oporność na ryfampicynę
Oporność na ryfampicynę to zjawisko, w którym bakterie, szczególnie prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis), nabywają zdolność do przetrwania i namnażania się pomimo obecności tego antybiotyku. Ryfampicyna, należąca do grupy ryfamycyn, jest kluczowym lekiem przeciwgruźliczym pierwszego rzutu, działającym poprzez hamowanie bakteryjnej polimerazy RNA.
Mechanizm oporności na ryfampicynę najczęściej związany jest z mutacjami w genie rpoB kodującym podjednostkę β bakteryjnej polimerazy RNA. Około 95% szczepów opornych na ryfampicynę wykazuje mutacje w tzw. regionie RRDR (Rifampicin Resistance-Determining Region), obejmującym kodony 507-533 genu rpoB. Najczęstsze mutacje dotyczą kodonów 516, 526 i 531.
Oporność na ryfampicynę ma szczególne znaczenie kliniczne, ponieważ często współwystępuje z opornością na inne leki przeciwgruźlicze, zwłaszcza izoniazyd, prowadząc do rozwoju gruźlicy wielolekoopornej (MDR-TB). W diagnostyce szybkie wykrycie oporności na ryfampicynę (np. przy użyciu testu GeneXpert MTB/RIF) służy jako marker MDR-TB, co pozwala na wczesne wdrożenie odpowiedniego schematu leczenia.
W leczeniu zakażeń wywołanych przez szczepy oporne na ryfampicynę konieczne jest zastosowanie leków przeciwgruźliczych drugiego rzutu, które często charakteryzują się mniejszą skutecznością i większą toksycznością. Terapia trwa dłużej (18-24 miesiące), jest bardziej kosztowna i obciążona wyższym ryzykiem niepowodzeń i działań niepożądanych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rifampicyna TZF 300 mg
Rifampicyna TZF jest dostępna w kapsułkach twardych o dawkach 150 mg i 300 mg i powinna być stosowana wyłącznie w terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwprątkowymi, aby zapobiec rozwojowi oporności. Dawkowanie u dorosłych w leczeniu gruźlicy wynosi 8-12 mg/kg mc. na dobę, z dawką minimalną 450 mg/dobę dla pacjentów <50 kg i co najmniej 600 mg/dobę dla pacjentów >50 kg. U dzieci stosuje się 10-20 mg/kg mc. na dobę, maksymalnie do 600 mg. W leczeniu trądu zaleca się dawkę 600 mg raz w miesiącu lub 10 mg/kg mc. raz na dobę, również w terapii skojarzonej. W ciężkich zakażeniach bakteryjnych, takich jak bruceloza czy legionelloza, dawka u dorosłych wynosi 600-1200 mg/dobę podzielonych na 2-4 dawki. Profilaktyka meningokokowego zapalenia opon mózgowych wymaga podawania ryfampicyny przez 2 dni, a profilaktyka zakażeń Haemophilus influenzae – przez 4 dni, z dawkami dostosowanymi do wieku i masy ciała pacjenta.
biodostępność, bruceloza, gruźlica, Haemophilus influenzae, legionelloza, lek przeciwprątkowy, lek przeciwtrądowy, meningokokowe zapalenie opon mózgowych, niewydolność wątroby, okres półtrwania, oporność bakteryjna, oporność na ryfampicynę, pacjent w podeszłym wieku, parametry wątrobowe, prątki trądu, terapia skojarzona, trąd, wydalanie leku, zaburzenia czynności wątroby, zakażenie gronkowcowe