zespół PANDAS
Zespół PANDAS (Pediatric Autoimmune Neuropsychiatric Disorders Associated with Streptococcal Infections) to rzadkie schorzenie neuropsychiatryczne występujące u dzieci, charakteryzujące się nagłym początkiem objawów obsesyjno-kompulsyjnych (OCD) i/lub tikami po przebytej infekcji paciorkowcowej. Patogeneza wiąże się z reakcją autoimmunologiczną, w której przeciwciała wytwarzane przeciwko bakteriom Streptococcus grupy A reagują krzyżowo z tkanką mózgową, szczególnie w obrębie jąder podstawy.
Charakterystyczne dla zespołu PANDAS jest nagłe pojawienie się objawów, przebieg epizodyczny z okresami zaostrzeń i remisji, oraz współwystępowanie objawów neuropsychiatrycznych takich jak: zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, tiki, zaburzenia koncentracji, drażliwość, lęk, zmiany behawioralne oraz zaburzenia ruchowe. Objawy te pojawiają się zwykle w ciągu kilku dni do tygodni po infekcji paciorkowcowej.
Diagnostyka zespołu PANDAS opiera się na kryteriach klinicznych i obejmuje wywiad dotyczący infekcji paciorkowcowej (potwierdzony badaniem ASO, anty-DNazy B), wykluczenie innych przyczyn objawów neuropsychiatrycznych oraz ocenę neuropsychologiczną. Leczenie obejmuje antybiotykoterapię, terapię behawioralno-poznawczą, a w ciężkich przypadkach rozważa się leczenie immunomodulujące, w tym dożylne immunoglobuliny, plazmaferezę lub kortykosteroidy.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Tiki – Objawy
Tiki to mimowolne, nagłe, powtarzające się ruchy mięśniowe lub wokalizacje, dzielone na ruchowe (proste i złożone) oraz głosowe (proste i złożone). Typowe tiki ruchowe obejmują mruganie oczami, skręcanie głowy, grymasy, a głosowe – chrząkanie, pokasływanie, echolalię czy koprolalię (występującą u 10-15% pacjentów z zespołem Tourette’a). Objawy często poprzedza nieprzyjemne uczucie napięcia (premonitory urge), które ustępuje po wykonaniu tiku. Tiki pojawiają się zwykle między 4 a 6 rokiem życia, z nasileniem szczytowym między 8 a 12 rokiem życia, a ich przebieg charakteryzuje się zmiennością i okresowością. Wyróżnia się trzy główne zaburzenia tikowe: przemijające (trwające <12 miesięcy, dotykające do 1/8 dzieci), przewlekłe (ruchowe lub głosowe, trwające >1 roku, u ~1% dzieci) oraz zespół Tourette’a (wielotorowe tiki ruchowe i co najmniej jeden głosowy, trwające >1 roku, u ~0,6% dzieci). W ostatnich latach obserwuje się wzrost funkcjonalnych zaburzeń tikowych, szczególnie u nastolatek, związanych z czynnikami psychologicznymi i stresem.
agonista alfa-adrenergiczny, borelioza, Borrelia burgdorferi, echolalia, głęboka stymulacja mózgu, guanfacyna, infekcja paciorkowcowa, klonidyna, kompleksowa interwencja behawioralna, koprolalia, lek przeciwpsychotyczny, mycoplasma pneumoniae, odchrząkiwanie, palilalia, przemijające zaburzenie tikowe, przewlekłe zaburzenie tikowe, tik głosowy, tik motoryczny, tik prosty, tik ruchowy, tik wokalny, tik złożony, Trening Odwracania Nawyku, uczucie poprzedzające, zespół PANDAS, zespół Tourette’a - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne – Objawy
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD) to przewlekłe zaburzenie psychiczne charakteryzujące się obecnością obsesji i kompulsji, które znacząco upośledzają funkcjonowanie pacjenta w sferze zawodowej, rodzinnej i społecznej. Obsesje to niechciane, intruzywne myśli lub impulsy wywołujące lęk, natomiast kompulsje to powtarzalne zachowania lub czynności umysłowe wykonywane w celu redukcji tego lęku, zajmujące co najmniej godzinę dziennie. OCD najczęściej rozpoczyna się w okresie adolescencji lub wczesnej dorosłości (średni wiek 19-20 lat), z dwoma szczytami zachorowań: między 7. a 12. rokiem życia oraz około 20. roku życia. Przebieg jest przewlekły z okresami zaostrzeń i remisji, a u 60-70% pacjentów objawy utrzymują się przez lata. Współwystępowanie zaburzeń lękowych (75,8%), depresji (63,3%) oraz zaburzeń kontroli impulsów i używania substancji komplikuje obraz kliniczny i pogarsza rokowanie. Wczesne rozpoznanie i leczenie są kluczowe dla poprawy funkcjonowania i jakości życia pacjenta.
