antracykliny liposomalne

Antracykliny liposomalne stanowią zmodyfikowaną formę klasycznych antracyklin, które są jednymi z najskuteczniejszych leków przeciwnowotworowych. Ich działanie polega na interkalacji do DNA, hamowaniu topoizomerazy II oraz generowaniu wolnych rodników, co prowadzi do uszkodzenia materiału genetycznego komórek nowotworowych i ich apoptozy.

Klasyczne antracykliny (doksorubicyna, daunorubicyna, epirubicyna) charakteryzują się znaczną kardiotoksycznością, która stanowi główne ograniczenie ich stosowania. Umieszczenie tych substancji w liposomach – mikroskopijnych pęcherzykach lipidowych – radykalnie zmienia ich farmakokinetykę i profil bezpieczeństwa. Liposomalna otoczka chroni lek przed przedwczesną degradacją, zmniejsza jego dystrybucję do zdrowych tkanek, w tym mięśnia sercowego, a jednocześnie zwiększa selektywne gromadzenie w guzie nowotworowym poprzez efekt zwiększonej przepuszczalności i retencji (EPR).

W praktyce klinicznej stosowane są głównie liposomalna doksorubicyna (w dwóch formach: pegylowanej i niepegylowanej) oraz liposomalna daunorubicyna. Wykazują one podobną skuteczność przeciwnowotworową jak konwencjonalne antracykliny, przy istotnie zredukowanej kardiotoksyczności. Znajdują zastosowanie w leczeniu wielu nowotworów, w tym raka piersi, szpiczaka mnogiego, chłoniaków, mięsaka Kaposiego związanego z AIDS oraz nawrotowych nowotworów jajnika.

Formulacje liposomalne, szczególnie pegylowane (pokryte polietylenoglikolem), cechują się wydłużonym czasem krążenia we krwi, co pozwala na rzadsze podawanie leku i zmniejszenie objawów niepożądanych. Choć kardiotoksyczność jest znacząco zredukowana, wciąż wymagane jest monitorowanie funkcji serca podczas terapii, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego lub wcześniejszą ekspozycją na antracykliny.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl