jej metabolizm odbywa się głównie w wątrobie, z udziałem izoenzymu CYP3A4. Okres półtrwania eliminacji wynosi około 7 godzin dla kwetiapiny i 12 godzin dla norkwetiapiny. Mniej niż 5% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej, a metabolity eliminowane są głównie przez nerki (73% w moczu). Ryzyko interakcji farmakokinetycznych jest niskie, gdyż kwetiapina i jej metabolity są słabymi inhibitorami cytochromu P450 przy stężeniach znacznie przekraczających te terapeutyczne.
aktywny metabolit, biodostępność, cytochrom P450, dysfagia, inhibitor izoenzymów, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym CYP3A4, klirens kreatyniny, klirens leku, kwetiapina, liniowa farmakokinetyka, maksymalne stężenie leku, metabolizm wątrobowy, norkwetiapina, okres półtrwania w fazie eliminacji, poalkoholowa marskość wątroby, pole pod krzywą stężenia, stan stacjonarny, stężenie leku w osoczu, stężenie molowe, wartość AUC, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, znakowanie radioizotopem
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Kventiax SR 200 mg

Kwetiapina w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Kventiax SR) charakteryzuje się Tmax około 6 godzin dla substancji macierzystej i jej aktywnego metabolitu norkwetiapiny. Okres półtrwania eliminacyjnego wynosi około 7 godzin dla kwetiapiny i 12 godzin dla norkwetiapiny, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Farmakokinetyka jest liniowa i proporcjonalna do dawki do 800 mg/dobę. W porównaniu z tabletkami o natychmiastowym uwalnianiu, AUC kwetiapiny jest porównywalne, natomiast Cmax jest o 13% niższe, a AUC norkwetiapiny o 18% mniejsze. Pokarm wysokotłuszczowy zwiększa Cmax kwetiapiny o 50% i AUC o 20%, dlatego zaleca się przyjmowanie leku na czczo. Kwetiapina wiąże się z białkami osocza w około 83%, a jej metabolizm odbywa się głównie przez CYP3A4, z minimalnym ryzykiem klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych. Wydalanie zachodzi głównie przez nerki (około 73% radioaktywnego znacznika), z mniej niż 5% leku w postaci niezmienionej.
badanie interakcji, biodostępność kwetiapiny, CYP3A4, dysfagia, farmakokinetyka kwetiapiny, inhibitor izoenzymów, izoenzym cytochromu P450, klirens kreatyniny, kwetiapina, marskość wątroby alkoholowa, metabolizm kwetiapiny, metabolizm wątrobowy, norkwetiapina, okres półtrwania, pokarm wysokotłuszczowy, pole pod krzywą, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, stężenie znormalizowane względem dawki, tabletka o natychmiastowym uwalnianiu, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Clotidal MAX 500 mg

Klotrymazol, podany dopochwowo w dawce 500 mg (Clotidal MAX), wykazuje ograniczone wchłanianie do krążenia ogólnoustrojowego na poziomie 3-10%, co skutkuje bardzo niskim maksymalnym stężeniem w osoczu poniżej 0,01 μg/ml. Substancja czynna podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia w wątrobie, przekształcając się w farmakologicznie nieaktywny metabolit 2-chlorofenylo-4-hydroksyfenylo-fenylometan. W związku z tym, ryzyko wystąpienia działań ogólnoustrojowych oraz interakcji lekowych jest minimalne, mimo umiarkowanej in vitro inhibicji izoenzymów CYP3A4 i CYP2C9 przez klotrymazol. Profil dystrybucji do tkanek pozostaje nie w pełni poznany ze względu na śladowe stężenia niezmienionego leku w krwiobiegu.
2-chlorofenylo-4-hydroksyfenylo-fenylometan, biotransformacja, Clotidal MAX, CYP2C9, CYP3A4, dystrybucja klotrymazolu, eliminacja klotrymazolu, farmakokinetyka, inhibitor izoenzymów, interakcja lekowa, klotrymazol, krążenie ogólnoustrojowe, metabolizm pierwszego przejścia, mikrosomy wątroby, podanie dopochwowe, podanie doustne, postać niezmieniona, stężenie osoczowe, tabletka dopochwowa, wchłanianie substancji czynnej, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie z moczem
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fluconazole Hasco 5 mg/ml

Flukonazol charakteryzuje się wysoką biodostępnością (~90%) po podaniu doustnym, z szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu (0,5-1,5 h) i proporcjonalnością stężeń do dawki. Lek wykazuje dobrą penetrację do tkanek i płynów ustrojowych, w tym do płynu mózgowo-rdzeniowego (około 80% stężenia osoczowego) oraz do skóry i paznokci, gdzie kumuluje się w warstwie rogowej (np. 73 μg/g po 12 dniach stosowania 50 mg/dobę). Flukonazol jest wydalany głównie przez nerki (80% w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania około 30 godzin u dorosłych, co umożliwia wygodne schematy dawkowania. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (GFR <20 mL/min) okres półtrwania wydłuża się do 98 godzin, co wymaga modyfikacji dawkowania; lek jest częściowo usuwany podczas hemodializy (około 50% w 3 godziny). Flukonazol jest inhibitorem CYP2C9, CYP3A4 i CYP2C19, co należy uwzględnić przy ocenie interakcji lekowych.
biodostępność, Cmax, compliance, dawka nasycająca, dializa otrzewnowa, flukonazol, grzybica paznokci, grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, hemodializa, inhibitor izoenzymów, interakcje lekowe, izoenzym CYP2C19, kandydoza pochwy, klirens kreatyniny, metabolizm leku, noworodek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, osłabiona czynność nerek, płyn mózgowo-rdzeniowy, pole pod krzywą, stężenie w osoczu, tkanka skórna, zaburzenia czynności nerek
Leksykon leków
Interakcje leku – Voriconazole Sandoz 200 mg