cykl obsesyjno-kompulsyjny, fluktuacja objawów, głęboka stymulacja mózgu, izolacja społeczna, klomipramina, kompulsje, leki SSRI, obsesje i kompulsje, remisja objawów, słaby wgląd, terapia poznawczo-behawioralna, urojenia, zaburzenia tikowe, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie osobowości schizotypowej, zespół PANDAS - Leksykon chorób i schorzeń
Paciorkowiec grupy a – Zapobieganie i profilaktyka
Paciorkowiec grupy A (GAS, Streptococcus pyogenes) jest patogenem wywołującym spektrum infekcji od łagodnych, jak zapalenie gardła, po ciężkie inwazyjne zakażenia (iGAS). Droga transmisji obejmuje kropelki oddechowe i kontakt bezpośredni. Nieleczone zakażenia mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak gorączka reumatyczna czy ostre kłębuszkowe zapalenie nerek. Profilaktyka pierwotna opiera się na higienie osobistej (mycie rąk przez minimum 20 sekund, zakrywanie ust podczas kaszlu, unikanie dzielenia się przedmiotami osobistymi), poprawie wentylacji oraz izolacji chorych przez co najmniej 24 godziny od rozpoczęcia antybiotykoterapii i ustąpienia gorączki. W profilaktyce wtórnej u osób z historią gorączki reumatycznej stosuje się długotrwałą antybiotykoterapię, m.in. benzatynową penicylinę G w dawce 1,2 miliona j.m. domięśniowo co 3-4 tygodnie lub doustną penicylinę V 250 mg dwa razy dziennie. W przypadku ciężkich zakażeń iGAS profilaktyka antybiotykowa jest zalecana bliskim kontaktom, preferując cefalosporyny pierwszej generacji (np. cefaleksyna).
ampicylina, azytromycyna, benzatynowa penicylina G, cefaleksyna, choroba reumatyczna serca, gorączka reumatyczna, inwazyjne zakażenie GAS, ostre kłębuszkowe zapalenie nerek, paciorkowcowe zapalenie gardła, paciorkowiec grupy A, paciorkowiec grupy B, PANS, penicylina V, septyczne zapalenie stawów, Streptococcus pyogenes, sulfadiazyna, wankomycyna, wstrząs septyczny, zaburzenia neuropsychiatryczne, zakażenie gardła, zakażenie paciorkowcem, zespół PANDAS, zespół wstrząsu toksycznego - Leksykon chorób i schorzeń
Angina paciorkowcowa – Etiologia i przyczyny
Angina paciorkowcowa to ostre bakteryjne zakażenie gardła i migdałków wywołane przez Streptococcus pyogenes (paciorkowiec grupy A, GAS), będące najczęstszą bakteryjną przyczyną zapalenia gardła u dzieci i młodzieży. Bakteria ta jest Gram-dodatnia, β-hemolityczna i wysoce zakaźna, przenoszona głównie drogą kropelkową oraz przez kontakt z wydzielinami. Okres inkubacji wynosi 2-5 dni, a bez leczenia antybiotykami zakaźność utrzymuje się do tygodnia po ustąpieniu objawów. Epidemiologicznie angina występuje najczęściej u dzieci w wieku 5-15 lat, z częstością 93,2/1000 osobolat w grupie 3-9 lat i 40,9/1000 osobolat w grupie 10-19 lat, podczas gdy u dorosłych jest znacznie rzadsza (8/1000 osobolat w wieku 20-39 lat). Nosicielstwo GAS w gardle dotyczy około 12% dzieci bezobjawowych, co stanowi istotne źródło zakażeń i nawracających infekcji. Czynniki ryzyka obejmują bliski kontakt w skupiskach ludzkich, osłabienie odporności oraz sezonowość z przewagą zachorowań w późnej zimie i wczesnej wiośnie.
angina paciorkowcowa, antybiotyki beta-laktamowe, antybiotykoterapia, choroby przewlekłe, czynniki genetyczne, dwoinka rzeżączki, etiologia bakteryjna, etiologia wirusowa, gorączka reumatyczna, kłębuszkowe zapalenie nerek, krętek blady, maczugowiec błonicy, mykoplazma pneumoniae, nosicielstwo bakterii, okres inkubacji, oporność na antybiotyki, osłabiony układ odpornościowy, paciorkowcowy zespół wstrząsu toksycznego, paciorkowiec beta-hemolityczny, paciorkowiec grupy A, posiew z gardła, reumatyczna choroba serca, ropień okołomigdałkowy, szkarlatyna, szybki test antygenowy, tonsilektomia, zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, zapalenie gardła, zespół PANDAS