delecja CDKN2A/B
Delecja CDKN2A/B to genetyczna aberracja polegająca na utracie fragmentu chromosomu 9p21, obejmującego geny supresorowe CDKN2A i CDKN2B. Geny te kodują białka p16INK4a, p14ARF (CDKN2A) oraz p15INK4b (CDKN2B), które pełnią kluczową rolę w regulacji cyklu komórkowego poprzez hamowanie kinaz zależnych od cyklin.
Delecje CDKN2A/B są jednymi z najczęściej spotykanych aberracji genetycznych w nowotworach człowieka. Występują szczególnie często w ostrej białaczce limfoblastycznej (ALL), glejaku wielopostaciowym, czerniaku złośliwym oraz różnych typach nowotworów litych. W białaczkach limfoblastycznych delecja CDKN2A/B stanowi niekorzystny czynnik prognostyczny.
Klinicznie, utrata funkcji genów CDKN2A/B prowadzi do niekontrolowanej proliferacji komórkowej poprzez zaburzenie szlaku p16-CDK4/6-Rb oraz p14ARF-MDM2-p53. W diagnostyce molekularnej delecje te mogą być wykrywane za pomocą fluorescencyjnej hybrydyzacji in situ (FISH), mikromacierzy CGH lub metod opartych na sekwencjonowaniu nowej generacji (NGS).
Identyfikacja delecji CDKN2A/B ma istotne znaczenie dla stratyfikacji ryzyka pacjentów onkologicznych oraz może stanowić potencjalny cel dla terapii celowanej, szczególnie w kontekście inhibitorów CDK4/6, które mogą częściowo kompensować utratę funkcji tych genów supresorowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Astrocytoma – Patofizjologia i mechanizm
Astrocytoma to najczęstszy glejak mózgu, wywodzący się z astrocytów, z etiologią głównie związaną z ekspozycją na promieniowanie jonizujące. Patofizjologia obejmuje nieprawidłową proliferację astrocytów, inwazję miąższu mózgu oraz niedotlenienie tkanek, co prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego (ICP). Kluczowe mutacje molekularne dotyczą genów IDH1/2, TP53, ATRX, BRAF (w tym fuzji KIAA1549:BRAF i mutacji V600E), a także delecji CDKN2A/B, które wpływają na szlaki sygnałowe MAPK, PI3K/AKT/mTOR i RAS/RAF/MEK/ERK. Mutacje IDH1/2 są istotne prognostycznie, wiążąc się z lepszym przeżyciem, natomiast astrocytoma IDH-wildtype wykazuje gorsze rokowanie, podobne do glejaka wielopostaciowego. Metylacja promotora MGMT koreluje z lepszą odpowiedzią na chemioterapię temozolomidem (TMZ). Wysoka aktywność PRMT5 i metylacja MGMT w astrocytoma stopnia 4 z mutacją IDH wiążą się z dłuższym przeżyciem wolnym od progresji (PFS).
astrocyt, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, dehydrogenaza izocytrynianowa, delecja CDKN2A/B, demetylacja DNA, epigenetyka, glejak, glejak wielopostaciowy, kinaza ERK, metylacja promotora MGMT, mutacja BRAF, mutacja IDH, mutacja TP53, ośrodkowy układ nerwowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, promieniowanie jonizujące, protoonkogen, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od progresji, stwardnienie guzowate, szlak MAPK, szlak mTOR, szlak Ras/Raf/MEK/ERK, temozolomid, ucieczka immunologiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Astrocytoma – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w gwiaździakach jest silnie zróżnicowane i zależy od stopnia złośliwości guza, wieku pacjenta, statusu mutacji IDH, zakresu resekcji oraz metylacji promotora MGMT. Gwiaździaki I stopnia cechują się 5-letnim przeżyciem na poziomie 90-100% i medianą przeżycia powyżej 10 lat, natomiast gwiaździaki IV stopnia (glioblastoma) mają 5-letnie przeżycie zaledwie 5-10% i medianę około 15 miesięcy. Mutacja IDH oraz metylacja MGMT są korzystnymi markerami prognostycznymi, szczególnie w niższych stopniach złośliwości, podczas gdy delecja CDKN2A/B, amplifikacja EGFR, mutacja promotora TERT i aneuploidia wiążą się z gorszym rokowaniem. Wiek pacjenta ≥35 lat oraz podwyższony indeks proliferacji Ki-67 są niezależnymi czynnikami negatywnymi, a całkowita resekcja guza znacząco poprawia przeżycie, zwłaszcza przy usunięciu ≥80% masy guza.
delecja CDKN2A/B, glejak niskiego stopnia, glejak skąpodrzewiasty, glejak wielopostaciowy, gwiaździak, gwiaździak anaplastyczny, gwiaździak pilocytyczny, gwiaździak rdzenia kręgowego, gwiaździak rozlany, indeks proliferacji Ki-67, kodelecja 1p/19q, metylacja MGMT, MGMT, mutacja genetyczna, mutacja IDH, mutacja TERT, ocena neurologiczna, radioterapia, resekcja, skala Karnofsky’ego, stopień złośliwości guza, sztuczna inteligencja w medycynie, temozolomid - Leksykon chorób i schorzeń
Rak mięśniakomięśniowy – Objawy
Rak mięśniakomięśniowy (rhabdomyosarcoma, RMS) to złośliwy nowotwór tkanek miękkich wywodzący się z komórek mięśni szkieletowych, najczęściej diagnozowany u dzieci i młodzieży. RMS może lokalizować się w różnych obszarach ciała, z dominującymi lokalizacjami w obrębie głowy i szyi, układu moczowo-płciowego, kończyn, tułowia oraz jamy brzusznej. Wyróżnia się podtypy histologiczne, z których podtyp embrionalny (ERMS) cechuje się lepszym rokowaniem (5-letnie przeżycie 67%) w porównaniu do bardziej agresywnego podtypu pęcherzykowego (ARMS, 5-letnie przeżycie 49%). RMS charakteryzuje się szybkim wzrostem i wczesnym tworzeniem przerzutów, najczęściej do płuc, węzłów chłonnych, szpiku kostnego i kości. Objawy kliniczne są zróżnicowane i zależą od lokalizacji guza, obejmując m.in. bezbolesny guz, ból, obrzęk, krwawienia, zaburzenia funkcji narządów oraz objawy ogólnoustrojowe w przypadku zaawansowanej choroby.
amplifikacja CDK4, badanie obrazowe, choroba przerzutowa, ctDNA, cytopenia, delecja BAP1, delecja CDKN2A/B, dysfagia, guz nowotworowy, krwiomocz, nawrót miejscowy, nowotwór tkanek miękkich, płynna biopsja, podtyp pęcherzykowy, przerzut, ptoza, rak mięśniakomięśniowy, rezonans magnetyczny, rhabdomyosarcoma, szpik kostny, tomografia komputerowa, wytrzeszcz gałki ocznej, zmiana genetyczna, żółtaczka