tionamid
Tionamidy to grupa leków przeciwtarczycowych stosowanych w leczeniu nadczynności tarczycy (hipertyreozy). Do najczęściej stosowanych tionamidów należą metimazol (tiamazol), karbimazol oraz propylotiouracyl (PTU). Ich głównym mechanizmem działania jest hamowanie syntezy hormonów tarczycy poprzez blokowanie peroksydazy tarczycowej, enzymu odpowiedzialnego za jodowanie tyrozyny i tworzenie hormonów tarczycowych.
Leki z grupy tionamidów są podstawowymi preparatami w farmakoterapii choroby Gravesa-Basedowa oraz innych postaci tyreotoksykozy. Mogą być stosowane jako monoterapia lub jako przygotowanie do leczenia radykalnego (tyreoidektomii lub terapii radiojodem). Tionamidy przenikają przez łożysko i do mleka matki, co wymaga szczególnej ostrożności przy ich stosowaniu u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
Najczęstsze działania niepożądane tionamidów to wysypki skórne, świąd, bóle stawów i gorączka. Najpoważniejszym, choć rzadkim powikłaniem jest agranulocytoza (częstość 0,2-0,5%), która wymaga natychmiastowego odstawienia leku. Inne rzadkie powikłania obejmują uszkodzenie wątroby, zapalenie naczyń i zespół toczniopodobny. Propylotiouracyl jest preferowany w pierwszym trymestrze ciąży ze względu na mniejsze ryzyko teratogenności, jednak wiąże się z większym ryzykiem hepatotoksyczności niż metimazol.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nadczynność tarczycy – Leczenie
Nadczynność tarczycy (hipertyreoza) charakteryzuje się nadmierną produkcją hormonów tarczycy, co może prowadzić do poważnych powikłań kardiologicznych, kostnych, mięśniowych oraz zaburzeń płodności i cyklu menstruacyjnego. Podstawowe metody leczenia obejmują farmakoterapię lekami przeciwtarczycowymi (tionamidy: metimazol i propylotiouracyl), terapię radiojodem (I-131) oraz tyreoidektomię. Metimazol jest preferowany ze względu na mniejszą toksyczność, natomiast propylotiouracyl stosuje się u kobiet w pierwszym trymestrze ciąży z uwagi na ryzyko teratogenności metimazolu. Terapia lekami trwa zwykle 12-18 miesięcy, a remisja w chorobie Gravesa-Basedowa osiągana jest u 20-50% pacjentów. Radiojodoterapia jest skuteczna u około 90% chorych, z efektem terapeutycznym widocznym po 6-8 tygodniach, jednak wiąże się z wysokim ryzykiem niedoczynności tarczycy (ponad 90% w pierwszym roku), wymagającej dożywotniej suplementacji lewotyroksyną. Tyreoidektomia, choć rzadziej stosowana, jest wskazana w przypadku dużego wola uciskającego drogi oddechowe, podejrzenia nowotworu, aktywnej oftalmopatii Gravesa-Basedowa lub planowanej ciąży, z wskaźnikiem wyleczenia 80-90% i ryzykiem powikłań neurologicznych.
beta-adrenolityki, burza tarczycowa, choroba Gravesa-Basedowa, endokrynolog, glikokortykosteroid, gruczolak toksyczny, hormony tarczycy, lek przeciwtarczycowy, lewotyroksyna, metimazol, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, oftalmopatia Gravesa-Basedowa, propylotiouracyl, przełom tarczycowy, radiojod, remisja choroby, terapia radiojodem, tionamid, tyreoidektomia, tyreotoksykoza, wole wieloguzkowe toksyczne - Leksykon chorób i schorzeń
Nadczynność tarczycy – Leczenie
Nadczynność tarczycy (hipertyreoza) charakteryzuje się nadmierną produkcją hormonów tarczycy i wymaga indywidualnego doboru terapii w zależności od wieku pacjenta, etiologii oraz nasilenia objawów. Pierwszą linią leczenia są tyreostatyki, głównie tionamidy takie jak metylotiouracyl i propylotiouracyl, stosowane przez 12-18 miesięcy, z możliwością osiągnięcia remisji w 20-30% przypadków choroby Gravesa-Basedowa. Beta-blokery (propranolol, atenolol, metoprolol) pełnią rolę leczenia wspomagającego, łagodząc objawy adrenergiczne, a propranolol dodatkowo hamuje obwodową konwersję T4 do T3. Terapia jodem radioaktywnym (jod-131) jest skuteczną metodą, szczególnie w USA, prowadzącą często do niedoczynności tarczycy u ponad 66% pacjentów w ciągu 12 miesięcy, co wymaga suplementacji lewotyroksyną. Operacja (tyreoidektomia) jest wskazana w przypadku przeciwwskazań do innych terapii, dużego wola uciskowego lub ciąży, z koniecznością kontroli nadczynności przed zabiegiem i późniejszą terapią substytucyjną.
