supresja produkcji kortyzolu
Supresja produkcji kortyzolu to zjawisko, w którym dochodzi do zahamowania wytwarzania kortyzolu przez korę nadnerczy. Proces ten może mieć charakter fizjologiczny (jako element mechanizmu sprzężenia zwrotnego w osi podwzgórze-przysadka-nadnercza) lub patologiczny.
W warunkach fizjologicznych supresja produkcji kortyzolu następuje w odpowiedzi na zwiększone stężenie glikokortykosteroidów we krwi, co prowadzi do zahamowania wydzielania kortykoliberyny (CRH) przez podwzgórze oraz kortykotropiny (ACTH) przez przysadkę. Mechanizm ten stanowi podstawę diagnostycznego testu supresji deksametazonem, stosowanego w diagnostyce zespołu Cushinga.
Patologiczna supresja produkcji kortyzolu może być wywołana przez długotrwałe stosowanie egzogennych glikokortykosteroidów, co prowadzi do wtórnej niewydolności kory nadnerczy. Może również wystąpić w przebiegu chorób podwzgórza lub przysadki, powodujących niedobór ACTH. W praktyce klinicznej z supresją produkcji kortyzolu spotykamy się także podczas terapii chorób przebiegających z nadmiernym wydzielaniem kortyzolu.
Konsekwencją długotrwałej supresji produkcji kortyzolu jest atrofia kory nadnerczy i niewydolność nadnerczowa, która może się ujawnić w sytuacjach stresowych, wymagających zwiększonej produkcji kortyzolu. Z tego powodu odstawienie przewlekle stosowanych glikokortykosteroidów musi odbywać się stopniowo, pod kontrolą lekarską.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – BDS N 0,125 mg/ml
Przedawkowanie budezonidu, głównego składnika produktu BDS N, może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, skutkującego obniżeniem stężenia kortyzolu i potencjalną niewydolnością nadnerczy. Krótkotrwałe przedawkowanie zwykle nie wymaga interwencji, gdyż funkcja osi powraca samoistnie w ciągu 1–2 dni. Długotrwałe stosowanie dużych dawek może wywołać zanik kory nadnerczy, objawiający się klinicznymi i laboratoryjnymi cechami działania glikokortykosteroidów oraz zaburzeniem adaptacji do stresu, co zwiększa ryzyko poważnych powikłań. W produkcie BDS N obecny jest disodu edetynian (0,1 mg/ml), który w stężeniach powyżej 1,2 mg/ml może indukować skurcz oskrzeli, manifestujący się dusznością i świszczącym oddechem, co stanowi dodatkowe zagrożenie przy przedawkowaniu.
budezonid, disodu edetynian, glikokortykosteroid, glikokortykosteroid wziewny, hydrokortyzon, kora nadnerczy, kortyzol, lek rozszerzający oskrzela, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłona kortykosteroidowa, skurcz oskrzeli, stężenie kortyzolu, supresja produkcji kortyzolu, test stymulacji ACTH, tlenoterapia, ujemne sprzężenie zwrotne, zanik kory nadnerczy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Laticort 0,1% 1 mg/g
Przedawkowanie hydrokortyzonu 17-maślanu zawartego w kremie Laticort 0,1% (1 mg/g) stanowi poważne zagrożenie medyczne, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu na rozległe powierzchnie skóry. Nadmierne wchłanianie glikokortykosteroidu może prowadzić do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), skutkując zahamowaniem endogennej produkcji kortyzolu i ryzykiem wtórnej niewydolności nadnerczy. U dzieci przedawkowanie może powodować zahamowanie wzrostu i opóźnienie dojrzewania płciowego, co wymaga natychmiastowej interwencji. Objawy kliniczne obejmują obrzęki, nadciśnienie tętnicze, hiperglikemię, cukromocz oraz obniżoną odporność, a w ciężkich przypadkach rozwój pełnoobjawowej choroby Cushinga.
aplikacja na rozległe powierzchnie skóry, bawoli kark, choroba Cushinga, cukromocz, glukoneogeneza wątrobowa, hiperglikemia, hydrokortyzon 17-maślan, nadciśnienie tętnicze, obniżenie odporności, obrzęk, odpowiedź immunologiczna komórkowa, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, otyłość centralna, parametry endokrynologiczne, próg nerkowy dla glukozy, retencja sodu, rozstępy, supresja produkcji kortyzolu, twarz księżycowata, wrażliwość na insulinę, wtórna niewydolność nadnerczy, zahamowanie wzrostu