kwasica cukrzycowa
Kwasica ketonowa, znana także jako cukrzycowa kwasica ketonowa (DKA), to poważne, zagrażające życiu powikłanie cukrzycy, wynikające z niedoboru insuliny i nagromadzenia ciał ketonowych w organizmie. Stan ten występuje głównie u osób z cukrzycą typu 1, choć może pojawić się również w cukrzycy typu 2 w sytuacjach stresu metabolicznego.
Patofizjologia kwasicy cukrzycowej obejmuje niedobór insuliny prowadzący do hiperglikemii i lipolizy, co skutkuje produkcją ciał ketonowych (acetonu, kwasu acetooctowego i beta-hydroksymasłowego). Kwasica metaboliczna rozwija się, gdy pH krwi spada poniżej 7,3, a poziom wodorowęglanów poniżej 18 mmol/l, przy jednoczesnej obecności ciał ketonowych w surowicy i moczu.
Objawy kliniczne kwasicy cukrzycowej to poliuria, polidypsja, odwodnienie, osłabienie, nudności, wymioty, bóle brzucha oraz charakterystyczny zapach acetonu z ust. W ciężkich przypadkach może wystąpić zaburzenie świadomości, a nawet śpiączka. Diagnostyka obejmuje badania laboratoryjne: glikemię (zwykle >250 mg/dl), gazometrię tętniczą, elektrolity, oznaczenie ciał ketonowych oraz badanie ogólne moczu.
Leczenie kwasicy cukrzycowej wymaga hospitalizacji i opiera się na czterech głównych filarach: nawodnieniu, insulinoterapii, wyrównaniu zaburzeń elektrolitowych (szczególnie potasu) oraz leczeniu chorób towarzyszących, które mogły wywołać kwasicę. Priorytetem jest przywrócenie prawidłowego nawodnienia poprzez dożylne podawanie płynów oraz normalizacja glikemii przy pomocy insuliny podawanej w ciągłym wlewie dożylnym.
Profilaktyka kwasicy cukrzycowej obejmuje regularne monitorowanie glikemii, przestrzeganie zaleceń dotyczących insulinoterapii, odpowiednie postępowanie w przypadku choroby lub infekcji oraz edukację pacjenta w zakresie samokontroli cukrzycy i rozpoznawania wczesnych objawów kwasicy ketonowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Diaprel MR 60 mg
Gliklazyd w postaci tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu (Diaprel MR 60 mg) jest doustnym lekiem przeciwcukrzycowym z grupy sulfonylomocznika, stosowanym wyłącznie u pacjentów z cukrzycą typu 2. Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na gliklazyd, inne pochodne sulfonylomocznika, sulfonamidy oraz substancje pomocnicze, w tym laktozę. Lek jest niewskazany w cukrzycy typu 1, ostrych powikłaniach cukrzycy (stan przedśpiączkowy, śpiączka cukrzycowa, ketoza, kwasica cukrzycowa), ciężkiej niewydolności nerek i wątroby ze względu na ryzyko kumulacji i hipoglikemii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie mikonazolu oraz okres karmienia piersią.
ciężka hipoglikemia, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, gliklazyd, hipoglikemia, insulinoterapia, karmienie piersią, ketoza, komórki beta trzustki, kwasica cukrzycowa, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwgrzybiczy, mikonazol, nadwrażliwość, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pochodna sulfonylomocznika, reakcja krzyżowa, śpiączka cukrzycowa, stan przedśpiączkowy, wydzielanie insuliny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie odżywiania - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Diamicron 30 mg 30 mg
Lek Diamicron 30 mg, zawierający 30 mg gliklazydu w formie tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na gliklazyd, inne pochodne sulfonylomocznika, sulfonamidy oraz substancje pomocnicze leku. Nie powinien być stosowany u chorych z cukrzycą typu 1, ze względu na brak komórek beta trzustki zdolnych do wydzielania insuliny, a także w ostrych stanach cukrzycowych takich jak stan przedśpiączkowy, śpiączka cukrzycowa, ketoza i kwasica cukrzycowa, gdzie konieczne jest natychmiastowe leczenie insuliną. Ponadto, Diamicron 30 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub wątroby, gdyż zaburzenia metabolizmu i wydalania leku zwiększają ryzyko ciężkiej hipoglikemii. Również jednoczesne stosowanie z mikonazolem oraz okres karmienia piersią stanowią bezwzględne przeciwwskazania ze względu na ryzyko nasilonego działania hipoglikemizującego i przenikania leku do mleka matki.
