hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii
Hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii to kluczowy mechanizm działania wielu antybiotyków, w tym beta-laktamów (penicyliny, cefalosporyny, karbapenemy, monobaktamy), glikopeptydów (wankomycyna, teikoplanina) oraz cykloseryny. Mechanizm ten jest wysoce selektywny, ponieważ komórki eukariotyczne nie posiadają ściany komórkowej, co czyni go bezpiecznym dla komórek gospodarza.
Ściana komórkowa bakterii zbudowana jest głównie z peptydoglikanu, który zapewnia bakteriom integralność strukturalną i chroni przed lizą osmotyczną. Antybiotyki beta-laktamowe wiążą się z białkami wiążącymi penicylinę (PBP), które są enzymami uczestniczącymi w syntezie peptydoglikanu, hamując reakcję transpeptydacji podczas ostatniego etapu tworzenia ściany komórkowej. Glikopeptydy natomiast wiążą się bezpośrednio z prekursorami peptydoglikanu, blokując ich włączenie do rosnącej ściany komórkowej.
Efektem hamowania syntezy ściany komórkowej jest osłabienie struktury bakterii, co w środowisku hipotonicznych płynów ustrojowych prowadzi do lizy komórki bakteryjnej. Antybiotyki działające na ścianę komórkową wykazują działanie bakteriobójcze, ale tylko wobec aktywnie dzielących się bakterii, które aktywnie syntetyzują ścianę komórkową. Bakterie w fazie stacjonarnej wzrostu są zazwyczaj mniej wrażliwe na te leki.
Oporność bakterii na antybiotyki hamujące syntezę ściany komórkowej może wynikać z różnych mechanizmów, w tym produkcji enzymów rozkładających antybiotyki (np. beta-laktamazy), modyfikacji miejsca docelowego działania leku, zmniejszenia przepuszczalności ściany komórkowej lub aktywnego wypompowywania antybiotyku z komórki bakteryjnej. Monitoring mechanizmów oporności jest kluczowy dla skutecznej terapii przeciwbakteryjnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cefazolin AptaPharma 1 g
Cefazolina, będąca cefalosporyną pierwszej generacji (kod ATC: J01DB04), jest antybiotykiem beta-laktamowym o działaniu bakteriobójczym, stosowanym pozajelitowo. Mechanizm jej działania polega na hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii poprzez blokowanie białek wiążących penicylinę (PBP), co prowadzi do zniszczenia komórek bakteryjnych. Kluczowym parametrem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym (PK/PD) jest %T>MIC, czyli procent czasu, w którym stężenie wolnej cefazoliny utrzymuje się powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC). Oporność na cefazolinę może wynikać z inaktywacji przez beta-laktamazy (szczególnie ESBL i AmpC), mutacji w PBP, ograniczonego przenikania przez ścianę komórkową bakterii Gram-ujemnych oraz mechanizmów efflux. Istotna jest także oporność krzyżowa z innymi cefalosporynami i penicylinami, co ma znaczenie przy terapii sekwencyjnej i niepowodzeniu leczenia.
antybiotyk bakteriobójczy, beta-hemolizujący paciorkowiec, beta-laktamaza, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum działania, białko wiążące penicylinę, cefalosporyna pierwszej generacji, cefoksytyna, ceftazydym z awibaktamem, ceftibuten, ceftolozan z tazobaktamem, Citrobacter, Enterobacter, Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości Drobnoustrojów, gronkowiec metycylinooporny, gronkowiec oksacylinooporny, Haemophilus influenzae, hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii, Klebsiella pneumoniae, minimalne stężenie hamujące, Morganella morganii, MRSA, MSSA, oporność krzyżowa, paciorkowiec, paciorkowiec zieleniący, penicylina benzylowa, penicylinaza, pneumokok, Proteus mirabilis, Pseudomonas aeruginosa, Serratia, spektrum aktywności przeciwbakteryjnej, Staphylococcus, Staphylococcus aureus, Staphylococcus aureus oporny na metycylinę, staphylococcus epidermidis, Streptococcus pneumoniae - Leksykon substancji czynnych
Cefiksym – Właściwości farmakodynamiczne
Cefiksym, będący cefalosporyną III generacji (kod ATC: J01DD08), działa bakteriobójczo poprzez hamowanie białek wiążących penicylinę (PBP), co prowadzi do zaburzenia syntezy ściany komórkowej bakterii i ich lizy. Mechanizmy oporności na cefiksym obejmują produkcję beta-laktamaz o rozszerzonym spektrum działania (ESBL) i AmpC, modyfikację miejsc docelowych (PBP), ograniczoną przepuszczalność błony zewnętrznej oraz aktywne usuwanie antybiotyku przez pompy efflux. Oporność krzyżowa może występować z innymi beta-laktamami i antybiotykami z innych grup. EUCAST definiuje kliniczne wartości graniczne MIC dla cefiksymu: H. influenzae ≤0,12 mg/l (wrażliwy), >0,12 mg/l (oporny); M. catarrhalis ≤0,5 mg/l (wrażliwy), >1,0 mg/l (oporny); N. gonorrhoeae ≤0,12 mg/l (wrażliwy), >0,12 mg/l (oporny); Enterobacteriaceae ≤1,0 mg/l (wrażliwy), >1,0 mg/l (oporny) – dotyczy niepowikłanych zakażeń dróg moczowych.
AmpC, antybiotyk beta-laktamowy, bakteria tlenowa Gram-dodatnia, bakteria tlenowa Gram-ujemna, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum działania, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum substratowym, białko wiążące penicylinę, cefalosporyna trzeciej generacji, cefiksym, ESBL, hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii, liza komórki bakteryjnej, MIC, minimalne stężenie hamujące, niepowikłane zakażenie dróg moczowych, niepowikłane zapalenie pęcherza moczowego, oporność krzyżowa, pompa efflux, spektrum działania przeciwbakteryjnego, stężenie graniczne, synteza peptydoglikanu, test antybiotykowrażliwości