przemijające zaburzenie tikowe
Przemijające zaburzenie tikowe to jednostka chorobowa, w której występują pojedyncze lub mnogie tiki motoryczne i/lub wokalne, utrzymujące się krócej niż 12 miesięcy. Tiki charakteryzują się jako nagłe, szybkie, powtarzające się, nierytmiczne ruchy lub wokalizacje, które są niefunkcjonalne.
W przeciwieństwie do przewlekłych zaburzeń tikowych czy zespołu Tourette’a, przemijające zaburzenie tikowe ma ograniczony czas trwania. Najczęściej pojawia się w wieku dziecięcym, ze szczytem zachorowań przypadającym na 4-6 rok życia. Etiologia nie jest w pełni poznana, jednak istotną rolę odgrywają czynniki genetyczne oraz zaburzenia w obrębie jąder podstawy i układu dopaminergicznego.
Diagnostyka opiera się na kryteriach klinicznych, które wymagają występowania tików przez okres co najmniej 4 tygodni, ale nie dłużej niż 12 miesięcy. Leczenie zazwyczaj ogranicza się do psychoedukacji i wsparcia psychologicznego, gdyż w większości przypadków tiki ustępują samoistnie. W przypadkach nasilonych objawów wpływających na funkcjonowanie pacjenta można rozważyć krótkotrwałą farmakoterapię.
Rokowanie w przemijającym zaburzeniu tikowym jest korzystne – u około 80% pacjentów objawy całkowicie ustępują bez interwencji farmakologicznej. Jednak u części pacjentów może dojść do przejścia w przewlekłe zaburzenie tikowe lub zespół Tourette’a, dlatego wskazana jest okresowa kontrola neurologiczna.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Tiki – Objawy
Tiki to mimowolne, nagłe, powtarzające się ruchy mięśniowe lub wokalizacje, dzielone na ruchowe (proste i złożone) oraz głosowe (proste i złożone). Typowe tiki ruchowe obejmują mruganie oczami, skręcanie głowy, grymasy, a głosowe – chrząkanie, pokasływanie, echolalię czy koprolalię (występującą u 10-15% pacjentów z zespołem Tourette’a). Objawy często poprzedza nieprzyjemne uczucie napięcia (premonitory urge), które ustępuje po wykonaniu tiku. Tiki pojawiają się zwykle między 4 a 6 rokiem życia, z nasileniem szczytowym między 8 a 12 rokiem życia, a ich przebieg charakteryzuje się zmiennością i okresowością. Wyróżnia się trzy główne zaburzenia tikowe: przemijające (trwające <12 miesięcy, dotykające do 1/8 dzieci), przewlekłe (ruchowe lub głosowe, trwające >1 roku, u ~1% dzieci) oraz zespół Tourette’a (wielotorowe tiki ruchowe i co najmniej jeden głosowy, trwające >1 roku, u ~0,6% dzieci). W ostatnich latach obserwuje się wzrost funkcjonalnych zaburzeń tikowych, szczególnie u nastolatek, związanych z czynnikami psychologicznymi i stresem.
agonista alfa-adrenergiczny, borelioza, Borrelia burgdorferi, echolalia, głęboka stymulacja mózgu, guanfacyna, infekcja paciorkowcowa, klonidyna, kompleksowa interwencja behawioralna, koprolalia, lek przeciwpsychotyczny, mycoplasma pneumoniae, odchrząkiwanie, palilalia, przemijające zaburzenie tikowe, przewlekłe zaburzenie tikowe, tik głosowy, tik motoryczny, tik prosty, tik ruchowy, tik wokalny, tik złożony, Trening Odwracania Nawyku, uczucie poprzedzające, zespół PANDAS, zespół Tourette’a - Leksykon chorób i schorzeń
Tiki – Diagnostyka i diagnoza
Zaburzenia tikowe, obejmujące tiki ruchowe i wokalne, są powszechnymi neuropsychiatrycznymi schorzeniami wieku rozwojowego, z przewagą występowania u chłopców (ok. 5-krotnie częściej niż u dziewcząt). Diagnostyka opiera się na kryteriach DSM-5, które wyróżniają zespół Tourette’a (co najmniej dwa tiki ruchowe i jeden wokalny utrzymujące się ponad rok, z początkiem przed 18. rokiem życia), przewlekłe zaburzenia tikowe (jeden typ tików utrzymujący się ponad rok) oraz przemijające zaburzenia tikowe (trwające krócej niż 12 miesięcy). Kluczowe jest wykluczenie innych przyczyn tików, takich jak choroby neurologiczne, stosowanie leków czy substancji psychoaktywnych. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu neurologicznym, nagraniach wideo oraz skalach oceny nasilenia tików (np. Yale Global Tic Severity Scale), a także badaniach dodatkowych, takich jak poziom TSH, MRI mózgu czy EEG, w zależności od wskazań klinicznych.
ADHD, badanie genetyczne, biomarker, choroba Huntingtona, drżenie, dystonia, elektroencefalografia, infekcja paciorkowcowa, kompulsja, koprolalia, mioklonia, napad częściowy złożony, napad padaczkowy, neuroobrazowanie, niedoczynność tarczycy, PANDAS, pląsawica, pląsawica Sydenhama, powirusowe zapalenie mózgu, przemijające zaburzenie tikowe, przewlekłe zaburzenie tikowe, tik, tik ruchowy, tik wokalny, Yale Global Tic Severity Scale, zaburzenie lękowe, zaburzenie nastroju, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie snu, zaburzenie tikowe, zaburzenie ze spektrum autyzmu, zachowanie opozycyjno-buntownicze, zespół Tourette’a