ciało ketonowe, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, cukrzyca typu 1, działanie hipoglikemizujące, gliklazyd, hipoglikemia, insulinoterapia, ketoza, komórka beta trzustki, kwasica cukrzycowa, laktacja, lek przeciwgrzybiczy, mikonazol, nadwrażliwość na gliklazyd, parametr glikemii, pochodna sulfonylomocznika, śpiączka cukrzycowa, stan przedśpiączkowy, stężenie glukozy we krwi, sulfonamid, zaburzenie świadomości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Arpixor 20 mg
Arpixor, zawierający arypiprazol w dawkach od 5 mg do 30 mg, wykazuje profil działań niepożądanych obejmujący głównie akatyzję i nudności, które występują u ponad 3% pacjentów w badaniach kontrolowanych placebo. Działania niepożądane klasyfikowane są według układów i narządów, z częstością występowania od „często” do „nieznanej”. Najczęstsze objawy neurologiczne to akatyzja, zaburzenia pozapiramidowe, drżenia, ból głowy, senność i zawroty głowy. Występują również zaburzenia metaboliczne, takie jak cukrzyca, hiperglikemia, oraz zmiany masy ciała (często zwiększenie masy ciała). W badaniach długoterminowych EPS (objawy pozapiramidowe) występowały u 14,8-25,8% pacjentów leczonych arypiprazolem, co jest istotnie niższym odsetkiem w porównaniu do haloperydolu (do 57,3%). Akatyzja dotyczyła 6,2% pacjentów ze schizofrenią i 12,1% z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi, co jest wyższym wskaźnikiem niż w grupach placebo.
akatyzja, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anoreksja, arypiprazol, dysfagia, dyskineza, dystonia, fosfokinaza kreatynowa, gammaglutamylotransferaza, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kwasica cukrzycowa, leukopenia, neutropenia, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, noworodkowy zespół odstawienny, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm, patologiczny hazard, priapizm, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, schizofrenia, skurcz krtani, śpiączka cukrzycowa, trombocytopenia, zaburzenia kontroli impulsów, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zespół DRESS, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Arpixor 15 mg
Aripiprazol (Arpixor) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają uważnej obserwacji klinicznej. Najczęściej zgłaszanymi objawami są akatyzja i nudności, występujące u ponad 3% pacjentów stosujących doustną formę leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy pozapiramidowe (EPS), takie jak parkinsonizm, dystonia, akatyzja i dyskineza, które w badaniach klinicznych pojawiały się u 14,8-26,6% pacjentów leczonych arypiprazolem, w zależności od wskazania i porównania z innymi lekami (np. haloperidolem czy olanzapiną). Akatyzja występowała u 12,1% pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi oraz u 6,2% pacjentów ze schizofrenią, co jest istotnie wyższe niż w grupach placebo (odpowiednio 3,2% i 3,0%). Dystonia, szczególnie w początkowym okresie terapii, może manifestować się długotrwałymi skurczami mięśni szyi, trudnościami w przełykaniu i oddychaniu, z większym ryzykiem u młodszych mężczyzn. Ponadto, arypiprazol może powodować zarówno wzrost, jak i spadek stężenia prolaktyny, a także przejściowe podwyższenie aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK) u 3,5% pacjentów (vs. 2,0% placebo).
akatyzja, anoreksja, arypiprazol, dyskineza, dystonia, fosfokinaza kreatynowa, haloperydol, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kwasica cukrzycowa, leukopenia, myśli samobójcze, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niestrawność, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, noworodkowy zespół odstawienny, nudności, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, olanzapina, parkinsonizm, patologiczny hazard, późne dyskinezy, priapizm, prolaktyna, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, schizofrenia, skurcz krtani, skurcz mięśni szyi, śpiączka cukrzycowa, światłowstręt, tachykardia, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia kontroli impulsów, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Gliclada 90 mg
Gliclada 90 mg, zawierająca gliklazyd w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na gliklazyd, inne pochodne sulfonylomocznika lub sulfonamidy, a także u osób z cukrzycą typu 1. Lek nie powinien być stosowany w ostrych stanach cukrzycowych, takich jak stan przedśpiączkowy, śpiączka cukrzycowa, ketoza i kwasica cukrzycowa, gdzie konieczna jest insulinoterapia. Przeciwwskazania obejmują także ciężką niewydolność nerek i wątroby ze względu na ryzyko kumulacji leku i przedłużonej hipoglikemii. Ponadto, jednoczesne stosowanie mikonazolu jest zabronione z powodu ryzyka interakcji prowadzących do zwiększenia stężenia gliklazydu. Lek zawiera 133,1 mg laktozy jednowodnej na tabletkę, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy.
