rak przejściowokomórkowy
Rak przejściowokomórkowy (carcinoma transitionale, urothelial carcinoma) to najczęstszy typ nowotworu złośliwego dróg moczowych, stanowiący około 90% wszystkich przypadków raka pęcherza moczowego. Rozwija się z nabłonka przejściowego (urotelium) wyściełającego drogi moczowe – od miedniczek nerkowych, przez moczowody, pęcherz moczowy, aż po cewkę moczową.
Głównym czynnikiem ryzyka rozwoju raka przejściowokomórkowego jest palenie tytoniu, które odpowiada za 50-65% przypadków u mężczyzn i 20-30% u kobiet. Inne czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na aminy aromatyczne i węglowodory aromatyczne (obecne w przemyśle chemicznym, tekstylnym), przewlekłe infekcje dróg moczowych, przebyte leczenie cyklofosfamidem oraz narażenie na promieniowanie jonizujące.
Rak przejściowokomórkowy charakteryzuje się zróżnicowaną dynamiką wzrostu i zdolnością do inwazji. System klasyfikacji WHO/ISUP dzieli go na raki niskiego i wysokiego stopnia złośliwości. Istotnym czynnikiem prognostycznym jest głębokość naciekania ściany pęcherza moczowego, określana w klasyfikacji TNM. Guzy powierzchowne (Ta, Tis, T1) stanowią około 75-85% przypadków, natomiast naciekające głębsze warstwy mięśniowe (T2-T4) około 15-25%.
Diagnostyka raka przejściowokomórkowego obejmuje cystoskopię z biopsją, cytologię moczu, ultrasonografię, tomografię komputerową i rezonans magnetyczny. Leczenie zależy od stopnia zaawansowania choroby i obejmuje zabiegi endoskopowe (TURBT), immunoterapię dopęcherzową (BCG), chemioterapię oraz radykalne zabiegi chirurgiczne (cystektomia) w przypadkach inwazyjnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak sromu – Patofizjologia i mechanizm
Rak sromu stanowi około 5% nowotworów ginekologicznych, z dominującym typem płaskonabłonkowym (SCC) w 90% przypadków. Patogeneza obejmuje dwa główne szlaki: HPV-zależny, występujący u kobiet 20-40 lat, związany z infekcją HR-HPV (głównie typ 16, 85% przypadków HPV-zależnych), charakteryzujący się integracją genomu wirusa, inaktywacją białek supresorowych p53 i RB przez onkoproteiny E6 i E7, nadekspresją p16 oraz zaburzeniami szlaku PI3K/AKT/mTOR. Drugi szlak, HPV-niezależny, dotyczy starszych kobiet (55-85 lat), związany z przewlekłymi procesami zapalnymi, zwłaszcza liszajem twardzinowym, cechuje się mutacjami TP53 (30-88% przypadków), utratą ekspresji p16 oraz częstymi mutacjami w genach TERT, CDKN2A i CCND1. Raki HPV-zależne wykazują lepsze rokowanie i większą wrażliwość na radioterapię, podczas gdy HPV-niezależne są bardziej oporne i wymagają agresywniejszego leczenia chirurgicznego.
białko p53, białko retinoblastoma, czerniak, ekspresja PD-L1, HPV wysokiego ryzyka, immunoterapia, inhibitory punktów kontrolnych, liszaj twardzinowy, mutacja TP53, nadekspresja EGFR, neoplazja śródnabłonkowa sromu, obciążenie mutacjami nowotworowymi, onkoproteiny HPV, radioterapia, rak płaskonabłonkowy, rak przejściowokomórkowy, rak sromu, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, szczepienie przeciwko HPV, szlak PI3K/AKT/mTOR, wirus brodawczaka ludzkiego - Leksykon chorób i schorzeń
Rak o nieznanym pierwotnym umiejscowieniu – Epidemiologia
Rak o nieznanym pierwotnym umiejscowieniu (CUP) stanowi 2-5% wszystkich nowotworów złośliwych, z medianą wieku diagnozy między 53 a 66 rokiem życia. Epidemiologicznie obserwuje się tendencję spadkową zachorowalności, co przypisuje się postępom w diagnostyce obrazowej (TK, endoskopia) oraz metodach immunohistochemicznych i molekularnych. CUP charakteryzuje się heterogennością histologiczną, dominują gruczolakoraki (70%), raki niezróżnicowane (20%) oraz raki płaskonabłonkowe i neuroendokrynne (łącznie 10-15%). Mediana przeżycia pacjentów wynosi od 6 tygodni do 5 miesięcy, z 1-rocznym przeżyciem około 30%. Rokowanie jest gorsze przy histologii gruczolakoraka, zajęciu wątroby lub nadnerczy, złym stanie sprawności (ECOG >1) oraz podwyższonym poziomie LDH. Pacjenci z chorobą zlokalizowaną i korzystnymi cechami kliniczno-patologicznymi mogą osiągać medianę przeżycia powyżej 24 miesięcy, zwłaszcza przy leczeniu chemioradioterapią.
badanie immunohistochemiczne, chemioradioterapia, chemioterapia oparta na platynie, czerniak, dehydrogenaza mleczanowa, diagnostyka molekularna, endoskopia, gruczolakorak, immunoterapia, nowotwór neuroendokrynny, palenie tytoniu, panendoskopia, PET-CT, pozytonowa tomografia emisyjna, profilowanie ekspresji genów, profilowanie genomowe, przerzut nowotworowy, rak niezróżnicowany, rak o nieznanym pierwotnym umiejscowieniu, rak płaskonabłonkowy, rak przejściowokomórkowy, rezonans magnetyczny, sekwencjonowanie nowej generacji, skala ECOG, terapia celowana, terapia celowana molekularnie, tomografia komputerowa, wywiad rodzinny