autonomiczna nadczynność przytarczyc
Autonomiczna nadczynność przytarczyc to stan charakteryzujący się zwiększonym wydzielaniem parathormonu (PTH) przez jedną lub więcej przytarczyc, niezależnie od stężenia wapnia w surowicy. W warunkach fizjologicznych wydzielanie PTH jest hamowane przez wysokie stężenie wapnia, jednak w przypadku autonomicznej nadczynności przytarczyc ten mechanizm sprzężenia zwrotnego jest zaburzony.
Najczęstszą przyczyną autonomicznej nadczynności przytarczyc jest gruczolak przytarczyc (około 80-85% przypadków), rzadziej przerost wielogruczołowy (10-15%) lub rak przytarczyc (poniżej 1%). Stan ten prowadzi do pierwotnej nadczynności przytarczyc, której głównym objawem laboratoryjnym jest hiperkalcemia i hipofosfatemia. Diagnoza opiera się na stwierdzeniu podwyższonego stężenia PTH przy współistniejącej hiperkalcemii.
Objawy kliniczne autonomicznej nadczynności przytarczyc obejmują zaburzenia ze strony układu kostnego (osteoporoza, bóle kostne), nerkowego (kamica, nefrocalcinoza), przewodu pokarmowego (choroba wrzodowa, zapalenie trzustki), a także objawy neuropsychiczne i mięśniowe. Leczeniem z wyboru jest zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu zmienionej przytarczycy lub przytarczyc, co prowadzi do normalizacji stężenia wapnia i PTH w surowicy.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Alfadiol
Alfadiol (alfakalcydol) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko hiperkalcemii i hiperfosfatemii, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek, trzeciorzędową nadczynnością przytarczyc oraz poddawanych hemodializom. Zaleca się regularne oznaczanie stężenia wapnia i fosforanów w surowicy, zwłaszcza w początkowym okresie terapii (1-2 razy w tygodniu), a następnie co 1-3 miesiące. W przypadku hiperkalcemii konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku do czasu normalizacji poziomu wapnia (około 1 tydzień), po czym leczenie można wznowić z dawką zmniejszoną o połowę. Monitorowanie obejmuje również parametry takie jak azot pozabiałkowy, kreatynina, fosfataza zasadowa, dobowe wydalanie wapnia oraz współczynnik wapniowo-kreatyninowy w moczu, co pozwala na ocenę funkcji nerek, gospodarki wapniowo-fosforanowej oraz ryzyka kamicy nerkowej.
adynamiczna choroba kości, alfakalcydol, autonomiczna nadczynność przytarczyc, azot pozabiałkowy, bóle mięśniowo-kostne, czerwień koszenilowa, fosfataza zasadowa, glikozydy nasercowe, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hemodializa, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, kamica nerkowa, kreatynina, niewydolność nerek, nudności, olej arachidowy, osteodystrofia nerkowa, parahydroksybenzoesan etylu, parathormon, stężenie fosforanów, trzeciorzędowa nadczynność przytarczyc, wielomocz, współczynnik wapniowo-kreatyninowy, wydalanie wapnia z moczem, wzmożone pragnienie, zaparcie