mutacja TERT
Mutacja TERT odnosi się do zmian genetycznych w genie TERT (Telomerase Reverse Transcriptase), który koduje podjednostkę katalityczną telomerazy – enzymu odpowiedzialnego za wydłużanie telomerów. Telomery to struktury chroniące końce chromosomów przed degradacją i fuzją, a ich skracanie związane jest z procesem starzenia komórkowego.
Mutacje promotora TERT są najczęściej spotykane w pozycjach C228T i C250T. Prowadzą one do zwiększonej ekspresji telomerazy, co umożliwia komórkom nieograniczony potencjał replikacyjny – kluczową cechę komórek nowotworowych. Mutacje te występują w wielu typach nowotworów, w tym w glejaku wielopostaciowym, raku wątrobowokomórkowym, czerniaku i raku pęcherza moczowego.
Obecność mutacji TERT ma istotne znaczenie diagnostyczne i prognostyczne. W glejakach mutacje TERT często współwystępują z mutacjami IDH i są markerem gorszego rokowania. W diagnostyce molekularnej guzów ośrodkowego układu nerwowego mutacje TERT są ważnym elementem klasyfikacji WHO. Wykrywanie tych mutacji może być pomocne w określaniu strategii terapeutycznych i monitorowaniu przebiegu choroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Oligodendroglioma – Patofizjologia i mechanizm
Oligodendroglioma to pierwotny glejak mózgu wywodzący się z oligodendrocytów lub ich prekursorów, charakteryzujący się specyficznymi aberracjami genetycznymi, w tym mutacjami IDH1/IDH2 (obecnymi w niemal 100% przypadków) oraz kodelecją chromosomów 1p/19q (w 70-90% przypadków). Mutacje IDH prowadzą do produkcji onkometabolitu 2-hydroksyglutaranu (2-HG), który indukuje fenotyp hipermetylacji glejaka (G-CIMP), zaburzając regulację chromatyny i różnicowanie komórkowe. Kodeleacja 1p/19q powstaje w wyniku translokacji t(1;19)(q10;p10) i wiąże się z utratą genów supresorowych nowotworów, takich jak CIC (50-70%) i FUBP1 (15-30%). Dodatkowo, mutacje promotora TERT oraz metylacja promotora MGMT wpływają na progresję guza i odpowiedź na terapię. W anaplastycznych oligodendroglioma obserwuje się dodatkowe aberracje, m.in. delecję CDKN2A, mutacje PIK3CA oraz polisomie chromosomów, które korelują z agresywniejszym przebiegiem choroby.
2-hydroksyglutaran, anaplastyczne oligodendroglioma, demetylacja DNA, gen supresorowy nowotworu, glejak rozlany, LOH, metylacja MGMT, MGMT, mielinizacja, mimikra naczyniowa, mutacja genetyczna, mutacja IDH, mutacja TERT, oligodendrocyt, receptor EGFR, receptor kinazy tyrozynowej, receptor PDGFR, skąpodrzewiak, szlak Notch, szlak PI3K, temozolomid, translokacja niezrównoważona, VEGF - Leksykon chorób i schorzeń
Astrocytoma – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w gwiaździakach jest silnie zróżnicowane i zależy od stopnia złośliwości guza, wieku pacjenta, statusu mutacji IDH, zakresu resekcji oraz metylacji promotora MGMT. Gwiaździaki I stopnia cechują się 5-letnim przeżyciem na poziomie 90-100% i medianą przeżycia powyżej 10 lat, natomiast gwiaździaki IV stopnia (glioblastoma) mają 5-letnie przeżycie zaledwie 5-10% i medianę około 15 miesięcy. Mutacja IDH oraz metylacja MGMT są korzystnymi markerami prognostycznymi, szczególnie w niższych stopniach złośliwości, podczas gdy delecja CDKN2A/B, amplifikacja EGFR, mutacja promotora TERT i aneuploidia wiążą się z gorszym rokowaniem. Wiek pacjenta ≥35 lat oraz podwyższony indeks proliferacji Ki-67 są niezależnymi czynnikami negatywnymi, a całkowita resekcja guza znacząco poprawia przeżycie, zwłaszcza przy usunięciu ≥80% masy guza.
delecja CDKN2A/B, glejak niskiego stopnia, glejak skąpodrzewiasty, glejak wielopostaciowy, gwiaździak, gwiaździak anaplastyczny, gwiaździak pilocytyczny, gwiaździak rdzenia kręgowego, gwiaździak rozlany, indeks proliferacji Ki-67, kodelecja 1p/19q, metylacja MGMT, MGMT, mutacja genetyczna, mutacja IDH, mutacja TERT, ocena neurologiczna, radioterapia, resekcja, skala Karnofsky’ego, stopień złośliwości guza, sztuczna inteligencja w medycynie, temozolomid - Leksykon chorób i schorzeń
Czerniak oka – Etiologia i przyczyny
Czerniak oka, stanowiący 3-5% wszystkich czerniaków, jest najczęstszym pierwotnym nowotworem złośliwym gałki ocznej u dorosłych, charakteryzującym się wysoką agresywnością i zdolnością do przerzutów. Kluczowe mutacje genetyczne dotyczą genów GNAQ i GNA11 (występują u 71-93% pacjentów z czerniakiem błony naczyniowej), które prowadzą do stałej aktywacji szlaków sygnałowych białek G. Inne istotne mutacje obejmują BAP1 (związany z wysokim ryzykiem przerzutów), SF3B1 (opóźnione przerzuty) oraz EIF1AX (lepsze rokowanie). Monosomia chromosomu 3 i zysk chromosomu 8q są dodatkowymi markerami złego rokowania. Lokalizacja guza w błonie naczyniowej (naczyniówka 85-90%, ciało rzęskowe 5-8%, tęczówka 3-5%) ma znaczenie prognostyczne – czerniaki tęczówki cechują się najniższym ryzykiem przerzutów (~5% w 5 lat), podczas gdy guzy ciała rzęskowego i naczyniówki wykazują ryzyko około 20%. Czerniak spojówki, rozwijający się często na podłożu pierwotnej nabytej melanozy (PAM), wykazuje mutacje promotora TERT, NRAS i NF1.
BAP1, białko G, błona naczyniowa, ciało rzęskowe, czerniak błony naczyniowej, czerniak oka, czerniak spojówki, czerniak tęczówki, gen GNAQ, melanocytoza oczna, międzybłoniak, monosomia chromosomu 3, mutacja genu, mutacja germinalna, mutacja TERT, naczyniówka, nowotwór złośliwy gałki ocznej, promieniowanie UV, przerzut czerniaka, rak piersi, rak płuca, rak podstawnokomórkowy, receptor sprzężony z białkiem G, tęczówka, zespół predyspozycji do nowotworów BAP1, zespół znamion dysplastycznych, znamię naczyniówki, znamię tęczówki