choroba niedokrwienna serca, ciała ketonowe, cukrzyca typu 1, EGFR, glikemia, gliklazyd, hipoglikemia, insulinoterapia, karmienie piersią, ketoza, komórki beta trzustki, kwasica cukrzycowa, lek przeciwgrzybiczy, mikonazol, nietolerancja, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pochodna sulfonylomocznika, śpiączka cukrzycowa, stan przedśpiączkowy, sulfonamid, tabletka o przedłużonym uwalnianiu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Oziclide MR 60 mg
Lek Oziclide MR zawiera 60 mg gliklazydu w formie tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu i jest wskazany w leczeniu cukrzycy typu 2. Bezwzględne przeciwwskazania do jego stosowania obejmują nadwrażliwość na gliklazyd, inne pochodne sulfonylomocznika lub sulfonamidy, cukrzycę typu 1, ostre powikłania cukrzycy (stan przedśpiączkowy, śpiączka cukrzycowa, ketoza, kwasica cukrzycowa), ciężką niewydolność nerek i wątroby oraz jednoczesne leczenie mikonazolem. W każdej z tych sytuacji stosowanie Oziclide MR może prowadzić do poważnych powikłań, w tym ciężkich hipoglikemii, oraz jest niewskazane ze względu na mechanizm działania gliklazydu i ryzyko kumulacji leku. Ponadto, preparat zawiera 127 mg laktozy jednowodnej na tabletkę, co stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z nietolerancją laktozy.
cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, dysfagia, gliklazyd, hipoglikemia, insulinoterapia, ketoza, komórka beta trzustki, kontrola glikemii, kwasica cukrzycowa, laktacja, laktoza jednowodna, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwgrzybiczy, mikonazol, nadwrażliwość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pochodna sulfonylomocznika, reakcja krzyżowa, równowaga kwasowo-zasadowa, śpiączka cukrzycowa, stan przedśpiączkowy, substancja pomocnicza, sulfonamid, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Diabrezide 80 mg
Lek Diabrezide zawierający 80 mg gliklazydu jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na gliklazyd, inne pochodne sulfonylomocznika lub sulfonamidy, a także u osób z cukrzycą typu 1, ze względu na brak funkcjonalnych komórek beta trzustki. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują stany ostrej dekompensacji cukrzycy, takie jak stan przedśpiączkowy, śpiączka cukrzycowa, ketoza i kwasica cukrzycowa, gdzie konieczna jest insulinoterapia. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek i wątroby ze względu na ryzyko kumulacji i nieprzewidywalnego działania gliklazydu. Interakcje lekowe, zwłaszcza z mikonazolem, który jest silnym inhibitorem CYP450, mogą prowadzić do niebezpiecznej hipoglikemii. Diabrezide jest również przeciwwskazany w okresie karmienia piersią z powodu ryzyka przenikania leku do mleka i hipoglikemii u noworodka.
ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, cukrzyca typu 1, gliklazyd, hipoglikemia, inhibitor cytochromu P450, karmienie piersią, ketoza, komórki beta trzustki, kwasica cukrzycowa, laktoza jednowodna, mikonazol, nadwrażliwość na gliklazyd, nietolerancja laktozy, pochodna sulfonylomocznika, śpiączka cukrzycowa, stan przedśpiączkowy, sulfonamid, wydzielanie insuliny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Gliclada 60 mg
Lek Gliclada 60 mg w formie tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na gliklazyd, inne pochodne sulfonylomocznika lub sulfonamidy, a także u osób z cukrzycą typu 1 (insulinozależną). Nie należy go stosować w ostrych stanach dekompensacji cukrzycy, takich jak stan przedśpiączkowy, śpiączka cukrzycowa, ketoza czy kwasica cukrzycowa, gdzie konieczna jest insulinoterapia. Przeciwwskazaniem jest również ciężka niewydolność nerek i wątroby ze względu na ryzyko kumulacji leku i hipoglikemii. Ponadto, jednoczesne stosowanie z mikonazolem jest bezwzględnie przeciwwskazane z powodu ryzyka ciężkiej hipoglikemii. Lek zawiera 88,7 mg laktozy na tabletkę, co może mieć znaczenie u pacjentów z nietolerancją laktozy.