Worykonazol jest silnym inhibitorem izoenzymu CYP3A4 oraz metabolizowanym przez CYP2C19, CYP2C9 i CYP3A4, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne. Szczególnie istotne są przeciwwskazane jednoczesne podania z lekami wydłużającymi odstęp QTc metabolizowanymi przez CYP3A4 (np. astemizol, cyzapryd, pimozyd, chinidyna, terfenadyna, iwabradyna), które mogą prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca typu torsade de pointes. Silne induktory CYP450, takie jak karbamazepina i długo działające barbiturany, obniżają stężenie worykonazolu, zmniejszając jego skuteczność. Efawirenz w dawce ≥400 mg/dobę znacząco redukuje ekspozycję na worykonazol (Cmax ↓61%, AUCτ ↓77%), co również stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania. Alkohol etylowy, metabolizowany częściowo przez CYP3A4, może zwiększać toksyczność worykonazolu i alkoholu, dlatego zaleca się unikanie spożycia alkoholu podczas terapii.
azole przeciwgrzybicze, barbiturany, benzodiazepina, cyklosporyna, cytochrom P450, depresja OUN, doustny antykoagulant, działanie sedatywne, efawirenz, enzymy wątrobowe, fenobarbital, fenytoina, flukonazol, hepatotoksyczność, induktor CYP450, inhibitor CYP3A4, inhibitor izoenzymów, inhibitor odwrotnej transkryptazy, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, INR, izoenzym cytochromu P450, karbamazepina, lek immunosupresyjny, lek przeciwnowotworowy, metadon, midazolam, neurotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, odstęp QTc, omeprazol, rabdomioliza, statyna, substrat CYP3A4, toksyczność, torsade de pointes, warfaryna, winkrystyna, worykonazol, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Montelukast Sandoz 5 mg

Montelukast charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z Tmax wynoszącym około 3 godzin dla tabletek powlekanych 10 mg u dorosłych oraz 2 godzin dla tabletek do rozgryzania i żucia 5 mg u dorosłych i 4 mg u dzieci w wieku 2-5 lat. Biodostępność wynosi średnio 64% dla tabletek powlekanych 10 mg i 73% (na czczo) dla tabletek do rozgryzania i żucia 5 mg, z obniżeniem do 63% po posiłku. U dzieci Cmax jest o 66% wyższe, a Cmin niższe w porównaniu do dorosłych. Montelukast wykazuje bardzo wysokie (>99%) wiązanie z białkami osocza oraz niską objętość dystrybucji (8-11 l). Lek przenika minimalnie przez barierę krew-mózg, a jego metabolizm odbywa się głównie przez CYP450 2C8, z ograniczonym udziałem CYP3A4 i 2C9, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Metabolity montelukastu są obecne w osoczu poniżej progu wykrywalności, a aktywność farmakologiczna leku wiąże się głównie z substancją macierzystą.
bariera krew-mózg, biodostępność doustna, CYP3A4, CYP450 2C8, cytochrom P450, dawka lecznicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor izoenzymów, interakcja międzylekowa, itrakonazol, klirens osoczowy, mikrosom wątroby, montelukast, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, parametr farmakokinetyczny, skala Childa-Pugha, stan stacjonarny, stężenie osoczowe, tabletka do rozgryzania i żucia, tabletka powlekana, teofilina, wydalanie z żółcią, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Flucofast 150 mg

Flukonazol charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną (~90%) i zbliżonym profilem farmakokinetycznym po podaniu dożylnym i doustnym, co umożliwia zamianę drogi podania bez zmiany dawkowania. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w ciągu 0,5-1,5 godziny, a stężenia w osoczu są proporcjonalne do dawki. Po 4-5 dniach terapii osiągane jest 90% stężenia stanu stacjonarnego, które można przyspieszyć stosując dawkę nasycającą. Flukonazol wykazuje dobrą penetrację do tkanek i płynów ustrojowych, w tym do płynu mózgowo-rdzeniowego (około 80% stężeń osoczowych), śliny, plwociny oraz struktur skóry i paznokci, gdzie kumuluje się nawet po zakończeniu terapii (np. 73 μg/g w warstwie rogowej po 12 dniach stosowania dawki 50 mg/dobę). Metabolizm leku jest minimalny (11% metabolitów w moczu), a eliminacja głównie nerkowa (80% w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania około 30 godzin, co pozwala na wygodne dawkowanie raz na dobę lub raz w tygodniu w wybranych wskazaniach. Flukonazol jest inhibitorem CYP2C9, CYP3A4 i CYP2C19, co wymaga uwagi w kontekście interakcji lekowych.
AUC, białka osocza, biodostępność doustna, cytochrom P450, dawka nasycająca, dializa otrzewnowa, farmakokinetyka leku, flukonazol, grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, hemodializa, infekcja grzybicza paznokci, infuzja dożylna, inhibitor izoenzymów, izoenzym CYP2C19, izoenzym CYP2C9, izoenzym CYP3A4, kandydoza pochwy, klirens kreatyniny, klirens leku, lek moczopędny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, pole pod krzywą, stan stacjonarny, stężenie osoczowe, substancja znakowana radioaktywnie, warstwa rogowa, wcześniak, zabieg nerkozastępczy, zaburzenie czynności nerek