atenolol, beta-bloker, choroba Gravesa-Basedowa, guzek autonomiczny, hipertyreoza, hipotyreoza, hormon tarczycy, lek przeciwtarczycowy, lewotyroksyna, metoprolol, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, oftalmopatia Gravesa-Basedowa, podostre zapalenie tarczycy, propranolol, propylotiouracyl, przełom tarczycowy, remisja choroby, terapia jodem radioaktywnym, tionamid, tyreoidektomia, tyroksyna, wole, wole guzkowe toksyczne, zapalenie tarczycy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Medithyrox 100 mcg
Medithyrox, zawierający lewotyroksynę sodową, jest dostępny w dawkach od 13 do 200 μg, co umożliwia precyzyjne dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta. Preparat znajduje zastosowanie w leczeniu łagodnego wola obojętnego, zapobieganiu nawrotom po operacyjnym usunięciu wola, terapii substytucyjnej niedoczynności tarczycy (początkowo 13-50 μg, stopniowo do 100-200 μg), terapii supresyjnej raka tarczycy (150-200 μg) oraz jako suplementacja w trakcie leczenia nadczynności tarczycy (50-100 μg). Ponadto, lewotyroksyna jest wykorzystywana w testach supresji tarczycy z dawkami 75, 100, 150 lub 200 μg, co pozwala na ocenę rezerwy czynnościowej tarczycy i różnicowanie przyczyn zaburzeń jej funkcji. Tabletki mają postać białych, okrągłych tabletek o średnicy 6,5 mm, z wytłoczonym oznaczeniem dawki, co ułatwia identyfikację preparatu przez pacjentów.
choroba niedokrwienna, choroba wieńcowa, eutyreoza, lek przeciwtarczycowy, lewotyroksyna sodowa, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, propylotiouracyl, rak brodawkowaty, rak pęcherzykowy, rak tarczycy, test supresji tarczycy, tiamazol, tionamid, tyreotropina, wole obojętne, zaburzenie rytmu serca, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Wola – Leczenie
Wola tarczycy to powiększenie gruczołu, które może mieć różne etiologie i wymaga indywidualnego podejścia terapeutycznego uwzględniającego funkcję tarczycy oraz objawy kliniczne. W przypadku wola nietoksycznego bez objawów uciskowych leczenie często ogranicza się do obserwacji z regularnym badaniem fizykalnym, USG i oceną hormonalną. Wola związane z niedoczynnością tarczycy, np. w przebiegu choroby Hashimoto, leczymy substytucją lewotyroksyną, dążąc do utrzymania TSH w dolnej granicy normy (0,1-0,5 mIU/L), co może zmniejszyć objętość wola o 20-40%. Wola toksyczne wymagają terapii przeciwtarczycowej (metimazol, propylotiouracyl) oraz często leczenia radiojodem (I-131), które u około 90% pacjentów normalizuje funkcję tarczycy i redukuje wielkość wola o 30-50% w ciągu roku. Wskazaniem do leczenia operacyjnego są duże wole uciskowe, podejrzenie złośliwości, wole zamostkowe oraz nieskuteczność leczenia zachowawczego. Tyreoidektomia wymaga uprzedniego uzyskania eutyreozy i wiąże się z koniecznością dożywotniej substytucji hormonalnej po całkowitym usunięciu gruczołu.