cukrzyca typu 1, działanie hipoglikemizujące, gliklazyd, hipoglikemia, insulinoterapia, ketoza, komórki beta trzustki, kwasica cukrzycowa, laktacja, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwgrzybiczy, mikonazol, nadwrażliwość, niedobór insuliny, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, reakcja anafilaktyczna, śpiączka cukrzycowa, środek kontrastowy, stan przedśpiączkowy, sulfonamid, sulfonylomocznik - Leksykon leków
Działania niepożądane – Arpixor 10 mg
Arypiprazol, substancja czynna leku Arpixor, wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, z akatyzją i nudnościami występującymi u ponad 3% pacjentów w badaniach klinicznych. Objawy pozapiramidowe (EPS) pojawiają się z częstością 19-25,8% w długoterminowym leczeniu schizofrenii, co jest istotnie niższe niż w przypadku haloperydolu (57,3%). W terapii epizodów maniakalnych u chorych na chorobę afektywną dwubiegunową EPS obserwowano u 23,5% pacjentów. Akatyzja dotyczyła 6,2% pacjentów ze schizofrenią i 12,1% z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi, przy czym dystonia może pojawić się już w pierwszych dniach leczenia, szczególnie u młodszych mężczyzn. Zgłaszano również poważne zaburzenia kontroli impulsów, takie jak patologiczny hazard czy hiperseksualność, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej. W zakresie parametrów laboratoryjnych odnotowano przejściowe podwyższenie aktywności fosfokinazy kreatynowej u 3,5% pacjentów oraz dwukierunkowe zmiany stężenia prolaktyny, co odróżnia arypiprazol od innych neuroleptyków.
akatyzja, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, arypiprazol, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba zakrzepowo-zatorowa, dyskineza, dystonia, fosfataza alkaliczna, fosfokinaza kreatynowa, gammaglutamylotransferaza, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, komorowe zaburzenia rytmu, kompulsywne zakupy, kwasica cukrzycowa, leukopenia, neutropenia, niewydolność wątroby, noworodkowy zespół odstawienny, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm, patologiczny hazard, priapizm, prolaktyna, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, skurcz krtani, śpiączka cukrzycowa, torsade de pointes, trombocytopenia, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Kalipoz prolongatum 391 mg jonów potasu
Kalipoz Prolongatum zawiera 750 mg chlorku potasu (391 mg jonów potasu, 10 mEq K+) w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu i posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnie nie stosować leku u pacjentów z hiperkaliemią, niewydolnością nerek, chorobą Addisona, hipoaldosteronizmem hiporeninowym oraz nadwrażliwością na chlorek potasu lub substancje pomocnicze (laktoza jednowodna 71,25 mg/tabletkę, lak czerwień koszenilowa 1,125 mg/tabletkę). Przeciwwskazane jest także łączenie z diuretykami oszczędzającymi potas (spironolakton, eplerenon, triamteren, amiloryd) ze względu na ryzyko hiperkaliemii. Ponadto, lek nie powinien być stosowany w stanach takich jak kwasica w śpiączce cukrzycowej, ciężkie odwodnienie, rozległe uszkodzenia komórek (np. oparzenia) oraz wrodzona paramiotonia.
amiloryd, antagonista receptora angiotensyny, beta-adrenolityk, chlorek potasu, choroba Addisona, choroba wrzodowa, ciężkie oparzenia, czerwień koszenilowa, diuretyk pętlowy, eplerenon, heparyna, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm hiporeninowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwasica cukrzycowa, laktoza jednowodna, leki moczopędne oszczędzające potas, nadwrażliwość, niedobór aldosteronu, niedowład hiperkaliemiczny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, odwodnienie organizmu, potas w surowicy krwi, powiększenie lewego przedsionka, refluks żołądkowo-przełykowy, sartany, spironolakton, triamteren, wrodzona paramiotonia, zapalenie błony śluzowej żołądka, zespół jelita drażliwego, zwężenie jelita