ablacja częstotliwością radiową, ablacja mikrofalowa, beta-adrenolityk, biopsja cienkoigłowa, choroba Gravesa-Basedowa, choroba Hashimoto, choroba współistniejąca, dysfagia, embolizacja tętnic tarczowych, gruczoł tarczowy, hipokalcemia, lek przeciwtarczycowy, lewotyroksyna, liotyronina, metimazol, nadczynność tarczycy, nerw krtaniowy wsteczny, niedoczynność tarczycy, propranolol, propylotiouracyl, radiojod, tionamid, trijodotyronina, tyreoidektomia, tyroksyna, wole, wole guzkowe, wole guzkowe toksyczne, wole nietoksyczne, wole nurkujące, wole wieloguzkowe toksyczne, wole zamostkowe, zapalenie tarczycy Hashimoto - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Metizol 5 mg
Lek Metizol zawiera tiamazol w dawce 5 mg i jest stosowany w terapii nadczynności tarczycy. Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do jego stosowania są nadwrażliwość na tiamazol lub inne pochodne tionamidu, obecność umiarkowanej do ciężkiej granulocytopenii, wcześniejsze uszkodzenie szpiku kostnego po terapii tiamazolem lub karbimazolem, cholestaza niepowiązana z nadczynnością tarczycy oraz przebyte ostre zapalenie trzustki po podaniu tych leków. Szczególną uwagę należy zwrócić na zawartość laktozy jednowodnej (94 mg na tabletkę), co wyklucza stosowanie u pacjentów z ciężką nietolerancją galaktozy lub niedoborem laktazy. U kobiet w ciąży terapia skojarzona tiamazolem i hormonami tarczycy jest bezwzględnie przeciwwskazana ze względu na ryzyko dla rozwoju płodu.
cholestaza, granulocytopenia, hepatotoksyczność, hormony tarczycy, karbimazol, laktoza jednowodna, leukopenia, nadczynność tarczycy, nadczynność tarczycy w ciąży, nadwrażliwość, neutropenia, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, obraz krwi obwodowej, ostre zapalenie trzustki, pierwszy trymestr ciąży, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, tiamazol, tionamid, układ krwiotwórczy, uszkodzenie szpiku kostnego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba gravesa-basedowa – Diagnostyka i diagnoza
Choroba Gravesa-Basedowa jest najczęstszą przyczyną nadczynności tarczycy w krajach z odpowiednią podażą jodu, odpowiadającą za 60-80% przypadków tyreotoksykozy. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej, badaniach hormonalnych (obniżone TSH, podwyższone fT4 i fT3), oznaczeniu przeciwciał TRAb (obecnych u ponad 95% pacjentów) oraz badaniach obrazowych, takich jak ultrasonografia tarczycy z Dopplerem i scyntygrafia z jodem radioaktywnym (RAIU >30% po 24h). Charakterystyczne objawy to tachykardia (u ~80% pacjentów), rozlane wole z szmerem naczyniowym (~70%), drżenie rąk (~40%) oraz oftalmopatia (~25%). Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. hashitoksykozę, autonomiczny guzek tarczycy i podostre zapalenie tarczycy. W ciąży i u dzieci preferowane są badania ultrasonograficzne i oznaczenia TRAb, ze względu na przeciwwskazania do stosowania izotopów promieniotwórczych.
badanie ultrasonograficzne tarczycy, bielactwo, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa-Basedowa, cukrzyca typu 1, dermopatia, guzek autonomiczny, hashitoksykoza, hormon tyreotropowy, immunoglobuliny stymulujące tarczycę, jod radioaktywny, karbimazol, leczenie radiojodem, lek przeciwtarczycowy, metimazol, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, niedokrwistość złośliwa, niewydolność serca, obrzęk przedgoleniowy, oftalmopatia, oftalmopatia tarczycowa, orbitopatia Gravesa, osteoporoza, podostre zapalenie tarczycy, powiększenie tarczycy, propylotiouracyl, przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej, przeciwciała przeciwko receptorowi TSH, przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie, przełom tarczycowy, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, scyntygrafia tarczycy, test wychwytu radioaktywnego jodu, tionamid, tomografia komputerowa, trzepotanie przedsionków, tyreoidektomia, tyreotoksykoza, wole, wole guzkowe, wolna trójjodotyronina, wolna tyroksyna, wytrzeszcz oczu, zaburzenia rytmu serca, zapalenie tarczycy Hashimoto